Disiplinler arası çalışma, sevk ve konsültasyon

Açılış sahnesi

Elli sekiz yaşındaki kadın aile hekiminin odasında, kan şekeri sonuçlarına bakıyor. Değerler aylardır yükseliyor. Hekim ilaçlarını düzenli alıp almadığını, diyetine uyup uymadığını soruyor. Kadın başını sallıyor ama gözleri dolu.

Hekim bir an duruyor. "Başka bir şey mi var?"

Kadın anlatıyor: yatağa bağımlı annesine bakıyor, üç yıldır geceleri doğru dürüst uyumadı, son aylarda hiçbir şeyden zevk almıyor, bazı sabahlar ilacını almayı bile unutuyor. "Şekerim düşsün diye uğraşacak gücüm kalmadı," diyor.

Hekim bir kâğıda psikoloğun adını yazıp uzatacak oluyor. Sonra vazgeçiyor. Kalkıyor, kadını koridorun sonundaki odaya kadar götürüyor ve kapıyı çalıyor.

Bu derste ne olacak

Önceki derste ilaç ile psikoterapi arasındaki ilişki, bir hekim ile bir psikoloğun birlikte çalışması üzerinden ele alınmıştı. Bu ders iş birliğinin daha geniş halkasına bakıyor: bir danışanın aynı anda birçok meslekten kişiyle karşılaştığı durumlar.

İlk bölüm bir kişiyi başka bir uzmana yönlendirmenin iyi ve kötü biçimlerini ele alıyor. İkinci bölüm, bir meslektaştan görüş istemenin nasıl daha işe yarar hâle getirilebileceğini tanıtıyor.

Usta katmanında birden fazla mesleğin aynı danışan için birlikte çalışması var: ortak bir dil kurmak ve herkesin sorumlu olduğu bir yerde kimsenin sorumluluk almaması tehlikesi. Kanıtın durumu da orada.

Bu derste geçen kişilerin hiçbiri gerçek değildir; hepsi ders için yazılmış kurgusal örneklerdir ve hiçbir danışan kaydından alınmamıştır.

Sıfır noktası

S00-P01-D10'da tanımlanan Sevk zinciri, bir basamaktan diğerine geçişin kurallı yoluydu ve iyi işleyen bir zincirde kişi hikâyesini her seferinde baştan anlatmak zorunda kalmıyordu. Gerçek hayatta zincirin halkaları kimi zaman kopuk: kişi bir kâğıtla bir kapıdan ötekine gönderiliyor ve arada kayboluyor.

Bu örneklerde hiçbir uzman kötü niyetli ya da ihmalkâr değil. Sorun, uzmanlar arasındaki boşlukta.

Mekanizma

Bir kapıdan ötekine

Bir meslektaşa sormak

S03-P02-D09'da tanımlanan Meslektaş çemberi, aynı düzeydeki uygulayıcıların birbirine danıştığı bağlantıydı. Bir başka meslekten ya da bir uzmanlık alanından görüş istemek ise ayrı bir beceri gerektiriyor.

Usta katmanı

Birçok meslek, bir danışan

Sınır ve güvenlik

Farklı mesleklerle birlikte çalışmak, her mesleğin kendi yetki ve sorumluluk sınırlarını bilmesini gerektiriyor. Bir psikolog ilaç kararı, bir hekim psikoterapi planı, bir sosyal hizmet uzmanı tıbbi bir değerlendirme yapmıyor; her biri kendi alanında karar veriyor ve diğerlerine danışıyor.

Risk taşıyan durumlarda, örneğin intihar düşüncesi, şiddet ya da ağır bir bedensel tehlike söz konusu olduğunda, yönlendirme yalnızca bir kâğıtla yapılmıyor. Kişinin yönlendirilen hizmete ulaştığı doğrudan izleniyor ve bu izlemin kimin sorumluluğunda olduğu açıkça belirleniyor.

Bilgi paylaşımı, bulunulan ülkenin gizlilik ve kişisel verilerin korunmasıyla ilgili yasal düzenlemelerine ve danışanın iznine uygun biçimde yapılıyor.

Kendini ya da bir başkasını güvende hissetmediğin bir durumdaysan eğitim içeriğiyle bekleme. Bulunduğun ülkenin acil hattına, en yakın acil servise ya da bir ruh sağlığı uzmanına başvur. Eğitim içeriği acil durumu yönetmez.

Kendin dene

Aklında kalsın

Sıcak sevk, yönlendirilen uzmanla doğrudan bir temas kurularak yapılan yönlendirmedir; yönlendirmenin gerçekleşme olasılığını artırır.

Kapı kapatan sevk, danışanın ihtiyacından çok uygulayıcının yükünü azaltmak için yapılan yönlendirmedir; danışan bunu reddedilme olarak yaşayabilir.

Konsültasyon sorusu, bir meslektaşa danışırken sorulan açık, sınırlı ve cevaplanabilir sorudur.

Meslekler arası dil, ayrı alanlardan gelen uzmanların aynı kişiye bakarken birbirini anlamasını sağlayan kavram ve hedeflerdir; sık sık danışanın kendi hedefi etrafında kurulur.

Sorumluluğun belirsizleşmesi, birden fazla uzmanın önemli bir işi birbirinin yapacağını varsaymasıdır; her iş için bir sorumlu açıkça belirlenerek önlenir.

Kadın, bir numara verilseydi aramayacağını söyledi. Onu kurtaran şey bir tedavi değil, koridor boyunca yürüyen bir hekim ve bir tabloya yazılmış bir isimdi.

Sonraki derse köprü

Sağlık merkezinin psikoloğu, kadının dosyasını kapatırken yorgun. Haftada kırktan fazla danışan görüyor; sıcak sevkler, vaka toplantıları ve gelmeyen danışanları aramak, bu yükün üstüne ekleniyor. Son aylarda eve gittiğinde bile danışanlarını düşünmeden duramıyor.

S10-P01-D07 «Terapist tükenmişliği ve süpervizyon düşüncesi» bu yorgunluğa bakıyor: başkalarına yardım edenlerin kendi yüklerini ne zaman ve hangi işaretlerden tanıyabileceği ve süpervizyonun bu yükü taşımada nasıl bir yer tutabileceği.