Psikanalitik ve psikodinamik yaklaşımlar

Açılış sahnesi

Bir danışan tezini iki yıldır bitiremediğini anlatıyor. Plan yapmış, çalışma saatleri belirlemiş, bir arkadaşıyla karşılıklı denetim kurmuş. Her seferinde bitişe birkaç hafta kala bir şey oluyor: bir hastalık, okunmamış bir kaynak, baştan yazılması gereken bir bölüm.

Uygulayıcı zaman yönetimi hakkında bir şey sormuyor. Başka bir soru soruyor: "Bitirdiğinizde ne olacak?"

Danışan önce güldürücü bir cevap veriyor. Sonra duruyor. Tez bitince memleketine, annesinin yanına dönmesi gerektiğini, ailede üniversite bitiren ilk kişi olacağını ve bunun annesiyle arasına bir mesafe koyacağından korktuğunu söylüyor. Bitirmek istiyor. Bitirmekten de korkuyor. İki yıldır ikisini birden yapıyor.

Bu derste ne olacak

İlk bölüm bu yaklaşımın insanı nasıl gördüğünü ele alıyor: bir belirtinin, birbiriyle çekişen iki isteğin ikisini de kısmen karşılayan bir çözüm olabileceği fikri.

Ardından zihnin rahatsız edici bir içeriği farkındalığın dışında tutma yolları geliyor ve bu yolların neden kırılması gereken engeller değil, işlevi olan yapılar olarak ele alındığı.

Usta katmanında yaklaşımın değişime dair iki iddiası işleniyor: sürecin kendisine gösterilen dirençlerin bir engel değil bir bilgi olduğu ve değişimin yalnız anlamaktan değil, anlamanın duyguyla birlikte yaşanmasından geldiği. Aynı bölümde çağdaş, kısa süreli biçimler ve kanıtın bugünkü durumu yer alıyor.

Bu derste geçen kişilerin hiçbiri gerçek değildir; hepsi ders için yazılmış kurgusal örneklerdir ve hiçbir danışan kaydından alınmamıştır.

Sıfır noktası

İnsanlar kimi zaman aynı anda iki şey istiyor ve bunu kendilerine bile tam söyleyemiyor. Gündelik hayatta bunun izleri her yerde.

Bu örneklerin ortak yanı davranışın bir amacı olması ve o amacın kişinin söylediği amaçla aynı olmaması. Psikodinamik yaklaşım bu ikinci amacı ciddiye almakla başlıyor.

Mekanizma

İç çatışma ve uzlaşma

Psikodinamik geleneğin temel önermesi, zihinsel yaşamın önemli bir kısmının Bilinçdışı (S01-P03-D09) işlediği ve bu işleyişin çoğu zaman birbiriyle çekişen istekler, korkular ve yasaklar arasında bir denge arayışı olduğu. Belirti bu dengenin bir ürünü olarak okunuyor.

Savunma

Usta katmanı

Direnç

Duygusal içgörü

Yaklaşım bugün tek bir biçimde uygulanmıyor. Haftada birkaç görüşmeyle yıllarca süren klasik biçimin yanında, belirli bir odak çatışma üzerinde çalışan ve birkaç ay içinde biten kısa süreli dinamik terapiler var; bu biçimlerde uygulayıcı daha etkin, görüşme yüz yüze ve süreç baştan sınırlı.

Sınır ve güvenlik

Bu ders psikodinamik terapi uygulamayı öğretmiyor. Yorum yapmak, savunmaya dokunmak ve aktarımla çalışmak uzun bir eğitim ve süpervizyon gerektiriyor. Zamanlaması yanlış ya da güvenli bir ilişki kurulmadan yapılan bir yorum, kişiyi taşıyamayacağı bir içerikle yalnız bırakabiliyor.

Bu ders ayrıca kimsenin kendi davranışının gizli anlamını bulmasına ya da bir yakınının davranışını yorumlamasına yönelik bir araç değil. Başkasının davranışına kendi başına bilinçdışı bir anlam yüklemek, ilişkiye zarar verebilen bir tahmin olarak kalıyor.

Geçmişte yaşanmış olabilecek bir olayı "hatırlamaya" çalıştıran teknikler bu yaklaşımın parçası değil ve kanıt kartında görüldüğü gibi zarar verebiliyor. Kişi ya da çevresi için bir tehlike belirdiğinde, hangi ekolle çalışılıyor olursa olsun bu beklemeden ele alınıyor.

Kendini ya da bir başkasını güvende hissetmediğin bir durumdaysan eğitim içeriğiyle bekleme. Bulunduğun ülkenin acil hattına, en yakın acil servise ya da bir ruh sağlığı uzmanına başvur. Eğitim içeriği acil durumu yönetmez.

Kendin dene

Aklında kalsın

İç çatışma, aynı kişide birbiriyle bağdaşmayan isteklerin ya da bir istek ile ona karşı duran bir korkunun birlikte işlemesidir; psikodinamik yaklaşım bunu bir kusur değil, zihnin olağan hâli sayar.

Uzlaşma oluşumu, çatışmanın iki tarafını kısmen karşılayan davranış ya da belirtidir; bedel ödetir ama iki taraftan birinden vazgeçmeyi önlediği için süreklidir.

Savunma, rahatsız edici bir içeriği farkındalığın dışında tutmanın yollarıdır; kırılacak bir engel değil, neyi koruduğu önce anlaşılacak bir yapıdır.

Direnç, değişim istenirken değişimi yavaşlatan her şeydir; çağdaş anlayışta bir karşı koyma değil, değişimin neyi tehdit ettiğini gösteren veridir.

Duygusal içgörü, kendine dair bir bilginin duygusal ağırlığıyla birlikte yaşanmasıdır; açıklayabilmek yetmez, açıklamanın bir yaşantıyla buluşması gerekir.

Tez danışanı ilk haftadan beri neden bitiremediğini açıklayabiliyordu. Tezi bitiren, açıklamanın ilk kez hissedildiği akşamdı.

Sonraki derse köprü

Psikodinamik yaklaşım görünen davranışın arkasında görünmeyen bir amaç arıyor ve değişimi o amacın anlaşılıp yaşanmasında buluyor.

S05-P01-D02 «Davranışçı yaklaşımlar» tam karşı uçtan başlıyor: gizli bir amacı sormadan, davranışın kendisine, ondan hemen önce ve hemen sonra olana bakıyor. Aynı ertelenen tez orada bambaşka bir soruyla ele alınacak: tezi açmayı ne zorlaştırıyor ve açmadığında hemen ne kazanılıyor.