Sosyoekonomik koşullar

Açılış sahnesi

Bir kişi randevusunu birkaç kez üst üste son anda erteliyor. Ardından bir görüşmeye geç geliyor, özür diliyor, oturuyor. Bir başka görüşmeye ise önceden üzerinde konuştukları küçük bir alıştırmayı hiç yapmamış olarak geliyor.

Uygulayıcı bunu düşünürken aklından birkaç kelime geçiyor: dağınık, isteksiz, belki de hazır değil. Not defterine kısaca "katılım zayıf" yazıyor.

Bir sonraki görüşmede bir ayrıntı açığa çıkıyor. Kişinin çalıştığı yerde vardiya çizelgesi haftanın sonuna doğru asılıyor; bir sonraki haftanın hangi günü boş kalacağını kendisi de önceden bilmiyor. Geç kaldığı gün, işten çıkışını erkene almak isteyince yöneticisi izin vermemiş, bir sonraki aracı beklemek zorunda kalmış. Yapamadığı alıştırma ise sessiz, kesintisiz bir vakit istiyordu; o hafta evde böyle bir vakit hiç oluşmamış — kimin ne zaman evde olacağı, kimin nerede kalacağı bile önceden belli değilmiş.

Uygulayıcı defterindeki cümleyi siliyor. Orada durması gereken cümle "katılım zayıf" değil, "bu kişinin takvimi ve odası bu alıştırmayı taşımıyor" cümlesiydi.

Bu ders, dışarıdaki bir eşitsizlikten değil, o eşitsizliğin görüşme odasına girdiğinde aldığı biçimden başlıyor.

Bu derste ne olacak

Ders, sürekli açık kalan maddi hesapların ve önceden kestirilemeyen bir gelirin bir kişinin zihnini ve takvimini nasıl doldurduğuna bakarak açılıyor. Sonra, bir görüşmeye katılmanın ücretin dışında taşıdığı — ulaşım, izin, birinin yerine geçecek birini bulmak gibi — görünmeyen maliyetlere iniyor. Ardından, maddi bir kısıtın bir uygulayıcı tarafından kişilik özelliği ya da isteksizlik olarak okunmasının nasıl işlediğini gösteriyor. Son olarak, bir uygulayıcının herkeste olduğunu sessizce varsaydığı asgari imkânların — sessiz bir oda, düzenli bir saat, bir cihaz — nereden geldiğini soruyor.

Bu dersin iddiası şurada toplanıyor: maddi koşullar yalnızca dışarıda bir güçlük üretmiyor, terapinin kendisinin görüşme odasında neye benzeyebileceğini de belirliyor — kişinin neye söz verebildiğini, hangi aralıkla gelebildiğini, hangi ödevi taşıyabildiğini ve uygulayıcının bunların hangisini isteksizlik, direnç ya da dağınıklık diye okuyacağını.

Bu ders hiçbir ülkenin sosyal yardım düzenine, sağlık sigortasına ya da resmi bir kuruma değinmiyor; yalnızca maddi koşulların görüşme odasında aldığı biçimle ilgileniyor. Kişi burada ne kendi koşullarının tek sorumlusu ne de tümüyle edilgen biri olarak görülüyor; kısıt altında da seçim yapılıyor, öncelik kuruluyor ve bir ustalık geliştiriliyor — bu ders bunu da göstermeye çalışıyor.

Bu derste geçen kişilerin hiçbiri gerçek değildir; hepsi ders için yazılmış kurgusal örneklerdir ve hiçbir danışan kaydından alınmamıştır.

Sıfır noktası

Maddi koşullar ile ruhsal sıkıntı arasında bir ilişki bulunduğu geniş biçimde gözleniyor. Ama bu ilişki tek yönlü bir neden-sonuç zinciri değil; parası dar olan biri "bu yüzden" sıkıntılı oluyor demek, görülen şeyin yalnızca yarısını söylemek oluyor. Aynı anda tersi de işliyor: sıkıntının kendisi bir işi sürdürmeyi, bir planı yürütmeyi ve bir geliri korumayı zorlaştırıyor. İkisi birbirini besleyen, ayrıştırılması güç iki yön.

Mekanizma

Kıtlığın zihinsel payı

Gelir öngörülemezliği

Usta katmanı

Katılımın yan maliyeti

Koşulu kişiliğe yazma

Varsayılan imkân zemini

Sınır ve güvenlik

Bu ders boyunca hiçbir ülkenin sosyal yardım düzenine, sağlık sigortası işleyişine ya da resmi bir programın işleyişine değinilmedi; bu konuşulmadı çünkü konu zaten baştan bu değildi. Bir kişiyi maddi destek başvurusuna yönlendirmek, hangi kurumun hangi yardımı sağladığını bilmek ya da bir başvuru sürecinde yol göstermek ayrı bir uzmanlık alanı; bu eğitimin ve bu mesleğin kapsamının dışında kalıyor.

Bir uygulayıcının kendi ücretini nasıl belirlediği, kimi Kaydırmalı ücretle görmeyi seçtiği ve katılım koşullarını nasıl kurduğu da bu dersin konusu değil; bu, kendi kuralları ve kendi eğitimi olan, ayrıca ele alınması gereken bir karar. Burada anlatılan yalnızca şu: maddi koşulların görüşme odasına girdiğinde aldığı biçim, ve bunun bir uygulayıcı tarafından nasıl yanlış okunabileceği.

Kendini ya da bir başkasını güvende hissetmediğin bir durumdaysan eğitim içeriğiyle bekleme. Bulunduğun ülkenin acil hattına, en yakın acil servise ya da bir ruh sağlığı uzmanına başvur. Eğitim içeriği acil durumu yönetmez.

Kendin dene

Aklında kalsın

Kıtlığın zihinsel payı, sürekli açık kalan maddi hesapların zihinsel kapasitenin bir bölümünü sürekli meşgul etmesi; unutkanlık ya da dağınıklık gibi görünen şey bazen başka bir yere harcanmış kapasite.

Gelir öngörülemezliği, gelirin ne zaman ve ne kadar geleceğinin önceden bilinememesi; haftası belli olmayan bir gelir, sabit bir söz vermeyi zorlaştırıyor.

Katılımın yan maliyeti, ücretin katılmanın maliyet kalemlerinden yalnız biri olması; ulaşım, izin, bakım gibi kalemler görüşme ücretine hiç girmiyor ama kişinin hesabına giriyor.

Koşulu kişiliğe yazma, maddi bir kısıtın kişilik özelliği ya da direnç olarak okunması; Kültüre yükleme hatasının başka bir eksende çalışan biçimi.

Varsayılan imkân zemini, uygulayıcının herkeste olduğunu farz ettiği söylenmemiş asgari imkânlar; ödevler ve öneriler sessizce bu zemini varsayıyor.

Sonraki derse köprü

Bu derste tek bir sınır türü konuşuldu: zamanın, paranın ve imkânın nereye kadar yettiği. Terapinin aldığı biçim de bu yetme noktasına göre değişiyordu.

S03-P03-D08 «Din ve maneviyat», "kişinin elinde ne var" sorusunu başka bir malzeme üzerinden soruyor: bu kez zaman ya da para değil, kişinin zorlukla baş ederken başvurduğu bir inanç ve anlam çerçevesi. Asıl ayrım da benzer bir yerde duruyor — bu çerçevenin bir uygulayıcı tarafından kişinin elindeki bir kaynak olarak mı, yoksa bir belirti ya da aşılması gereken bir engel olarak mı okunduğu.