Hedef oluşturma

Açılış sahnesi

İkinci görüşmenin sonunda hedef yazılıyor.

Kişi ne istediğini açıkça söylüyor: "Artık kaygılanmak istemiyorum." Uygulayıcı bunu olduğu gibi not ediyor. Cümle kısa, anlaşılır ve kişinin kendi sözleriyle kurulmuş.

Aylar geçiyor. Görüşmeler düzenli sürüyor, kişi verilen çalışmaları yapıyor, ilişki iyi. Ama her oturum aynı yere geliyor: o hafta kaygılandığı anların dökümüne.

Sekizinci ayda kişi şunu söylüyor: "Galiba bu bende olmuyor."

Oysa aynı dönemde işe her gün gitmişti, iki yıldır ertelediği bir görüşmeyi yapmıştı, uzaklaştığı kardeşini aramıştı. Hiçbiri konuşulmadı — çünkü hiçbiri hedefin içinde değildi.

Hedef yanlış seçilmemişti; yanlış biçimde kurulmuştu. Olmaması gereken bir şeyin üzerine yazılan hedef, yalnızca başarısızlıklar sayılarak denetlenebiliyor.

Bu ders, bir hedefin nasıl kurulduğunun sürecin tamamını nasıl değiştirdiğini anlatıyor.

Bu derste ne olacak

Önce bir hedefin ne işe yaradığını konuşacağız — göründüğünden fazla iş görüyor.

Sonra hedefin kime ait olduğuna bakacağız. Bu soru sık atlanan sorulardan biri.

Ardından hedefin biçimine geleceğiz: aynı istek iki ayrı cümleyle yazıldığında süreç iki ayrı yere gidiyor.

Sonrasında büyük bir hedefin nasıl bölüneceğini göreceğiz.

Son bölümde hedefin zamanla değişmesini konuşacağız — değişmesi kuralın kendisi, kuraldan sapma değil.

Bu derste geçen kişilerin hiçbiri gerçek değildir; hepsi ders için yazılmış kurgusal örneklerdir ve hiçbir danışan kaydından alınmamıştır.

Sıfır noktası

Mekanizma

Hedef kimin

Bir hedefin kime ait olduğu, biçiminden önce gelen sorudur. Yanlış kişinin hedefi üzerine kurulan süreç, ne kadar iyi yazılırsa yazılsın taşımıyor.

Hedefin biçimi

Hedefin sahibi belli olduğunda geriye cümlenin nasıl kurulacağı kalıyor. Bu bölüm açılış sahnesindeki hatanın açıklaması.

Usta katmanı

Hedefin sırası

Doğru kurulmuş tek bir hedef bile tek başına çalışmıyor; çoğu istek, bugünden ulaşılamayacak kadar büyük geliyor.

Hedefin değişmesi

Sınır ve güvenlik

Hedef koymak, tek başına yapılabilecek bir işlem gibi görünüyor ve bu görüntü yanıltıcı; bu ders hedef koyma konusunda bir uygulama yetkisi vermiyor.

Bir hedefin uygun olup olmadığı, altındaki tabloya bağlı. Aynı cümle bir kişide makul bir çalışma hedefi, bir başkasında tıbbi izlem gerektiren bir durumun üzerini örten bir ifade olabiliyor. Yeme, kilo, uyku ve madde kullanımıyla ilgili hedefler bu yüzden hekim değerlendirmesi olmadan kurulmaz; bu alanlarda hedef koymak bir eğitim içeriğinin değil, yetkili bir uygulayıcının ve gerektiğinde bir ekibin işi.

İlaçla ilgili hiçbir hedef bu çerçevede yazılmaz. İlacın başlanması, sürdürülmesi ya da bırakılması hedef cümlesinin konusu olamaz; bu kararlar reçeteyi yazan hekime aittir ve süpervizyon zinciri dışında tartışılmaz.

Risk varlığında hedef sıralaması değişiyor ve bu sıralamayı kurmak eğitimli bir uygulayıcıyı, düzenli süpervizyonu ve arkasında duran bir kurum düzenini gerektiriyor. Ortada bir zarar verme tehlikesi varsa çalışılacak ilk şey güvenliktir; kişinin öncelik verdiği hedef bekler. Böyle bir tablo varsa yapılacak şey hedef yazmak değil, gecikmeden yetkili bir uzmana ulaşmaktır.

Son olarak, bir başkasının değişmesini gerektiren hedef, o kişi odada olmadığında kurulamıyor. "Eşim beni anlasın" bir hedef değil; ancak kişinin kendi yapacağı bir şeye çevrildiğinde hedef oluyor.

Kendini ya da bir başkasını güvende hissetmediğin bir durumdaysan eğitim içeriğiyle bekleme. Bulunduğun ülkenin acil hattına, en yakın acil servise ya da bir ruh sağlığı uzmanına başvur. Eğitim içeriği acil durumu yönetmez.

Kendin dene

Aklında kalsın

Hedef yalnız bir yön göstermiyor; seansın gündemini, ölçmenin zeminini ve sürecin bitişini de o tanımlıyor.

Hedefin kime ait olduğu, nasıl yazıldığından önce gelen soru — başkasının hedefi üzerine kurulan süreç taşımıyor.

Kaçınma biçiminde yazılan bir hedef ancak istenmeyen şey sayılarak denetlenebiliyor; aynı istek yaklaşma biçiminde yazıldığında ölçülen şey değişiyor.

Ölü bir insanın da yerine getirebileceği bir hedef hedef değil; eksik olan parça, eski davranışın yerine ne konacağı.

Hedefin değişmesi kusur değil; kusur, değiştiğinin söylenmemesi ve eski hedefin kâğıtta sessizce kalması.

Sonraki derse köprü

Hedef kuruldu, kime ait olduğu belli, biçimi çalışılabilir ve ilk adım yazıldı.

Şimdi geriye bu çalışmanın içinde yürüyeceği koşullar kalıyor: ne sıklıkta ve ne kadar süreyle buluşulacağı, nerede buluşulacağı, ücretin ve gizliliğin nasıl konuşulacağı, iki tarafın rollerinin ne olduğu. Bunlar ayrıntı gibi görünüyor ama değişimi görünür kılan zemin onlar — ve kişinin zor şeyleri söyleyebilmesini sağlayan şey de: terapötik çerçeve.