S00-P02-D04
Örneklem ve genelleme
Terapi Akademisi — S00, Bilimsel düşünme · 2.025 kelime · 15 örnek durum · 3 klinik vaka · 4 kanıt kartı · ≈ 9 dk okuma · 14 dk dinleme
Önce özete göz atDersin sonundaki özet, okumaya başlamadan önce yol haritası olarak.
Bir çalışma doğrudan yalnız ölçtüğü kişiler hakkında konuşur; ötesi bir çıkarımdır ve çıkarımın koşulları vardır.
Örneklem kimin davet edildiği, kimin kabul edildiği ve kimin sonuna kadar kaldığı noktalarında çarpılır; izleri yöntem bölümünde yazılıdır.
Büyüklük ile temsil aynı şey değildir; büyük ama dar bir örneklem, dar olduğu yeri çok iyi temsil eder ve başka hiçbir yeri.
Terapi alanının asıl boşluğu şu: kliniğe gelen insanların önemli bir bölümü, o tabloyla ilgili kanıtı üreten çalışmalara alınmazdı.
Sınırı bilmek reddetmek değildir. Kanıtın bir adım uzaktan geldiğini bilen kişi onu yine kullanır ama daha sık ölçer ve tutmadığında daha erken durur.
Açılış sahnesi
Bir kadın bir haber okuyor: sekiz haftalık bir programın kaygıyı belirgin biçimde azalttığı gösterilmiş.
Haber doğru. Çalışma gerçek, iyi tasarlanmış, saygın bir dergide yayımlanmış.
Kadın programı arayıp buluyor ve başlıyor.
Şimdi çalışmanın yöntem bölümüne bakalım. Katılımcılara alınma koşulları şöyle: başka bir ruhsal tanısı olmayanlar, ilaç kullanmayanlar, madde kullanmayanlar, risk taşımayanlar, on sekiz ile altmış beş yaş arasındakiler.
Kadın altmış yedi yaşında, iki yıldır bir ilaç kullanıyor ve ikinci bir tanısı var.
O çalışmaya alınmazdı.
Bulgunun kendisi doğru. Onun için ne söylediği ise başka bir soru — ve bu ders o soruyla ilgili.
Bu derste ne olacak
Önce iki şeyi birbirinden ayıracağız: kimlerin ölçüldüğü ile kimler hakkında konuşulduğu.
Sonra bir örneklemin nasıl çarpılabileceğini göreceğiz. Çarpılmanın izleri yöntem bölümünde yazılı ama çoğu zaman okunmuyor.
Ardından bizim alanımıza özgü en büyük boşluğa geleceğiz: klinik araştırmaların katılımcıları ile kliniğe gelen insanlar arasındaki fark.
Son bölümde ters yöndeki hatayı konuşacağız. Bir bulgunun sınırlarını bilmek, onu topyekûn reddetmek anlamına gelmiyor ve bu ayrım en az ilki kadar önemli.
Bu derste geçen kişilerin hiçbiri gerçek değildir; hepsi ders için yazılmış kurgusal örneklerdir ve hiçbir danışan kaydından alınmamıştır.
Sıfır noktası
Yaygın yanlış"Örneklem büyükse temsil eder."
Büyüklük ile temsil aynı eksende değil. Yalnız bir üniversitenin öğrencilerinden toplanmış on bin kişilik bir örneklem, o üniversiteyi çok iyi temsil eder ve toplumu hiç etmez. Büyüklük ölçüm hassasiyetini artırıyor; temsili artırmıyor. Yanlış yere nişan almış bir tüfeğin daha çok mermi atması gibi.
Mekanizma
Örneklem nerede çarpılıyor
Çarpılma sürecin üç ayrı noktasında olabiliyor ve izi her seferinde yöntem bölümünde kalıyor.
İlk nokta kimin davet edildiği.
Sonra kimin kabul edildiği.
Son olarak kimin kaldığı.
Bizim alanımızdaki asıl boşluk
Şimdi açılış sahnesindeki kadına dönüyoruz.
Bu bulgu, kanıta dayalı uygulamanın en zor yerini işaret ediyor.
Dışlama ölçütlerinin bir gerekçesi var ve gerekçe iyi. Aynı anda birkaç tablo taşıyan bir kişide düzelme görüldüğünde, düzelmenin hangi tabloya ait olduğu ayrılamaz; risk taşıyan birini bir bekleme listesine koymak ise etik olarak savunulamaz. Yani araştırmacı, sonucu okunabilir kılmak için örneklemi daraltıyor ve bunu yaparken haklı.
Sorun kararda değil, kararın sonucunun taşınmasında. Daraltılmış bir örneklemden çıkan bulgu, daraltmanın dışında kalanlara aktarılırken o daraltmanın da birlikte taşınması gerekiyor — ve haber metinlerinde taşınan tek şey sonucun kendisi oluyor.
Yaygın yanlış"Çalışmada işe yaradıysa bende de yarar."
Bir çalışma, katılımcılarının ortalamasında bir fark bildiriyor. Ortalama, o gruptaki herkesin faydalandığı anlamına gelmiyor; bir kısmı iyileşiyor, bir kısmı değişmiyor, küçük bir kısmı kötüleşiyor. Üstelik senin o gruba benzeyip benzemediğin ayrı bir soru. İki belirsizlik üst üste biniyor.
Usta katmanı
Ters yöndeki hata
Şimdi bu dersin en kolay kaçırılan tarafı geliyor. Sınırları görmek, reddetmek değil.
Yaygın yanlış"Bu çalışma başka bir ülkede yapılmış, bizde geçerli değil."
Cümle bazen doğru bazen değil ve ayrımı yapan şey bulgunun türü. Bir ölçeğin kesme puanı kültürden kültüre gerçekten değişiyor. Ama bir öğrenme mekanizmasının işleyişi ya da uykusuzluğun dikkati bozması aynı kalıyor. Her bulguyu aynı şüpheyle karşılamak, hiçbirini karşılamamakla aynı sonucu veriyor: elde ölçü kalmıyor.
Sınırı okumanın pratiği
Yaygın yanlış"Bir bulgunun sınırını bilmek, onu kullanamamak demektir."
Tersine: sınırı bilmek, bulguyu doğru yerde kullanmayı sağlıyor. Kanıtın bir adım uzaktan geldiğini bilen bir uygulayıcı onu yine kullanıyor, ama ilerlemeyi daha sık ölçüyor ve tutmadığında daha erken duruyor. Sınırı bilmeyen ise ne kullandığını ne zaman bıraktığını bilmiyor.
Sınır ve güvenlik
Bu ders bir okuma alışkanlığı verdi ve alışkanlık bir yetki değil.
Bir çalışmanın örnekleminin senin durumuna uyup uymadığına karar vermek, göründüğünden zor. Hangi farkın önemli hangisinin önemsiz olduğu klinik bir yargı: yaş farkı bazı tablolarda belirleyici, bazılarında değil; ek bir tanı bazen kanıtı taşınmaz kılıyor, bazen etkilemiyor. Bu dersin verdiği şey soruyu sorabilmek, cevabı verebilmek değil; cevap, kişiyi değerlendiren uygulayıcının yargısına ait.
Buradaki bilgi özellikle bir kararı ertelemek için kullanılmamalı. "Bu kanıt tam bana ait değil" cümlesi doğru olabilir ve her zaman doğru olacaktır — hiçbir çalışma tam olarak senin gibi biri üzerinde yapılmadı. Sonsuza kadar tam eşleşen kanıt beklemek, S00-P01-D10'da konuştuğumuz ikinci eşikte takılmakla aynı sonuca çıkıyor: karar hiç verilmiyor. Doğru davranış kanıtın uzaklığını bilerek başlamak ve daha sık ölçmek.
Aynı şekilde bu ders bir yakınının aldığı bir öneriyi geçersiz kılmak için de kullanılmamalı. Kanıtın uzaklığını değerlendirmek, o kişiyi görmüş olan uygulayıcıyla konuşulacak bir konu; ve o konuşmayı yapmak, kararı dışarıdan bozmaktan hem daha yararlı hem daha güvenli.
Kendini ya da bir başkasını güvende hissetmediğin bir durumdaysan eğitim içeriğiyle bekleme. Bulunduğun ülkenin acil hattına, en yakın acil servise ya da bir ruh sağlığı uzmanına başvur. Eğitim içeriği acil durumu yönetmez.
Kendin dene
Aklında kalsın
Bir çalışma doğrudan yalnız ölçtüğü kişiler hakkında konuşur; ötesi bir çıkarımdır ve çıkarımın koşulları vardır.
Örneklem kimin davet edildiği, kimin kabul edildiği ve kimin sonuna kadar kaldığı noktalarında çarpılır; izleri yöntem bölümünde yazılıdır.
Büyüklük ile temsil aynı şey değildir; büyük ama dar bir örneklem, dar olduğu yeri çok iyi temsil eder ve başka hiçbir yeri.
Terapi alanının asıl boşluğu şu: kliniğe gelen insanların önemli bir bölümü, o tabloyla ilgili kanıtı üreten çalışmalara alınmazdı.
Sınırı bilmek reddetmek değildir. Kanıtın bir adım uzaktan geldiğini bilen kişi onu yine kullanır ama daha sık ölçer ve tutmadığında daha erken durur.
Sonraki derse köprü
Bu derste kimlerin ölçüldüğünü sorduk. Bir sonraki soru daha da temelde duruyor.
Ölçülen şeyin kendisi. Bir ölçek gerçekten söylediği şeyi mi ölçüyor, aynı kişide iki kez uygulandığında aynı sonucu veriyor mu, ve ikinci sorunun cevabı neden birincinin garantisi değil? Ölçüm, güvenilirlik ve geçerlik.
Anlamadığın bir yer mi var?
Mentor yalnız bu dersin metnine dayanarak cevap verir. Metinde geçmeyen bir şey sorarsan uydurmaz, geçmediğini söyler.