Temas hipotezi ve önyargıyı azaltma · Temel Psikoloji Akademisi

Açılış sahnesi

Leyla Hanım, büyük bir şehrin kenar mahallesindeki bir ortaokulda altıncı sınıf öğretmeni. Sınıfında bu yıl, savaştan kaçarak gelmiş ailelerin çocuklarından altısı var. İlk haftalarda sınıf görünmez bir çizgiyle ikiye ayrılmış: teneffüste iki ayrı grup, yemekhanede iki ayrı masa, sınıfta iki ayrı köşe. Bazı veliler, "bu çocukların" sınıfın düzeyini düşüreceğinden şikâyet etmiş.

Leyla Hanım bir şey denemeye karar veriyor. Sınıfı karışık beşer kişilik gruplara ayırıyor ve her gruba bir proje veriyor: mahallelerinin eski ve yeni hikâyelerini anlatan bir harita. Her öğrenci haritanın bir parçasından sorumlu; parçalar birleşmeden harita tamamlanmıyor. Üç ay sonra yemekhanede masalar karışmaya başlamış. Ama okul dışında, mahallede, çizgi hâlâ yerinde duruyor.

Leyla Hanım'ın sınıfı gerçek bir okuldan alınmadı; ama o sınıfta üç ayda olan da, olmayan da, önyargıyı azaltma üzerine yapılan yetmiş yıllık araştırmanın neredeyse bütün sonuçlarını taşıyor.

Bu derste ne olacak

M13-D09'da, sınav anındaki kısa hatırlatmaların ve kısa yazma alıştırmalarının beklenen kalıcı etkileri üretmekte zorlandığını gördük. M13-D08'de de önyargı farkındalığı eğitimlerinin davranışı değiştirdiğine dair kanıtın zayıf olduğunu öğrendik. Bu modülün son dersinde, önyargıyı azaltmak için en çok araştırılmış ve en umut verici bulunmuş fikre bakıyoruz: ayrı gruplardan insanların ortak bir iş için yan yana gelmesi.

Önce bu fikrin kökenini ve hangi koşullara dayandığını göreceğiz. Sonra yüzlerce çalışmayı toplayan meta-analizlerin ne bulduğunu, ardından bu çalışmaların ne kadarının gerçekten nedensel bir etki gösterdiğini soracağız. Son olarak, temasın en iyi sonuçlar verdiği ve sınırlarının en açık görüldüğü saha deneylerine bakacağız.

Sıfır noktası

İnsanların birbirini tanıdıkça önyargılarının azalacağı fikri sezgisel olarak çekici. Ama M13-D07'de Şerif'in yaz kampı çalışmasında gördüğümüz gibi, iki grubu yalnızca bir araya getirmek, özellikle rekabet koşullarında, düşmanlığı artırabiliyor da. 1954'te Gordon Allport, temasın önyargıyı ancak belirli koşullar altında azaltacağını öne sürdü.

Allport'un koşulları, Leyla Hanım'ın sınıfındaki projenin neredeyse birebir tarifi: öğrencilerin her biri eşit bir parçadan sorumlu, ortak bir hedefleri var, ancak birlikte çalışarak başarabiliyorlar ve proje okulun, yani öğretmenin desteğiyle yürüyor.

Mekanizma

Yarım yüzyılın toplamı

Temas hipotezi, yayımlanmasından sonraki elli yılda yüzlerce çalışmada sınandı. Thomas Pettigrew ve Linda Tropp, 2006'da bu çalışmaları kapsamlı bir meta-analizde bir araya getirdi.

Kanıt kartı

Gruplar arası temas, incelenen çok sayıda çalışmada daha düşük önyargıyla ilişkiliydi · Kimde: Otuz sekiz ülkede yapılmış beş yüz on beş çalışmadan yedi yüz on üç bağımsız örneklemdeki iki yüz elli binden fazla katılımcı · Neye kıyasla: Başka bir grubun üyeleriyle daha çok ve daha az temas kuran kişiler · Sonuç: Temas ile önyargı arasındaki ortalama korelasyon yaklaşık −.21 çıktı; temas, etnik gruplar dışında yaşlılar, engelliler ve cinsel azınlıklar gibi başka gruplara yönelik önyargılarla da ilişkiliydi; Allport'un koşullarının sağlandığı durumlarda ilişki daha güçlüydü, ama koşullar sağlanmadığında da çoğunlukla olumlu yöndeydi · Etiket: Orta düzey destek · Not: Pettigrew ve Tropp, 2006; çalışmaların büyük çoğunluğu korelasyonel ya da yarı deneyseldi, bu da daha az önyargılı insanların zaten daha çok temas arıyor olabileceği olasılığını tümüyle dışlamıyor.

Bu bulgu, temasın neden işe yarayabileceğine dair sonraki araştırmalara yol açtı. Pettigrew ve Tropp'un sonraki çalışmaları, temasın önyargıyı en çok gruplar arası kaygıyı azaltarak ve öbür grubun bakış açısını anlamayı, yani empatiyi artırarak etkilediğini; öbür grup hakkında bilgi edinmenin ise daha küçük bir rol oynadığını öne sürdü.

Yaygın yanlış"Önyargıyı azaltmanın yolu, insanlara öbür grup hakkında doğru bilgi vermektir."

Doğrusu

Bilgi önemli, ama araştırmalar temasın önyargıyı bilgiden çok kaygıyı azaltarak ve empatiyi artırarak etkilediğini gösteriyor. Bir grup hakkında doğru istatistikleri öğrenmek, o gruptan biriyle yan yana çalışmanın yarattığı rahatlığı yaratmayabiliyor. İnsanların duygusal tepkileri, sahip oldukları bilgilerden daha yavaş ve farklı yollardan değişiyor.

İşbirliği gerektiren sınıf

Allport'un koşullarını sınıfa taşımanın en bilinen örneklerinden biri, Elliot Aronson ve meslektaşlarının 1970'lerin başında okullardaki etnik gerginliklere yanıt olarak geliştirdiği bir öğretim yöntemi.

Doğrudan olmayan temas

Herkesin başka gruplardan insanlarla doğrudan temas kurma fırsatı yok. Araştırmacılar, temasın daha dolaylı biçimlerinin de etkili olup olamayacağını incelediler.

Usta katmanı

Nedensel kanıt ne kadar güçlü?

Pettigrew ve Tropp'un meta-analizi temas ile önyargı arasında tutarlı bir ilişki gösterdi; ama çalışmaların çoğu, temasın önyargıyı azalttığını değil, ikisinin birlikte görüldüğünü gösteriyordu. Elizabeth Levy Paluck, Seth Green ve Donald Green, 2019'da kanıt çıtasını yükselterek, yalnızca katılımcıları teması alma koşuluna rastgele atayan ve etkiyi en az bir gün sonra ölçen çalışmaları incelediler.

Kanıt kartı

Rastgele atamalı ve etkiyi gecikmeli ölçen temas çalışmaları genel olarak önyargıda bir azalma buldu, ama etkiler değişkendi ve etnik ya da ırksal önyargıya yönelik müdahalelerde belirgin biçimde daha zayıftı · Kimde: 2016 ortasına kadar yayımlanmış, katılımcıları temas koşuluna rastgele atayan ve sonuçları en az bir gün sonra ölçen yirmi yedi çalışma · Neye kıyasla: Rastgele olarak öbür grubun üyeleriyle temas kurmaya atanan katılımcılar ile atanmayanlar · Sonuç: Temas genel olarak önyargıyı azalttı; ama etkiler çalışmadan çalışmaya belirgin biçimde değişti, etnik ya da ırksal önyargıyı hedefleyen müdahalelerde daha küçüktü ve yetişkinlerin etnik ya da ırksal önyargılarını rastgele atamayla inceleyen hiçbir çalışma bulunamadı · Etiket: Karma bulgu · Not: Paluck, Green ve Green, 2019; yazarlar, temas hipotezinin en çok önem taşıdığı alanda, yani yetişkinler arasındaki etnik önyargıda, nedensel kanıtın neredeyse hiç olmadığını vurguladı.

Bu bulgu, temasın işe yaramadığını göstermiyor; ama yetmiş yıllık güçlü bir kanının, aslında beklenenden çok daha az sayıda sıkı deneye dayandığını gösteriyor.

Sahadaki sınav

Son yıllarda, gerçek çatışma bölgelerinde rastgele atamayla yapılan saha deneyleri, temasın gücünü ve sınırlarını daha açık biçimde göstermeye başladı.

Kanıt kartı

Karışık futbol takımlarında oynamak, takım arkadaşlarına ve futbol bağlamına yönelik davranışları iyileştirdi, ama bu etkiler futbol dışındaki bağlamlara ve genel tutumlara pek yansımadı · Kimde: Irak'ta, bir silahlı örgüt tarafından yerinden edilmiş Hristiyan erkek futbol oyuncuları · Neye kıyasla: Rastgele olarak yalnızca Hristiyanlardan oluşan bir takıma ya da üç Müslüman oyuncunun eklendiği karışık bir takıma atanan oyuncular; iki ay süren bir lig · Sonuç: Karışık takımlarda oynayan Hristiyan oyuncular, takımları dışındaki bir Müslüman oyuncuya sportmenlik ödülü için oy verme, bir sonraki sezon karışık bir takıma kaydolma ve altı ay sonra Müslümanlarla antrenman yapma olasılığı bakımından daha yüksekti; ama Müslümanların çoğunlukta olduğu bir şehirdeki bir lokantaya gitme ya da karışık bir sosyal etkinliğe katılma gibi futbol dışı davranışlarda ve genel tutumlarda tutarlı bir değişim görülmedi · Etiket: Orta düzey destek · Not: Mousa, 2020, Science; çalışma, temasın değişime yol açtığı alan ile değişimin genelleşmesi arasındaki farkı açıkça gösteriyor.

Bu bulgu, açılıştaki Leyla Hanım'ın sınıfında olanla neredeyse aynı: sınıfta ve yemekhanede masalar karıştı, ama mahalledeki çizgi yerinde kaldı.

Yaygın yanlış"İki grubu aynı ortama sokmak, önyargıyı her koşulda azaltır."

Doğrusu

Allport'un kendisi de temasın koşullara bağlı olduğunu vurguladı. Rekabetin, eşitsizliğin, zorlamanın ya da olumsuz deneyimlerin eşlik ettiği temas, önyargıyı artırabiliyor. Ayrıca olumlu temas bile çoğu zaman temasın gerçekleştiği bağlamla sınırlı kalıyor. Temasın etkili olması için yalnızca bir araya gelmek değil, eşit ve işbirliğine dayalı bir biçimde, kurumsal destekle ve tekrar tekrar bir araya gelmek gerekiyor.

Kanıtın sınırı

Temas hipotezi, önyargıyı azaltmaya yönelik fikirlerin en çok araştırılmış ve en umut verici olanı. Ama bu umudun ne kadarının sıkı kanıta dayandığı sorusu açık.

Yaygın yanlış"Önce insanların önyargılarını değiştirmek, sonra onları bir araya getirmek gerekir."

Doğrusu

Temas araştırmalarının en önemli mesajlarından biri, sıranın çoğu zaman tersine işlediği: tutumlar, birlikte yapılan işlerin ve paylaşılan deneyimlerin sonucunda değişiyor. M13-D04'te gördüğümüz gibi, davranış da tutumu biçimlendirebiliyor. İnsanların önce "hazır" hale gelmesini beklemek, onların hazır hale gelmesini sağlayacak deneyimleri ertelemek anlamına gelebiliyor.

İlk sınır, nedensellikle ilgili. Temas ile önyargı arasındaki ilişkiyi gösteren yüzlerce çalışmanın büyük bölümü korelasyonel. Daha az önyargılı insanların daha çok temas aradığı ve daha önyargılı insanların temastan kaçındığı düşünüldüğünde, bu ilişkinin bir kısmı temasın önyargıyı azaltmasından değil, önyargının teması belirlemesinden kaynaklanıyor olabilir.

İkinci sınır, etkinin genelleşmesiyle ilgili. Sıkı saha deneyleri, temasın çoğunlukla temasın gerçekleştiği bağlamda ve tanınan kişilere yönelik davranışlarda etkili olduğunu, ama öbür grubun bütününe yönelik tutumlara ya da başka bağlamlara yayılmasının zor olduğunu gösteriyor.

Üçüncü sınır, araştırmaların hangi gruplar ve hangi yaşlar üzerinde yoğunlaştığıyla ilgili. Rastgele atamalı çalışmaların çoğu çocuklar ve gençler üzerinde, çoğunlukla engellilik ya da yaşlılık gibi görece daha az çatışmalı ayrım çizgileri üzerinde yapıldı. En derin ve en çatışmalı önyargıların, yani yetişkinler arasındaki etnik, dinsel ve siyasal önyargıların, temasla ne kadar azaltılabileceğine dair kanıt hâlâ sınırlı.

Kendin dene

Kendi temas haritanı çıkar. Bir kâğıda, son bir yıl içinde gerçekten birlikte bir şey yaptığın, yani yalnızca selamlaştığın değil, bir iş, bir proje, bir oyun ya da bir sohbet paylaştığın insanları düşün. Bu insanların hangi gruplardan geldiğine bak: yaş, köken, din, meslek, siyasi görüş, yaşadığı yer. Hangi gruplardan neredeyse hiç kimseyle böyle bir temasın olmamış? O gruplardan biri hakkında aklına ilk gelen üç düşünceyi yaz. Sonra, o gruptan biriyle eşit koşullarda ve ortak bir amaç için bir araya gelebileceğin gerçekçi bir fırsat düşün; bir gönüllülük işi, bir kurs, bir spor etkinliği olabilir. Böyle bir fırsatın önündeki asıl engel ne: fırsatın kendisinin yokluğu mu, yoksa senin ya da çevrendekilerin bu temastan duyduğu rahatsızlık mı?

Aklında kalsın

Temas hipotezine göre farklı gruplar arasındaki temas, taraflar eşit statüde olduğunda, ortak hedeflere yöneldiğinde, işbirliği yaptığında ve kurumsal destek bulunduğunda önyargıyı azaltabiliyor.

Otuz sekiz ülkeden beş yüzü aşkın araştırmanın birleştirilmesi, temas ile daha düşük önyargı arasında tutarlı bir ilişki buldu; temas en çok gruplar arası kaygıyı azaltarak ve empatiyi artırarak işliyor gibi görünüyor.

Yapboz sınıf yöntemi gibi uygulamalar, işbirliğini yapının içine yerleştirerek Allport'un koşullarını gündelik ortamlara taşıyor; genişletilmiş temas, doğrudan temasın mümkün olmadığı durumlarda da bir yol sunuyor.

Rastgele atamalı ve gecikmeli ölçümlü çalışmalara bakıldığında temasın etkileri daha değişken ve etnik önyargıda daha zayıf; yetişkinlerin etnik önyargılarına dair nedensel kanıt neredeyse yok.

Saha deneyleri, temasın tanınan kişilere ve temasın gerçekleştiği bağlama yönelik davranışları iyileştirebildiğini, ama bu etkinin grubun bütününe ve başka bağlamlara yayılmasının zor olduğunu gösteriyor.

Sonraki derse köprü

Bu modül boyunca, davranışlara neden bulma alışkanlığımızı, tutumlarının nasıl oluşup değiştiğini ve gruplar hakkındaki yargılarının nereden geldiğini inceledik. Bu son derste, temasın etkisinin önemli bir kısmının, kişinin kendi grubunun neyi normal ve kabul edilebilir bulduğuna dair algısından geçtiğini gördük.

Bir grubun "normali" nereden geliyor? Kimse kuralları açıkça yazmadığında, belirsiz bir durumda insanlar neyin doğru olduğuna nasıl birlikte karar veriyor ve bu ortak karar, gruptaki her bireyin kendi yargısını nasıl biçimlendiriyor? Sosyal etki ve gruplar modülünün ilk dersi M14-D01 bu soruyla açılıyor: norm oluşumu.

Açılış sahnesi

Bu derste ne olacak

Sıfır noktası

Mekanizma

Yarım yüzyılın toplamı

İşbirliği gerektiren sınıf

Doğrudan olmayan temas

Usta katmanı

Nedensel kanıt ne kadar güçlü?

Sahadaki sınav

Kanıtın sınırı

Kendin dene

Aklında kalsın

Sonraki derse köprü

Anlamadığın bir yer mi var?