Ölçme, sınavlar, bitirme projesi ve eğitmen rehberi

Stand-up değerlendirmesi yalnızca “kaç kişi güldü?” sorusuna indirgenmemelidir. Altı yeterlik birlikte ölçülür:

1. Bakış açısı: Özgün ve belirli görüş
2. Yazım: Kurulum, vuruş, ekonomi ve yoğunluk
3. İcra: Ses, beden, zamanlama ve sahne varlığı
4. İlişki: Seyirciyi okuma ve güven
5. Yapı: Setin akışı, çeşitliliği ve finali
6. Profesyonellik: Süre, hazırlık, etik ve ekip davranışı

Tek gecelik tepki notun tamamı değildir. Değerlendirme; yazılı taslak, prova, canlı uygulama, kayıt analizi ve revizyonun birlikte incelenmesine dayanır.

Her soruda en uygun cevabı seç.

1. Hangisi konudan çok komedi varsayımıdır?

A) Spor salonları

B) Teknoloji

C) Spor salonu üyeliği, insanın spor yapmadan sporcu vicdanı satın alma yöntemidir.

D) Aile ilişkileri

2. Kurulumun temel görevi nedir?

A) Bütün ayrıntıları anlatmak

B) Gerekli bağlamı verip beklenti kurmak

C) Şakayı açıklamak

D) Komedyenin öz geçmişini sunmak

3. Can alıcı nokta en güçlü biçimde ne yapar?

A) Konuyu değiştirir

B) Kurulumu tekrarlar

C) İlk anlamı yeni ve geriye dönük olarak mantıklı bir anlamla değiştirir

D) Seyirciye gülmesini söyler

4. “Herkes böyle yapıyor” gözleminin temel riski nedir?

A) Çok kişisel olması

B) Belirli görüş ve persona taşımaması

C) Fazla kısa olması

D) Mikrofon gerektirmemesi

5. Üçlü yapıda üçüncü öğenin işlevi genellikle nedir?

A) Örüntüyü aynen tekrarlamak

B) Konuyu açıklamak

C) Kurulan örüntüyü kırmak veya büyütmek

D) Alkış istemek

6. Şaka sessiz kaldığında ilk karar ne olmalıdır?

A) Seyirciyi suçlamak

B) Şakayı sonsuza kadar silmek

C) Duyulma, anlaşılma, beklenti ve bağlamı sırayla incelemek

D) Daha yüksek sesle aynı şakayı tekrarlamak

7. Ek vuruş nedir?

A) Ana şakadan sonra aynı oyun dünyasında gelen yeni mizahi vuruş

B) Gösterinin afişi

C) Mikrofon kontrolü

D) Şakadan önceki özür

8. Persona en iyi nasıl tanımlanır?

A) Tamamen uydurulmuş kostüm

B) Sahnede okunabilir ve tutarlı hâle getirilmiş benlik

C) Komedyenin biyografisi

D) Seyircinin mesleği

9. Aşağıdakilerden hangisi iyi bir A/B testidir?

A) Metin, sıra, kıyafet ve hızı aynı anda değiştirmek

B) Aynı gecenin hissine göre karar vermek

C) Tek belirgin değişikliği birkaç benzer koşulda sınamak

D) Yalnızca arkadaşlara sormak

10. Crowdwork’te ilk amaç nedir?

A) Seyirciyi yenmek

B) Açık soru sorup cevabı gerçekten dinlemek

C) Özel hayatı ortaya çıkarmak

D) Hazır seti tamamen bırakmak

11. Vuruş sözcüğünden sonra gereksiz açıklama eklemenin muhtemel sonucu nedir?

A) Tepki anını böler

B) Her zaman daha büyük gülme yaratır

C) Persona kurar

D) Ses sistemini düzeltir

12. Hikâyede “sahne” ile “özet” arasındaki fark nedir?

A) Sahne zamanı ayrıntılı yaşatır, özet zamanı hızla geçirir

B) İkisi aynıdır

C) Özet her zaman komiktir

D) Sahne yalnızca tiyatroda kullanılır

13. Yeniden çağırma neden etkilidir?

A) Eski şakayı hiçbir değişiklik olmadan tekrar ettiği için

B) Hafıza ve yeni bağlamı birleştirerek bütünlük kurduğu için

C) Süreyi doldurduğu için

D) Seyirciyi sınadığı için

14. Hassas konuda ilk sanatsal soru hangisidir?

A) Ne kadar şoke edebilirim?

B) Gerçek hedefim, görüşüm ve konuyla ilişkim ne?

C) Kimse kızar mı?

D) Hangi kötü sözcüğü kullanabilirim?

15. Bir gösterinin analiz kaydı ile sosyal medyada yayımlanması neden ayrı değerlendirilir?

A) Dosya boyutu farklıdır

B) Amaç, erişim, saklama ve kişisel veri kullanımı farklı olabilir

C) Sosyal medya ücretsizdir

D) Kamera açısı değişir

16. Beş dakikalık sette süreyi aşmak neden profesyonel sorundur?

A) Yalnızca komedyeni yorar

B) Diğer sanatçıların ve organizasyonun zamanını etkiler

C) Şakaları otomatik olarak bozar

D) Alkışı azaltır

17. Alt metin nedir?

A) Altyazı

B) Görünen konunun altında çalışan ihtiyaç veya çatışma

C) Silinen şaka

D) Bilet açıklaması

18. Özgüllük ne sağlar?

A) Her zaman daha uzun metin

B) Görüntü, davranış ve ayırt edici ayrıntı

C) Yalnızca marka adı

D) Daha az anlaşılma

19. Tam gösteride tema ne demektir?

A) Tekrarlanan konu adı

B) Bölümlerin farklı açılardan araştırdığı temel soru veya düşünce

C) Sahne dekorunun rengi

D) Afiş yazı tipi

20. İyi geri bildirim sorusu hangisidir?

A) Komik miydim?

B) Beni sevdin mi?

C) Nerede takip etmek zorlaştı ve hangi görüntü aklında kaldı?

D) Seyirci kötüydü, değil mi?

Cevap anahtarı

1-C, 2-B, 3-C, 4-B, 5-C, 6-C, 7-A, 8-B, 9-C, 10-B, 11-A, 12-A, 13-B, 14-B, 15-B, 16-B, 17-B, 18-B, 19-B, 20-C.

Yerleştirme yorumu

• 0–7: Seviye 0 — Modül 1’den başla.
• 8–12: Seviye 1 — Modül 3’ten başla; ilk iki modülü tekrar kaynağı olarak kullan.
• 13–16: Seviye 2 — Yazarlık laboratuvarına gir; şaka anatomisi sınavını uygulamayla doğrula.
• 17–20: Kuramsal bilgi güçlü olabilir. Seviyeyi belirlemek için canlı performans rubriği de uygulanmalıdır.

Yüksek test puanı sahne yeterliği anlamına gelmez.

Her alanı 0–4 puanla değerlendir.

Geçme eşiği: 24 üzerinden en az 16; görüş, sürpriz ve özgünlük alanlarının hiçbirinde 1’in altında olmamak.

Geri bildirim dört adımda verilir:

1. Gözlem: “İkinci dakikada üç farklı kişiyi isim vermeden ‘o’ diye anlattın.”
2. Etki: “Seyirci kimin konuştuğunu takip etmekte zorlandı.”
3. İlke: “Canlandırmada karakter yönü ve isim çapası açıklık sağlar.”
4. Deney: “Bir sonraki provada her karakteri ilk girişte adlandır ve sahnenin ayrı yönüne yerleştir.”

“Komik değildi” tek başına eğitim geri bildirimi değildir. “Ben olsam şöyle yazardım” da öğrencinin sesini eğitmenin sesiyle değiştirebilir. Eğitmen seçenek ve teşhis sunmalı; öğrencinin görüşünü ele geçirmemelidir.

• Metin sahibinin hedefini önce dinle.
• Şakayı yeniden yazmadan önce nerede ne anladığını söyle.
• Tepkiyi kişi hakkında değil, metin ve icra hakkında ifade et.
• Hassas kişisel hikâyeyi grup dışında paylaşma.
• “Buna gülemezsin” veya “Buna herkes güler” gibi mutlak hüküm verme.
• Benzer şaka biliyorsan kaynağı sakin ve somut biçimde bildir.
• Yazar savunmaya geçmeden not alır; her öneriyi kabul etmek zorunda değildir.

Temel mezuniyet

Öğrenci 20 dakikalık özgün set sunar.

Zorunlu teslimler:

• Tarihli malzeme bankası
• En az 20 performans veya eşdeğer seyirci testi günlüğü
• Üç ayrı şakanın sürüm geçmişi
• 20 dakikalık set listesi
• Tema/persona açıklaması
• Kesintisiz prova kaydı
• Canlı final performansı
• Performans sonrası öz değerlendirme
• Etik ve haklar kontrol listesi

İleri mezuniyet

Öğrenci 45–60 dakikalık gösteri geliştirir.

Ek teslimler:

• Tema dosyası ve araştırma notları
• Üç hareketli makro yapı
• En az üç ön gösterim analizi
• Teknik plan
• Prodüksiyon bütçesi
• Bilet ve tanıtım metni
• Kayıt/mahremiyet planı
• Beş dakikalık tanıtım klibi için kurgu taslağı

Mezuniyet standardı

• Metnin büyük çoğunluğu özgün ve persona ile uyumlu
• Süre içinde kalma
• İlk dakikada güven ve anlaşılabilirlik
• Set boyunca belirgin mizahi karşılık
• En az iki icra biçimi
• Bütünlüklü açılış, gelişim ve final
• Etik ve profesyonel yükümlülüklerin karşılanması
• Geri bildirime dayalı somut revizyon kanıtı