Etik crowdwork

Açılış sahnesi

Bir komedyen sahnede, bir seyirci koltukta.

Aralarındaki fark ne?

Mikrofon. Işık. Odanın dikkati. Konuşma sırası. Ve odayı yönlendirme gücü.

Bunların hepsi tek bir tarafta.

Yani crowdwork eşit iki kişi arasında geçen bir sohbet değil. Güç dengesizliği olan bir alışveriş.

Ve bu ders o dengesizlikten çıkıyor.

Etik burada soyut bir başlık değil: elinde bir güç var ve onu nasıl kullandığın hem odayı hem gösteriyi belirliyor.

Altı madde var. Ve altısı da tek bir soruya bağlanıyor.

Şakanın hedefi, kişinin değiştiremeyeceği bir özellik mi, yoksa bir davranış ya da ortak durum mu?

Bu derste ne olacak

Önce güç dengesizliğini kuracağız, çünkü altı maddenin hepsi oradan çıkıyor. Sonra maddeleri tek tek açacağız ve her birinin altındaki mekanizmayı göstereceğiz. Ardından altısını birleştiren hedef kaydırma kuralına geleceğiz. Sonra rıza verebilme meselesini ele alacağız: bazı kişiler eşit oyuncu değil. Ardından yirmi bir özgün örnekle etiği inceleyeceğiz. Ders bittiğinde kendi sınırlarını bir listeyle değil, tek bir soruyla kontrol edebiliyor olacaksın.

Sıfır noktası

Bir düdüklü tencere düşün ve üstündeki emniyet valfini.

Valf tencerenin işini kısıtlıyor. Basıncı belli bir noktadan yukarı çıkarmıyor.

Şimdi soru: valf tencereye engel mi?

Değil. Valf olmadan tencere kullanılamıyor — patlıyor.

Kısıt, aracın çalışabilmesinin koşulu.

Etik crowdwork de böyle. Maddeler bir kısıt listesi gibi görünüyor ve gerçekte crowdwork'ü mümkün kılan şey.

Kısıtsız crowdwork bir kere çalışıyor ve o odayı kaybediyorsun.

Şimdi benzetmeyi kırayım. Valf mekanik ve otomatik; sen bir şey yapmıyorsun.

Sahnede valf yok. Basıncı sen ölçüyorsun ve durma kararını sen veriyorsun — hem de en heyecanlı anda.

Mekanizma

Önce güç dengesizliğine bakalım, çünkü altı maddenin hepsi oradan çıkıyor.

Sende mikrofon var, seyircide yok. Sende hazırlık var, onda yok. Odanın dikkati sende. Ve son sözü sen söylüyorsun.

Bu, seyircinin kendini savunamayacağı anlamına geliyor.

Ve savunamayan birine yöneltilen bir saldırı, oda tarafından saldırı olarak okunuyor — komedi olarak değil.

İşte altı maddenin ortak temeli bu.

Şimdi maddeleri açalım.

Birincisi: cevap vermek istemeyene ısrar etme.

Sözleşme dersinde kurmuştuk. Soru sorma hakkın var, cevap alma hakkın yok.

Israr iki şey yapıyor: kişiyi zorluyor ve odaya "burada cevap vermek zorunlusun" mesajı veriyor. Sonuç, bütün odanın kapanması.

İkincisi: fiziksel görünüşü tek ve kolay hedef hâline getirme.

"Tek ve kolay" ifadesi dikkatli seçilmiş. Görünüş yasak bir alan değil; tek ve kolay hedef olması sorun.

Görünüş kolay çünkü herkes görüyor — kurulum gerekmiyor. Ve tam da o yüzden ucuz: hiçbir mekanizma taşımıyor.

Beşinci modülde çalışmıştık: sürpriz ve yapı olmadan gülme, gülme değil rahatsızlık boşalması.

Üçüncüsü: yaş, engellilik, köken, cinsiyet kimliği veya sağlık bilgisini aşağılayıcı kestirme olarak kullanma.

"Kestirme" kelimesi burada anahtar.

Bu bilgiler bir kestirme, çünkü çalışmadan gülme üretebiliyor: kişi zaten bir kalıba yerleşiyor ve kalıp gülmeyi taşıyor.

Ve kestirme kullanan komedyen iki şey kaybediyor. Etik olanı belli. Zanaat olanı şu: kestirmeyle çalışan bir kas gelişmiyor.

Dördüncüsü: seyircinin verdiği özel bilgiyi gösteri dışında yayımlamadan önce izin boyutunu değerlendir.

Kişi bir bilgiyi o odada verdi. O oda ile internet aynı yer değil.

Ve bu madde giderek daha önemli hâle geliyor, çünkü kısa video bir dağıtım biçimi. Bir crowdwork anı milyonlarca kez izlenebiliyor ve o kişi bunu seçmedi.

Beşincisi: çocuğu, sarhoş kişiyi veya güçsüz durumda olanı rıza verebilen eşit oyuncu gibi görme.

Rıza verebilme meselesi ve dersin en net çizgilerinden biri.

Bir kişi oyuna girmeyi kabul ediyorsa oyun meşru. Ama kabul edebilecek durumda değilse, kabulü kabul sayılmıyor.

Sarhoş bir kişi genellikle daha çok konuşuyor ve daha kolay hedef oluyor — yani en cazip görünen kişi, en az rıza verebilen kişi olabiliyor.

Altıncısı: şakanın hedefini kişinin değiştirilemez özelliğinden, davranışa veya ortak duruma kaydır.

Ve bu, diğer beşini birleştiren madde.

Hedef kaydırma iki yönde çalışıyor.

Birinci yön: özellikten davranışa. Kişinin ne olduğundan ne yaptığına.

İkinci yön: kişiden duruma. Tek bir insandan hepimizin içinde olduğu bir sisteme.

İkinci yön daha güçlü, çünkü odayı dahil ediyor. Kişi hedef olmaktan çıkıp bir kapıya dönüşüyor.

İkinci modülde hedef seçimini çalışmıştık. Buradaki fark şu: hazır malzemede hedefi masabaşında seçiyorsun, crowdwork'te saniyeler içinde.

O yüzden kural ezberlenmiyor, alışkanlık hâline getiriliyor.

Son mesele: etiğin komediyi güçlendirmesi.

Bu ders boyunca kısıtları saydık. Ve bir yanılsama var: kısıt olmasa daha komik olurdu.

Değil.

Kestirme gülme tek katmanlı ve sürdürülemez. İkinci hamle yok, çünkü ilk hamle zaten her şeyi söylemişti.

Davranışa ya da duruma kaydırılmış hedef ise katman kaldırıyor. Üç dört hamle çıkıyor ve her biri bir öncekinin üstüne biniyor.

Yani valf tencereyi kısıtlamıyor; tencereyi kullanılabilir kılıyor.

Örneklerden okuma

Usta katmanı

Birinci katman, odanın hakemliği.

Etik sınırı sen çizmiyorsun — oda çiziyor ve sana anında bildiriyor.

Bildirim biçimi belli: gülmenin tonu değişiyor. Kahkaha yerine kısa, tiz, çabuk biten bir ses geliyor. Ya da bir "oooo" sesi.

O ses bir uyarı ve deneyimli komedyen onu duyunca yön değiştiriyor.

Duymayan komedyen devam ediyor ve odayı kaybediyor.

Yani etik ölçüm sahnede yapılıyor ve aleti kulak.

İkinci katman, niyetin görünmesi.

Aynı cümle iki farklı niyetle söylendiğinde iki farklı şey oluyor.

Oda niyeti okuyor — sözleşme dersinde konuşmuştuk. Ve niyet tonda, bakışta ve sonrasında ne yaptığında görünüyor.

Kişiyle birlikte gülen bir komedyen ile kişiye gülen bir komedyen farklı iki insan gibi duruyor, aynı kelimeleri söyleseler bile.

Pratik ölçü: şakadan sonra kişiye bak. Bakabiliyorsan muhtemelen sınırdasın; bakamıyorsan geçmişsin.

Üçüncü katman, sonradan gelen pişmanlık.

Bazı ihlaller sahnede fark edilmiyor, kayıtta fark ediliyor.

Ve bu iyi bir şey: kayıt, etik denetimin en güvenilir aracı.

Kaydını izlerken sor: bu cümleyi o kişi izleseydi ne hissederdi?

Soru duygusal görünüyor ve pratik. Çünkü o kişi gerçekten izleyebilir.

Dördüncü katman, kültürel bağlam.

Neyin kestirme sayıldığı odaya ve zamana göre değişiyor.

Bir kalıp, bir mekânda alışılmış olabilir ve başka bir mekânda ihlal.

Bu, kuralın göreli olduğu anlamına gelmiyor. Temel soru sabit: değiştirilemez özellik mi, davranış mı?

Değişen şey hangi özelliklerin görünür olduğu. Ve o yüzden çalıştığın odayı tanımak, kural listesini ezberlemekten önemli.

Beşinci katman, komedyenin kendi grubuna dair şakaları.

Bir komedyen kendi mensup olduğu grup hakkında konuştuğunda oda farklı okuyor.

Bu gerçek bir fark ve bir muafiyet değil.

Fark şu: içeriden konuşan kişi kestirmeyi kullanmıyor, deneyimi anlatıyor. Ve deneyim özgül — kestirme genel.

Test yine aynı: söylenen şey bir gözlem mi, bir kalıp mı?

Altıncı katman, sahnede geri alma.

Bir söz beklediğinden ağır düştüyse geri alınabiliyor.

Sözleşme dersinde konuşmuştuk: kısa, kişiye, sonra sete dön.

Burada eklenecek bir şey var: geri alma bir zayıflık işareti değil. Oda bunu kontrol olarak okuyor — komedyen ne yaptığını biliyor ve düzeltebiliyor.

Ve bunu yapabilen komedyen daha çok risk alabiliyor, çünkü geri dönüş yolu var.

Yedinci katman, etiğin bir kariyer meselesi olması.

Kısa vadede kestirme çalışıyor. Uzun vadede çalışmıyor.

İki nedeni var.

Birincisi: kestirmeler tükeniyor. Sınırlı sayıda kalıp var ve hepsi kullanıldığında geriye bir şey kalmıyor.

İkincisi: mekânlar ve organizatörler not tutuyor. Bir odayı kaybeden komedyen bir daha çağrılmıyor ve bu bilgi çevrede dolaşıyor.

On beşinci modülde mekân seçimini ve kariyer basamaklarını çalışacağız. Orada göreceğiz ki davet, yetenekten çok güvenle geliyor.

Yaygın hatalar ve yanlış bilinenler

Uygulama — kendin dene

Kilit özet

Crowdwork eşit iki kişi arasında geçmiyor: mikrofon, ışık, dikkat ve son söz tek taraftaysa seyirci kendini savunamıyor. Altı maddenin hepsi bu dengesizlikten çıkıyor.

Israr edilmiyor, görünüş tek ve kolay hedef yapılmıyor, kimlik ve sağlık bilgisi kestirme olarak kullanılmıyor, özel bilgi izinsiz yayımlanmıyor, rıza verebilecek durumda olmayan kişi eşit oyuncu sayılmıyor.

Altısını birleştiren madde hedef kaydırma: özellikten davranışa, kişiden ortak duruma.

Etik sınırı oda çiziyor ve anında bildiriyor — gülmenin tonu değişiyor. Ölçüm aleti kulak.

Pratik ölçü: şakadan sonra kişiye bakabiliyor musun?

Ve kısıt komediyi zayıflatmıyor. Kestirme gülme tek katmanlı; kaydırılmış hedef katman kaldırıyor.

Sonraki derse köprü

Crowdwork bitti. Şimdi hazır setine dönmen gerekiyor ve "nerede kalmıştım" demeden.

Bir sonraki derste dönüş köprülerini çalışacağız. Üç tür köprü var — konu, duygu ve doğrudan — ve üçü de gösteriden önce hazırlanıyor.