Sosyal medya gizliliği

Açılış

Nilüfer Hanım'ın adını arattıkları günün akşamı Ece, kendi profiline baktı. Ama bu kez kendi gözüyle değil: oturumu kapattı, telefonundaki gizli bir pencereden profil adresini açtı ve bir yabancının göreceği sayfayı görmek istedi.

İlk ekranda ev arkadaşlarıyla taşındıkları günün fotoğrafı vardı. Üçü apartmanın kapısında gülüyordu; arkada kapı numarası ve sokak tabelası okunuyordu. Biraz aşağıda geçen yazdan bir hikâye arşivi: "Üç gün yokuz, ev bitkilere emanet," ve altında tatil kasabasının konum etiketi. Daha aşağıda Nilüfer Hanım'ın etiketli bayram fotoğrafı. En altta, yıllar önce paylaştığı bir resim: çocukluk köpeği Pamuk, doğum gününde, yanında da mezun olduğu ilkokulun bahçesi.

Ece bunların hiçbirini yabancılar için paylaşmamıştı. Hepsini arkadaşları görsün diye koymuştu. Sorun, "arkadaşları" ile "herkes" arasındaki farkın, yıllar içinde hiç dokunmadığı bir ayarda durmasıydı. Ve Pamuk'un adı, altı ay önce bir hesabında güvenlik sorusunun cevabı olarak duruyordu.

Tek fikir

Bir paylaşımı kimin göreceğini paylaşırken verdiğin karar değil, çoğu zaman yıllar önce kurulmuş bir varsayılan belirler. Sosyal medya gizliliği, kitleyi, konumu ve cevabı sır olması gereken bilgileri bilerek seçmektir.

Nasıl çalışır

Geçen ders ayak izine dışarıdan baktı. Bu ders aynı izin senin elinle bırakılan kısmına, içeriden bakıyor: bir paylaşımın kime ulaştığını, bir fotoğrafın sessizce ne taşıdığını ve küçük bir anının hangi kilidi açtığını.

Bu kavramın üç tuzağı var.

Birincisi varsayılandır. Bir hesap açıldığında seçilen kitle, sonraki yıllarda yapılan bütün paylaşımlara sessizce uygulanır. Ece'nin taşınma fotoğrafı, hesabını açtığı gün dokunmadığı bir ayar yüzünden herkese açıktı.

İkincisi geçmiştir. Kitleyi bugün daraltmak, yıllar önceki paylaşımların kitlesini her zaman kendiliğinden değiştirmez.

Üçüncüsü, bu kutudaki son ayrıntıdır: başkaları. Senin paylaşımında etiketlenen biri, o paylaşımı kendi çevresine de açabilir; bir arkadaşının herkese açık paylaşımında etiketlendiğin bir fotoğraf ise senin ayarlarına hiç uğramaz. Nilüfer Hanım'ın bayram fotoğrafının kime göründüğü onun ayarlarına değil, Ece'nin kitlesine bağlıydı.

Kitle neyin göründüğünü belirler; konum ise görünen şeyin nerede olduğunu.

Bir platformun yüklenen fotoğraftaki bu bilgiyi silip silmediği o platformun tercihidir ve dışarıdan her zaman bilinmez; bir dosya olarak gönderilen fotoğrafın üst verisi ise alıcıya ulaşabilir. Bu yüzden güvenilecek yer platform değil, fotoğrafın telefondan çıkmadan önceki hâlidir. Ayrıca konum yalnız üst veride durmaz. Ece'nin taşınma fotoğrafında koordinat yoktu, ama kapı numarası ve sokak tabelası vardı. Elle eklenen konum etiketi de aynı işi görür, üstelik herkesin okuyabileceği biçimde.

Konumun zamanla birleştiği yer, en hassas olanıdır. "Üç gün yokuz" ile tatil kasabasının etiketi birlikte, evin boş olduğunu ve ne kadar süre boş kalacağını söyler. Aynı paylaşım dönüşten sonra yapılsaydı, yalnız bir tatil anısı olurdu.

Son tuzak, Modül 6'da tanıştığımız güvenlik sorusudur. O derste bu soruların cevaplarının bulunabilen bilgiler olduğunu ve onları rastgele cevaplarla değiştirmek gerektiğini görmüştük. Sosyal medya bu cevapların en bol bulunduğu yerdir: ilk evcil hayvanın adı bir doğum günü fotoğrafında, mezun olunan okul bir okul bahçesi paylaşımında, doğulan şehir bir bayram notunda. Ve bazen cevaplar, bir oyun kılığında doğrudan istenir: "Takma adın, ilk evcil hayvanının adı ile büyüdüğün sokağın birleşimi; yorumlara yaz."

Sahada

Savunma

Sosyal medyada önleme, üç ayarı bir kez bilerek kurmakla başlar. Birincisi varsayılan kitledir: yeni paylaşımların kime gideceği, her seferinde seçmek zorunda kalmadan güvenli bir yere ayarlanır. İkincisi geçmiştir: platform eski paylaşımların kitlesini toplu daraltmaya izin veriyorsa bu yapılır, izin vermiyorsa en hassas eski paylaşımlar tek tek bulunur. Üçüncüsü etiketlerdir: başkalarının seni etiketlediği paylaşımların profilinde görünmeden önce onayına gelmesi ayarlanabiliyorsa açılır.

Konum için önleme, kaynağında yapılır. Telefonun kamerasının konum izni, Modül 8'deki uygulama izinleri dersinde gördüğün yerden kapatılabilir; ya da açık bırakılıp paylaşırken konum seçeneği kapatılır. Elle konum etiketi, olduğun yerden değil ayrıldığın yerden eklenir: tatil paylaşımı tatilden sonra, kafe paylaşımı kafeden çıkınca.

Güvenlik soruları için önleme, iki taraftan yapılır. Hesaplarda güvenlik sorusu kaldırılabiliyorsa kaldırılır, kaldırılamıyorsa cevabı rastgele bir dizi olur ve parola yöneticisinde saklanır. Sosyal medyada ise cevap isteyen oyunlara ve anketlere cevap verilmez; bunların hepsi kötü niyetli değildir, ama hangisinin olduğunu dışarıdan ayırt etmenin yolu yoktur.

Tespit tarafında asıl araç, profilini bir yabancının gözüyle düzenli olarak görmektir. Birçok platform bunun için bir önizleme sunar; sunmuyorsa oturumu kapalı bir tarayıcı penceresi aynı işi görür. Etiketlenme bildirimleri açıksa, başkasının seni nerede paylaştığını da zamanında görürsün.

Müdahalede, istenmeyen bir paylaşım için atılacak adım sahibine göre değişir: kendi paylaşımın silinir ya da kitlesi daraltılır; başkasının paylaşımında etiket kaldırılır ve kişiden paylaşımı kaldırması rica edilir; tehdit ya da taciz içeren bir paylaşım platforma bildirilir. Gülay Hanım'ın notundaki gibi bir kurum içi paylaşımda ise amaç suçlu bulmak değil, ekrandakini hızla kaldırmak ve bir kural yazmaktır.

Uygulama

Kendi sosyal medya hesaplarında kitleyi, konumu ve güvenlik sorusu cevaplarını gözden geçireceksin. Bu işi yalnız kendi hesaplarında yap.

Bu işi her platformda ayrı yapmak gerekir; ayarların adı ve yeri platformdan platforma değişir, ama sorulacak soru aynıdır.

Defter: Gizlilik bölümüne her sosyal medya hesabı için varsayılan kitle, geçmiş paylaşımların durumu ve etiket onayı. Kameranın konum ayarı. Değiştirilen güvenlik sorusu cevaplarının hangi hesaplarda olduğu. Profilin yabancı gözüyle bir sonraki kontrol tarihi.

Hata köşesi

Etik ve sınırlar

Sosyal medya gizliliği yalnız kendi paylaşımlarınla ilgili değildir; başkalarının görüntüsü ve bilgisi de senin paylaşımlarında durur. Bir arkadaşını, bir aile üyesini ya da bir iş arkadaşını paylaşmadan önce, onun bu paylaşıma ve kitlesine izni olup olmadığını düşün; çocuklar söz konusu olduğunda bu kararı veren yetişkin, çocuğun ileride kendi ayak izi üzerinde söz hakkı olacağını da hesaba katar. Ece, Nilüfer Hanım'ın paylaşımını kendisi değiştirmedi; ona sordu ve birlikte karar verdiler. Bir başkasının profilinin gizlilik ayarlarını sınamak, onun gizli paylaşımlarına ulaşmaya çalışmak ya da sahte bir hesapla arkadaş listesine girmek ise yetkisiz erişim girişimidir ve bu dersin konusu değildir.

Kapanış

1. Bir paylaşımı kimin göreceğini çoğu zaman yıllar önce kurulmuş bir varsayılan kitle belirler; eski paylaşımlar ayrı bir işlemle daralır ve etiketlenen kişiler bu daralmayı deler.
2. Konum bir fotoğrafa üç yoldan girer: dosyanın içine gömülen üst veri, elle eklenen konum etiketi ve karenin kendisinde görünen kapı, tabela ya da arma; özellikle zamanla birleştiğinde, evin boş olduğunu söyler.
3. Sosyal medya, güvenlik sorularının cevaplarının en bol bulunduğu yerdir; cevap isteyen oyunlara cevap verilmez ve kaldırılamayan soruların cevapları rastgele dizilerle değiştirilir.

Üç soru

1. Ece paylaşımlarını yalnız arkadaşları için koyduğunu düşünüyordu; taşınma fotoğrafı neden herkese açıktı?
2. "Üç gün yokuz" paylaşımı ile aynı fotoğrafın dönüşten sonra paylaşılması arasındaki fark nedir?
3. Stajyerin büro grubuna attığı oyun neden bir güvenlik sorunuydu ve kıdemli çalışanın uyarısından sonra stajyer ne yaptı?

Yanıtlar

1. Hesabını açtığında seçilmiş varsayılan kitle herkese açıktı ve Ece bu ayara yıllarca dokunmamıştı. Varsayılan, sonraki bütün paylaşımlarına sessizce uygulandı. Kitleyi bugün daraltmak da eski paylaşımları her zaman kendiliğinden değiştirmez; onlar için ayrı bir işlem gerekir.
2. Tatil sırasında yapılan paylaşım, konum etiketiyle birlikte evin şu anda boş olduğunu ve ne kadar süre boş kalacağını söyler. Aynı fotoğraf dönüşten sonra paylaşıldığında yalnız bir tatil anısıdır; konum ile zamanın birleşmesi ortadan kalkar.
3. Oyun, ilk evcil hayvanın adını ve annenin kızlık soyadını istiyordu; bu ikisi birçok hesabın kurtarma sorusunun cevabıdır ve yorumlara yazıldığında herkesin okuyabileceği biçimde kalıcı olarak durur. Stajyer yorumunu sildi ve kendi hesaplarındaki güvenlik sorularının cevaplarını parola yöneticisinde rastgele dizilerle değiştirdi.

Sonraki derse köprü

Bu derste gizliliği kendi elimizle verdiğimiz kararlarla korumaya çalıştık: kitle, konum, cevap. Ama bilgilerinin bir kısmı hiç paylaşmadığın hâlde bir şirketin elinden çıkabilir. Veri sızıntısı dersi bu duruma bakıyor: bir sızıntı haberini doğru okumak ve senin hesaplarının etkilenip etkilenmediğini anlamak.