IP adresi

Açılış

Kaan'ın ekranında bir uyarı yanıp sönüyordu: muhasebe biriminden bir çalışanın hesabına gece saat üçte, 203.0.113.45 adresinden başarılı bir giriş yapılmıştı. Kaan heyecanla Gülay Hanım'a döndü: "Saldırganın adresi bu, bunu engelleyelim, sonra da kimin olduğunu bulalım."

Gülay Hanım uyarıyı açtı ve Kaan'a birkaç soru sordu. Bu adres bir kişiye mi aitti, yoksa yüzlerce kişinin paylaştığı bir mobil operatör adresine mi? Çalışan o gece tatilde olabilir miydi ve otelin ağından mı bağlanmıştı? Adres bir şirket sanal özel ağına mı aitti? Bir adresi engellemek, aynı adresi paylaşan masum insanları da engeller miydi?

Kaan bir adresin bir insan olmadığını, ama yine de çok şey söyleyebildiğini o sabah öğrendi. Bu ders IP adresinin ne olduğunu, neyi söyleyip neyi söylemediğini ve güvenlik kayıtlarında neden en sık karşılaşılan bilgi olduğunu anlatıyor.

Tek fikir

IP adresi, ağdaki bir cihaza paketlerin ulaşabilmesi için verilen numaradır; bir kişinin kimliği değildir. Özel adresler yerel ağın içinde, genel adresler internette geçerlidir ve aradaki farkı bilmek, bir kaydı doğru okumanın ilk adımıdır.

Nasıl çalışır

Yol ve ortak dil hazırsa geriye bulunabilmek kalır. Adresin işi basittir: her paketin üzerinde nereden geldiği ve nereye gittiği yazar ve ağdaki yönlendiriciler paketi bu adrese bakarak bir sonraki durağa iletir.

Otuz iki bit yaklaşık dört milyar farklı adres demektir ve bu, dünyadaki cihaz sayısı için çoktan yetersiz kaldı. Çözümlerden biri yeni bir adres biçimiydi.

Adres sıkıntısının bir başka çözümü daha eski ve bugün neredeyse her evde çalışıyor: yerel ağların içinde, internette hiç görünmeyen adresler kullanmak.

Peki özel adresli bir cihaz internete nasıl çıkar? Modem ya da yönlendirici, evden çıkan paketlerin özel adresini kendi genel adresiyle değiştirir ve dönen cevabı doğru cihaza geri iletir. Bu adres çevirisini Seviye 3'te ağ savunmasında ayrıca göreceğiz. Şimdilik önemli olan sonucu: internetteki bir site, evindeki bütün cihazları tek bir genel adresten geliyormuş gibi görür. Mobil operatörlerde ise bu paylaşım çok daha büyük ölçekte olur; yüzlerce, bazen binlerce müşteri aynı genel adresi paylaşabilir.

Bir adresin hangi kısmının ağı, hangi kısmının o ağdaki cihazı gösterdiğini bir maske belirler.

Alt ağ maskesinin güvenlik açısından önemi, ağı bölümlere ayırmanın aracı olmasıdır. Aynı alt ağdaki cihazlar birbirine doğrudan ulaşır; farklı alt ağlar arasındaki trafik bir yönlendiriciden geçer ve orada denetlenebilir. Ağ bölümlemeyi Seviye 3'te ayrıntılı işleyeceğiz.

Bir de bu dersteki örnek adreslere dair bir not: bu akademide örnek olarak kullandığımız 203.0.113.45 gibi genel adresler, standartlarda yalnız belgelerde örnek olarak kullanılmak üzere ayrılmış aralıklardan seçildi. Gerçek bir kişiye ya da kuruma ait değillerdir.

Sahada

Savunma

Bu dersin savunması, adresleri doğru okumaktan ve onlara doğru ağırlık vermekten geçer.

İlk ilke, bir IP adresinin bir insan olmadığıdır. Bir genel adres bir eve, bir otele, bir şirkete ya da yüzlerce kişiyi taşıyan bir mobil operatöre ait olabilir; aynı kişi gün içinde farklı adreslerden bağlanabilir. Bu yüzden bir güvenlik kararını yalnız adrese dayandırmak, Selin'in ekibinin yaşadığı gibi, masum kullanıcıları engelleyebilir ya da gerçek saldırganı kaçırabilir. Adres, bağlamla birlikte değerlendirilir: hangi hesap, hangi saat, hangi cihaz, kişinin o gün nerede olduğu.

İkinci ilke, adresin yine de çok değerli bir ipucu olduğudur. Kayıtlardaki adresler bir olayın hangi cihazdan, hangi ağdan ve hangi sırayla geliştiğini gösterir. Bu yüzden kendi ağının adres planını bilmek, Bora'nın yaptığı gibi her alt ağın amacını yazmak, bir kaydı saniyeler içinde anlamlı kılar. Planı olmayan bir ağda her adres bir bilmecedir.

Üçüncü ilke, ağı alt ağlarla bölmektir. Aynı alt ağdaki cihazlar birbirine doğrudan ulaşır; farklı alt ağlar arasındaki trafik denetlenebilir. Misafirleri, akıllı ev cihazlarını ve hassas cihazları ayrı alt ağlara koymak, birinin ele geçirilmesinin diğerlerine sıçramasını zorlaştırır.

Dördüncü ilke IPv6 ile ilgilidir. IPv6 adresleri o kadar boldur ki, bir evin cihazlarının her biri internette tek olan bir adres alabilir. Bu, cihazların ancak bir güvenlik duvarı izin verirse dışarıdan ulaşılabilir olması gerektiği anlamına gelir. Ev yönlendiricilerinin çoğu varsayılan olarak dışarıdan gelen bağlantıları engeller; ama yönlendiricinin IPv6 için de bunu yaptığını bilmek ve envanterine yazmak gerekir.

Uygulama

Bu uygulamada kendi cihazının özel adresini, evinin genel adresini ve alt ağ maskeni bulacaksın. Bütün adımlar yalnız kendi cihazındaki bilgiyi okur.

Genel adresini kimseyle paylaşmana gerek yok; ama özel adresini paylaşmak çoğu zaman zararsızdır, çünkü dışarıdan ulaşılamaz. Bu farkı bilmek, bir ekran görüntüsünü paylaşırken neyi gizleyeceğine karar vermeni sağlar.

Defter: Envanterdeki her bilgisayar ve telefonun yanına bugünkü özel adresi ve alt ağ maskesi; modem satırının yanına özel adresi, yani varsayılan ağ geçidi ve evinin genel adresi; IPv6 kullanılıp kullanılmadığı.

Hata köşesi

Etik ve sınırlar

IP adresleri, bir kişiyle ilişkilendirilebildiği ölçüde kişisel veri sayılabilir; o durumda veri koruma mevzuatı adresler için de geçerlidir. Bir kurumda güvenlik kayıtlarındaki adresleri inceleme yetkin varsa bunu görevinin gerektirdiği ölçüde yaparsın; adresleri bir müşteriyi ya da bir çalışanı izlemek için kullanmak ayrı bir yetki ister. Bir adresin arkasındaki kişiyi bulmaya çalışmak ise senin işin değildir; bu, servis sağlayıcıların kayıtlarına ancak yasal bir süreçle erişebilen yetkili makamların işidir. Bir saldırıya uğradığını düşünüyorsan delilleri saklar ve resmi yollara başvurursun; adresin sahibini kendin bulup ona ulaşmaya çalışmak hem yanlış kişiyi suçlama riski taşır hem de izinsiz bir soruşturmadır.

Kapanış

1. IP adresi, paketlerin bir cihaza ulaşmasını sağlayan sayısal adrestir; IPv4 otuz iki bitlik, IPv6 yüz yirmi sekiz bitlik adres kullanır.
2. Özel adresler yalnız yerel ağlarda geçerlidir ve internette yönlendirilmez; ev ve şirket ağları dışarıya bir ya da birkaç genel adresten çıkar ve bir genel adres pek çok kişi tarafından paylaşılabilir.
3. Alt ağ maskesi adresin ağ ve cihaz kısımlarını ayırır ve ağı bölmenin aracıdır; bir adres bir insan değildir, kayıtlar bağlamla okunur.

Üç soru

1. Gece saat üçte bilinmeyen bir genel adresten yapılan bir giriş, yalnız adres bilgisiyle neden kesin bir saldırı kanıtı sayılamaz?
2. Bir adresi engellemek neden bazen masum kullanıcıları etkiler?
3. 192.168.1.20 adresli bir cihaz internetteki bir siteye bağlandığında site hangi adresi görür ve neden?

Yanıtlar

1. Çünkü bir genel adres bir otele, bir mobil operatöre ya da bir şirket ağına ait olabilir ve meşru bir kullanıcı da o saatte oradan bağlanabilir. Adres, hesabın sahibinin o gün nerede olduğu, hangi cihazı kullandığı ve davranışın olağan olup olmadığı gibi bağlamla birlikte değerlendirilmelidir. Kaan'ın vakasında giriş gerçekten şüpheliydi, ama bunu adres değil, çalışanın bilgisayarını ofiste bırakmış olması gösterdi.
2. Mobil operatörler ve büyük ağlar çok sayıda kullanıcıyı aynı genel adres üzerinden internete çıkarır. Bu adresi engellemek, o adresi paylaşan bütün kullanıcıları engeller. Selin'in ekibi bu dersi aldıktan sonra adres engeli yerine hesap düzeyinde deneme sınırı ve ek doğrulama kullanmaya karar verdi.
3. Site, evin modeminin ya da yönlendiricisinin servis sağlayıcıdan aldığı genel adresi görür. Çünkü 192.168.1.20 özel bir adrestir ve internette yönlendirilmez; modem evden çıkan paketlerin özel adresini kendi genel adresiyle değiştirir ve dönen cevabı doğru cihaza geri iletir.

Sonraki derse köprü

Bir IP adresi paketi doğru cihaza ulaştırır. Ama bir cihazda aynı anda pek çok program ağa bağlıdır: tarayıcı, e-posta, bir güncelleme hizmeti, belki bir paylaşım klasörü. Paket cihaza ulaştığında hangi programa gideceğini nasıl bilir? Sıradaki ders bu soruyu port ve servis kavramlarıyla cevaplıyor: bir adresin üzerindeki kapılar ve hangi servisin hangi kapıdan dinlediği.