Karakter yaratmaya nereden başlanır?

Açılış sahnesi

Bir eve on dört kapıdan girilebiliyor.

Mutfaktan girersen evi kokusundan tanıyorsun. Bahçeden girersen ışığından. Bodrumdan girersen nemden ve karanlıktan. Ön kapıdan girersen önce misafir odasını görüyorsun ve o oda, evin en az yaşanan yeri.

Ev aynı ev. İçindeki odalar da aynı.

Ama hangi kapıdan girdiğin iki şeyi belirliyor: hangi odayı ilk gördüğünü ve hangi odaya hiç girmediğini.

Ve yıllar sonra o evi anlatırken hep ilk gördüğün odadan başlıyorsun.

Bir şeye nereden girdiğin, onun hakkında neyi bilmediğini de belirliyor.

İşte bir karaktere başlamak bu. On dört ayrı kapı var, hiçbiri yanlış değil — ama her biri başka bir kör nokta bırakıyor.

Benzetmenin kırıldığı iki yeri baştan söyleyeyim.

Birincisi: evde bütün odalar zaten var. Karakterde yok. Kapıdan girdiğinde odaların çoğu boş ve onları sen döşeyeceksin. Kapı bir keşif değil bir başlangıç — ve bu yüzden hangi kapıdan girdiğin, ne bulacağını değil neyi kurmak zorunda kalacağını söylüyor.

İkincisi: bir eve iki kapıdan da girilebiliyor. Karakterde ilk kapı iz bırakıyor. Girdiğin ilk yer karakterin en güçlü tarafı oluyor; en zayıf tarafı da neredeyse her zaman karşı köşede kalıyor. Bu bir kader değil — ama farkında olunmadığında bir kader gibi işliyor.

Bu derste ne olacak

Önce on dört kapıyı tek tek geçeceğiz ve her birinin ne verdiğini göreceğiz. Sonra her kapının kendi kör noktasını çıkaracağız — görsel bir imgeden başlayan yazar neyi atlıyor, meslekten başlayan neyi, temadan başlayan neyi? Ardından bir başlangıç noktasını dramatik karaktere çeviren yedi hamleyi kuracağız. En sonda en riskli kapıya bakacağız: olay örgüsünün sipariş ettiği karakter. Ders bittiğinde elinde bir karakter formu değil, kapıyı seçtiğin an neyi kurmak zorunda olduğunu söyleyen bir eşleştirme olacak. On iki filmden örneklerle gideceğiz ve her örnekte tek soruyu soracağız: bu karaktere hangi kapıdan girilmiş?

Sıfır noktası

Karakter yaratma tavsiyelerinin çoğu tek bir kapıyı öğretiyor ve onu tek yol gibi sunuyor.

Bazı kitaplar geçmişten başlatıyor: çocukluğu yaz, yarayı bul, oradan bugüne gel. Bazıları istekten: ne istiyor, neden istiyor. Bazıları kusurdan, bazıları arketipten.

Hiçbiri yanlış değil ve hepsi eksik. Çünkü kapı bir yöntem değil, elindeki malzemeye göre değişen bir giriş. Elinde bir görüntü varsa geçmişten başlamak zorlama olur; elinde bir mesleğin ayrıntıları varsa arketipten başlamak o ayrıntıları çöpe atar.

Ve tek bir kapıyı yöntem sanmanın ikinci bir bedeli var: bütün kadro aynı kapıdan giriliyor. Herkes geçmişinden kurulduğunda kimsenin bugünkü isteği net değil; herkes işlevinden kurulduğunda kimse bir insan gibi durmuyor. Bir metnin karakterlerinin birbirine benzemesi çoğu zaman bir yetenek meselesi değil, tek kapı meselesi.

Kör nokta bir sürpriz değil: her kapı için önceden bilinebiliyor ve aşağıda tek tek yazılı. Bu yüzden bu ders bir uyarı listesi değil, bir eşleştirme tablosu.

Bu ikisi kurulduğunda karakter çalışması bir yöntem tartışması olmaktan çıkıyor. Sorulacak soru "karakteri nasıl yaratmalıyım" değil: "elimde ne var, o kapıdan girdiğimde neyi kurmayı unutacağım?"

Mekanizma

On dört kapı

Bir: görsel imgeden. Aklında bir görüntü var — bir yüz, bir duruş, bir kıyafet. En hızlı kapı ve en aldatıcısı: bir imge bir karakter gibi hissettiriyor ve bir isteği yok.

İki: davranıştan. Bir hareket, bir alışkanlık, bir tik — alışkanlık jestinin, yani düşünmeden yapılan ve tekrarlanan hareketin karakter tarafındaki karşılığı. Çok verimli bir kapı, çünkü davranış zaten sahnede duran şey.

Üç: meslekten. Ne iş yapıyor. Bir mesleğin günlük akışı, jargonu ve hiyerarşisi bir karakteri hemen yerleştiriyor.

Dört: ilişkiden. Bir karakter tek başına değil, birinin yanında doğuyor: kimin kardeşi, kimin patronu, kime borçlu. En sık atlanan ve en güçlü kapılardan biri.

Beş: çatışmadan. İki isteğin çarpıştığı bir durum var ve karakter o çarpışmanın bir tarafı olarak doğuyor.

Altı: sırdan. Sakladığı bir şey var. Sır bir kapı olarak son derece verimli, çünkü hem bir geçmiş hem bir bugün hem bir korku getiriyor.

Yedi: kusurdan. Bir zayıflık, bir kaçış, bir kendini kandırma. Karakter kusuru buradan giriliyor — bir zamanlar bir sorunu çözdüğü için edinilmiş ve artık işe yaramayan bir davranış kalıbı.

Sekiz: istekten. Ne istiyor. En "doğru" görünen kapı ve tek başına en soğuk olanı: istek bir karakteri kurabiliyor ama onu sevdirmiyor.

Dokuz: temadan. Metnin tartıştığı soruya bir cevap taşıyan kişi. Tema haritasındaki bir görüşün sahibi olarak doğuyor.

On: hikâye dünyasından. Hikâye dünyasının katmanlarından biri bir insan üretiyor: bu coğrafya kimi yaratır, bu kurum kimi yetiştirir?

On bir: gerçek bir gözlemden. En zengin malzeme ve en dikkat gerektiren kapı — çünkü çıkış noktası bir portre.

On iki: arketipten. Kültürler boyunca tekrar eden bir karakter kalıbı, yani bir anlatı işlevi. Hızlı ve tanıdık; karşılığında özgün ayrıntıyı sonradan eklemek gerekiyor.

On üç: oyuncudan. Belirli bir oyuncu düşünülerek yazmak. Sektörde çok yaygın ve iki yüzü var: bir yandan somutluk veriyor, bir yandan o oyuncunun bilinen kalıbını metne taşıyor.

On dört: olay örgüsündeki ihtiyaçtan.

Her kapının kör noktası

Şimdi dersin en çok işine yarayacak kısmı. Her kapının atladığı şey belli ve tahmin edilebilir.

Görsel imgeden girenler isteği atlıyor. Elinde bir yüz var ve o yüzün ne istediği bilinmiyor.

Davranıştan girenler amacı atlıyor. Karakter canlı ama nereye gittiği yok.

Meslekten girenler ilişkiyi atlıyor. İş akışı eksiksiz kurulmuş, o kişinin kimseyle bağı yok.

İlişkiden girenler dünyayı atlıyor. İki insan çok iyi kurulmuş ve etraflarında hiçbir şey yok.

Çatışmadan girenler gündelik hayatı atlıyor. Karakter yalnız çatıştığı anlarda var oluyor.

Sırdan girenler bugünü atlıyor. Bütün ağırlık geçmişte ve karakter şu anda hiçbir şey istemiyor.

Kusurdan girenler yeteneği atlıyor. Karakter yalnız eksikliklerinden yapılmış ve neden birinin onu sevdiği anlaşılmıyor.

İstekten girenler iç dünyayı atlıyor. Ne istediği çok net, neden istediği boş.

Temadan girenler davranışı atlıyor. Karakter bir görüşü savunuyor ve hiçbir şey yapmıyor.

Dünyadan girenler bireyselliği atlıyor. Karakter o dünyanın örneği oluyor, kendisi olmuyor.

Gözlemden girenler isteği atlıyor — çünkü gerçek insanı bir davranışıyla gördün, isteğini görmedin.

Arketipten girenler özgün ayrıntıyı atlıyor. İşlev sağlam, o kişiye ait hiçbir şey yok.

Oyuncudan girenler kusuru atlıyor. Oyuncunun bilinen çekiciliği karakterin zayıflığının yerini alıyor.

Olay örgüsü siparişinden girenler isteği atlıyor. En sık ve en görünür kör nokta bu.

Listede bir şey dikkat çekiyor: dört kapıda kör nokta aynı — istek. Ve istek olmadan dramatik karakter olmuyor. O yüzden bu dört kapıdan girildiğinde ilk hamle her zaman aynı.

Kapıyı karaktere çeviren yedi hamle

Yedi hamle sırayla:

Bir: amaç ver. Kör noktaların en yaygını burada kapanıyor.

İki: karşıt bir özellik ekle.

Üç: risk oluştur. Kaybedecek bir şey ver. Riski olmayan karakterin kararları da yok.

Dört: geçmişle bağlantı kur. Ama bir biyografi yazma: bugünkü davranışını açıklayan tek bir olay yeter.

Beş: başka karakterlerle ilişkilendir. En hızlı derinleştirme hamlesi. Bir karakter, yanına başka biri konduğunda başka biri oluyor.

Altı: tematik bir görüş belirle. Metnin tartıştığı soruya bu kişinin cevabı ne olsun; her görüşün bir sahibi olmalı.

Yedi: beklenmedik bir davranış ekle.

Filmlerden okuma

Usta katmanı

Birincisi: kapıyı tercihle değil malzemeyle seç. Elinde en çok ne varsa oradan gir. Bir görüntü varsa görselden, bir mesleğin ayrıntıları varsa meslekten. Yöntem tavsiyelerinin çoğu tek kapıyı tek yol gibi sunuyor.

İkincisi: kapıyı seçtiğin an kör noktasını da yaz. Bu tek not, ilk taslakta ortaya çıkacak eksiğin yarısını önlüyor. Kör nokta tahmin edilebilir; sürpriz değil.

Üçüncüsü: dört kapının kör noktası isteksizlik. Görsel imge, gözlem, arketip ve olay örgüsü siparişi — dördünde de ilk hamle amaç vermek. Bunu bilmek, o dört kapıdan girildiğinde ne yapacağını baştan söylüyor.

Dördüncüsü: ilk cümleyi kur. Kim, ne istiyor, önünde ne var. Bu cümle yazılana kadar elinde karakter yok, malzeme var.

Beşincisi: bozucu özelliği ters düşen bir şey seç. İkinci özellik birinciyi süslüyorsa hiçbir iş yapmıyor. Cesur ve güçlü bir karakter iki kere aynı şey; cesur ve cimri bir karakter tahmin edilemez.

Altıncısı: geçmişi bir olayla kur, bir biyografiyle değil. Bugünkü davranışını açıklayan tek bir olay, on sayfa çocukluktan çok iş yapıyor.

Yedincisi: en hızlı derinleştirme hamlesi ilişkidir. Bir karakteri yanına birini koyarak değiştirmek, ona yeni özellikler eklemekten hem hızlı hem sağlam.

Sekizincisi: kalıp kırıcı davranışı bir kez kullan. Bir tanesi karakteri açıyor, ikincisi tutarsız gösteriyor. Ve o davranış bir klişe olmasın — sert adamın kedi beslemesi bir kalıp kırma değil, başka bir kalıp.

Dokuzuncusu: siparişi karşılayan karaktere kendi isteğini ver. Olay örgüsü için üretilmiş karakter, işini yaptıktan sonra bir şey istemeye başlamalı. Yoksa izleyici onu bir alet olarak hatırlıyor.

Onuncusu: kapının izini tanı. Yedi hamle uygulandıktan sonra bile ilk kapı görünür kalıyor. Bu bir kusur değil bir imza — ama tanınması gerekiyor.

On birincisi: bütün kadroyu aynı kapıdan kurma. Hepsi aynı kapıdan girildiğinde hepsi aynı yerden güçlü ve aynı yerden zayıf çıkıyor. Kadronu tara: kaç ayrı kapı kullandın?

On ikincisi: oyuncudan girmenin iki yüzünü bil. Somutluk kazandırıyor ve o oyuncunun bilinen kalıbını metne taşıyor. İkincisini fark etmeyen yazar, karaktere kusur vermeyi unutuyor.

On üçüncüsü: karaktere ikinci bir kapıdan geri dön. İlk cümle kurulduktan sonra bambaşka bir kapıdan aynı kişiye bak — görselden girdiysen ilişkiden, temadan girdiysen davranıştan. Boş kalan odalar o zaman görünüyor.

On dördüncüsü, ve en çok atlanan: kapı bir keşif değil bir başlangıç. Karakterin odaları hazır değil; kapıdan girdiğinde boş. Hangi kapıdan girdiğin, ne bulacağını değil neyi kurmak zorunda olduğunu söylüyor.

Yaygın hatalar ve yanlış bilinenler

Uygulama — kendin dene

Kilit özet

1. Bir şeye nereden girdiğin, onun hakkında neyi bilmediğini de belirler.
2. On dört kapı var ve hiçbiri yanlış değil; seçim tercihle değil elindeki malzemeyle yapılır.
3. Her kapının tahmin edilebilir bir kör noktası vardır; kapıyı seçtiğin an onu da yaz.
4. Dört kapının kör noktası aynıdır — istek: görsel imge, gözlem, arketip, olay örgüsü siparişi.
5. Kapı bir keşif değil bir başlangıçtır; odalar boştur ve onları sen döşersin.
6. İlk cümle kurulana kadar elinde karakter değil malzeme vardır.
7. Bozucu özellik baskın özelliği süslemez, ona ters düşer.
8. Geçmiş bir biyografiyle değil, bugünkü davranışı açıklayan tek bir olayla kurulur.
9. En hızlı derinleştirme hamlesi ilişkidir — yanına biri konduğunda karakter değişir.
10. Kalıp kırıcı davranış bir kez kullanılır; ikincisi tutarsızlık üretir.
11. Olay örgüsü siparişi yasak değildir; şartı, işini yaptıktan sonra kendi isteğini vermektir.
12. Bütün kadro aynı kapıdan kurulduğunda hepsi aynı yerden güçlü ve aynı yerden zayıf çıkar.

Sonraki derse köprü

Kapıdan girdin ve yedi hamleyle bir karakter kurdun. Şimdi o karakterde iki ayrı şeyin bulunduğunu göreceğiz — ve ikisini birbirine karıştırmak, bu bölümün en pahalı hatası.

Birincisi kişilik: sabırlı mı öfkeli mi, içedönük mü dışadönük mü, meraklı mı kayıtsız mı. İkincisi ise anlatıdaki işi: hikâyeyi başlatmak mı, engel olmak mı, bilgi taşımak mı, temayı temsil etmek mi.

İkisi bağımsız. Aynı işi bir sabırlı da bir öfkeli de yapabiliyor. Ve bir metnin karakter sorunlarının büyük kısmı bu bağımsızlığın fark edilmemesinden çıkıyor — ilginç bir kişilik yazılıyor ve o kişiliğin anlatıda hiçbir işi olmuyor.

Sıradaki derste ikisini ayıracak ve dört denge sorusuyla kadronu tarayacağız.