Çocuk, yaşlı ve hayvan karakterler

Açılış sahnesi

Yedi yaşında bir çocuk, annesinin ağladığını görüyor.

Kötü yazılmış sahnede çocuk şunu diyor: "Anne, üzülme. Her şey düzelecek, biliyorum."

Bu replikte iki sorun var. Birincisi belli: yedi yaşındaki bir çocuk böyle konuşmaz. İkincisi daha derin ve asıl sorun o — yedi yaşındaki bir çocuk böyle düşünmez.

"Her şey düzelecek" bir gelecek tahmini. Gelecek tahmini yapmak için, şeylerin bozulup düzelebildiğine dair bir zaman fikri gerekiyor. Yedi yaşındaki çocuk için annenin ağlaması bir süreç değil, bir durum. Ve o durumun tek bir açıklaması var: bir şey oldu.

İyi yazılmış sahnede çocuk şunu soruyor: "Ben mi yaptım?"

Aynı sahne. Aynı süre. Ve bu replik bir çocuğun zihninden çıkıyor — çünkü o yaşta dünyanın merkezi hâlâ kendisi ve olan her şey ona bağlanabiliyor.

Yaşa uygun yazmak kelimeleri küçültmek değil. Düşünceyi doğru yerden başlatmak.

Aynı hata yaşlı karakterlerde tersinden işliyor: onlara fazla bilgelik veriliyor. Ve hayvan karakterlerde bir üçüncü biçimde: ya bir insan gibi düşünüyorlar ya da hiç düşünmüyorlar.

Üç grubun ortak sorunu tek: yazar onları kendi mantıklarından değil, merkezin ihtiyacından yazıyor.

Bu derste ne olacak

Bu ders üç ayrı karakter grubunu bir arada ele alıyor, çünkü üçü de aynı hatayla bozuluyor. Önce çocuk karakterle başlayacağız: yaşa göre düşünmenin nasıl bir şey olduğunu ve yetişkin zihnini çocuğa taşımanın belirtilerini. Sonra yaşlı karaktere geçeceğiz — bilgelik işlevine indirgenmenin nasıl önlendiğine ve bakıma muhtaç olmakla özne olmanın nasıl bir arada durduğuna. Ardından hayvan karakteri konuşacağız: insanlaştırma derecesinin ayarlanması ve bakış açısı meselesi. Son bölümde yapım gerçeklerine bakacağız, çünkü bu üç grup sayfada değil sette de sınırlar getiriyor. Bu derste on dört ayrı yapıma bakılacak.

Sıfır noktası

Yaş mantığının üç bileşeni var ve üçü de sahneye yansıyor.

Zaman. Küçük bir çocuk için gelecek yakın ve belirsiz; "yarın" bir kavram, "gelecek yıl" değil. Yaşlı bir karakter içinse geçmiş şimdiki zamanla aynı odada duruyor.

Nedensellik. Küçük çocuk olayları kendine bağlıyor. Ergen olayları adalete bağlıyor. Yetişkin olayları çıkarlara bağlıyor. Yaşlı karakter olayları tekrara bağlıyor — bunu daha önce de görmüş olmanın bilgisiyle.

Ölçek. Bir çocuk için bir oyuncağın kaybı ile bir taşınma aynı büyüklükte olabiliyor. Bu bir abartma değil, gerçekten öyle; çünkü kıyaslayacağı bir ölçek henüz oluşmamış.

Belirtileri de sayılabiliyor. Çocuk kendi duygusunu adlandırıyorsa tuzağa düşülmüş. Bir başkasının duygusunu doğru okuyorsa tuzağa düşülmüş. Sonucu önceden görüyorsa tuzağa düşülmüş.

Aynı mantık öbür iki gruba da uygulanıyor. Yaşlı karakterde bileşenler tersine dönüyor: zaman geriye doğru geniş, nedensellik tekrara bağlı, ölçek yeniden küçülüyor — çünkü büyük şeylerin geçtiği görülmüş. Hayvanda ise yaş mantığının yerini tür mantığı alıyor; bir kedinin nedenselliği ile bir köpeğinki aynı değil.

Ve bir uyarı: bu ders çocuğu aptallaştırmayı öğretmiyor. Çocuklar sık sık yetişkinlerden daha keskin görüyor — ama başka bir yerden görüyor. Fark bilgide değil, bakış açısında.

Üç grubun ortak teknik değeri de aynı yerden geliyor: üçü de metnin dünyasını dışarıdan görüyor. Bir çocuk kuralları henüz öğrenmemiş, bir yaşlı kuralların değiştiğini görmüş, bir hayvan kuralları hiç tanımıyor. Bu yüzden üçü de bir dünyayı sınamanın en ucuz aracı.

Mekanizma

Çocuk

Çocuk karakterin metne kattığı şey benzersiz: açıklama gerektirmeyen bir bakış. Bir çocuk bir odaya girdiğinde odadaki her şey yeniden tanımlanmak zorunda kalıyor, çünkü ona hiçbir şey açıklanmamış.

Teknik faydası da bu — çocuk karakter, seyirciye bilgi taşımanın en doğal yolu. Kimse bir çocuğa bir şeyi açıklamayı garip bulmuyor.

Ama bir bedeli var: çocuk karakter yalnız soru soruyorsa bir araca dönüşüyor. Bunu engelleyen şey tek — çocuğun kendi isteği olmalı ve o istek yetişkinlerinkinden bağımsız olmalı. Bir bisiklet, bir arkadaş, bir hayvan, bir cevap.

Yaşa göre kısa bir tarif de işe yarıyor. Okul öncesi: dünya kendine bağlı, zaman yok, oyun gerçeklikle karışıyor. İlkokul: kural fikri var ve kurallar mutlak; adalet duygusu keskin. Ergenlik: kuralın keyfi olabileceği keşfediliyor ve bu keşif öfke üretiyor.

Yaşlı

İndirgemenin belirtisi şu: karakter yalnız başkaları hakkında konuşuyor. Kendi istediği bir şey yok, kendi korktuğu bir şey yok, kendi yarınına dair bir planı yok.

Oysa yaşlı karakterin isteği çoğu zaman metnin en somut isteği oluyor — çünkü zaman kısıtlı ve istekler küçülürken keskinleşiyor. Bir mektup, bir görüşme, bir borcun ödenmesi, bir yere son bir kez gitmek.

Dengenin bozulduğu iki uç var. Nesneleştirme: karakter yalnız bakılan biri; sahnelerin konusu ona bakanların yükü. Yok sayma: bağımlılık hiç gösterilmiyor, karakter yaşından bağımsız hareket ediyor ve metin gerçekliğini kaybediyor.

Doğru yer ikisinin arasında ve ölçüsü şu: karakter yardım kabul ediyor ve yardımın koşullarını kendisi belirliyor. Bu tek cümle bütün dengeyi kuruyor.

Hayvan

Dört kademe var. Sıfır: hayvan bir hayvan; hiçbir insan düşüncesi yok, davranışları türüne uygun. Düşük: seyirci hayvanın niyetini okuyabiliyor ama hayvan konuşmuyor. Orta: hayvan kendi arasında konuşuyor, insanlar duymuyor. Yüksek: hayvan insanlarla konuşuyor.

Kural şu: kademe metnin başında belirlenip sonuna kadar korunuyor. En sık görülen hata, sıfır kademede kurulmuş bir hayvanın duygusal bir sahnede birden insan gibi davranması — o an bütün dünyanın kuralı bozuluyor.

Yoksa karakter bir bakış açısı taşımıyor demektir. Ve bakış açısı olmayan çocuk sevimli, yaşlı bilge, hayvan sadık olarak kalıyor — üçü de birer klişe.

Yapım

Çocuk oyuncuların çalışma süresi yasayla sınırlı ve bu sınır sahne sayısını doğrudan belirliyor. Uzun diyalog sahneleri, gece çekimleri ve duygusal olarak ağır içerikler ek izin ve önlem gerektiriyor.

Yaşlı oyuncular için de benzer bir durum var: uzun bekleme süreleri ve fiziksel olarak zorlayıcı sahneler planlamayı değiştiriyor.

Hayvanlarda ise yazılan her davranışın eğitilebilir olması gerekiyor. Bir hayvanın belirli bir anda belirli bir yere bakması sayfada bir satır, sette bir gün.

Bunu bilmek sahneyi küçültmek anlamına gelmiyor. Anlamı şu — aynı etkiyi daha az sahneyle üretmenin yolu aranıyor ve bu arayış genellikle metni iyileştiriyor.

Filmlerden okuma

Usta katmanı

Düşünceyi düzelt, kelimeyi değil. Çocuk repliği kulağa yanlış geliyorsa sorun kelime seçiminde değil, o düşüncenin o yaşta kurulup kurulamayacağında.

Üç bileşeni kontrol et. Zaman, nedensellik, ölçek. Bir çocuk repliğini bu üç ölçüyle sına; biri bile yetişkine aitse replik yanlış.

Duygu adlandırtma. Çocuk kendi duygusunu ya da bir başkasının duygusunu doğru adlandırıyorsa küçük yetişkin tuzağına düşülmüş.

Sonucu gördürtme. Çocuk karakter olacakları önceden görmüyor. Gördüğü anda bir yetişkin taşıyıcısına dönüşüyor.

Çocuğa kendi isteğini ver. Yalnız soru soran çocuk bir bilgi aracı. Yetişkinlerinkinden bağımsız tek bir istek onu karaktere çeviriyor.

Yaşlıya öğüt verdirme, istek ver. Kendi istediği bir şeyi olmayan yaşlı karakter bir bilgelik kaynağına iniyor. İstek küçük ve somut olsun.

Yaşlıya yanılma hakkı tanı. Verdiği öğüdün bir kısmı yanlış çıksın. Hiç yanılmayan yaşlı karakter bir işlev, bir insan değil.

Yardımın koşulunu ona belirlet. Bakıma muhtaç karakter yardım kabul ediyor ve nasıl kabul edeceğine kendisi karar veriyor. Dengeyi kuran tek cümle bu.

İnsanlaştırma kademesini yaz ve koru. Sıfır, düşük, orta, yüksek. Kademeyi metnin başında belirle; duygusal bir sahnede yükseltmek dünyanın kuralını bozuyor.

Hayvana davranış yaz, duygu yazma. "Köpek üzgün bakıyor" bir yönlendirme değil bir yorum. "Köpek kapıya bakıyor ve oturuyor" oynanabilir bir şey.

Bakış açısı sınamasını uygula. Bu karakterin bildiği ve merkezin bilmediği bir şey var mı? Yoksa elindeki şey sevimli bir çocuk, bilge bir yaşlı ya da sadık bir hayvan — üçü de klişe.

Tür mantığını da ayrı tut. Hayvanda yaş mantığının yerini tür mantığı alıyor. Bir kedinin nedenselliği ile bir köpeğinki aynı değil; ikisini aynı yazmak insanlaştırmanın gizli biçimi.

Üçünü dünyayı sınamak için kullan. Çocuk kuralları henüz öğrenmemiş, yaşlı kuralların değiştiğini görmüş, hayvan kuralları hiç tanımıyor. Üçü de bir dünyanın kurallarını dışarıdan sorgulatan en ucuz araç.

Yaşlının ölçeğini yeniden küçült. Büyük şeylerin geçtiğini görmüş bir karakter için büyük olan şeyler değişiyor. Bir randevu, bir isim, bir kapı.

Sahne sayısını baştan hesapla. Çocuk oyuncunun günlük süresi sınırlı. Aynı etkiyi daha az sahneyle üretmenin yolunu ara; bu arayış metni genellikle iyileştiriyor.

Hayvan davranışını eğitilebilir tut. Sayfadaki bir satır sette bir gün olabiliyor. Yazdığın hareketin öğretilebilir olup olmadığını sor.

Üçünü de tek başına bir sahneye koy. Merkez olmadan geçen tek bir sahne, üç grup için de klişeden çıkışın en kısa yolu.

Yaygın hatalar ve yanlış bilinenler

Uygulama — kendin dene

Kilit özet

1. Yaşa uygun yazmak kelimeleri küçültmek değil, düşünceyi doğru yerden başlatmaktır.
2. Yaş mantığının üç bileşeni vardır: zaman, nedensellik, ölçek.
3. Küçük çocuk olayları kendine, ergen adalete, yetişkin çıkara, yaşlı tekrara bağlar.
4. Çocuk kendi ya da başkasının duygusunu adlandırıyorsa küçük yetişkin tuzağına düşülmüştür.
5. Çocuklar daha az değil, başka bir yerden görür.
6. Yalnız soru soran çocuk bir bilgi aracıdır; kendi isteği onu karaktere çevirir.
7. Yaşlı olmak mentor olmak değildir.
8. Zaman kısıtlı olduğu için yaşlı karakterin isteği küçülürken keskinleşir.
9. Hiç yanılmayan yaşlı karakter bir işlevdir.
10. Bakıma muhtaç karakter yardımı kabul eder ve koşullarını kendisi belirler.
11. İnsanlaştırma kademesi baştan belirlenir ve sonuna kadar korunur.
12. Sıfır kademede yazılmış bir hayvan da karakter olabilir.
13. Bakış açısı sınaması: bu karakterin bildiği, merkezin bilmediği bir şey var mı?
14. Sayfadaki bir hayvan davranışı sette bir gün olabilir.

Sonraki derse köprü

Modül boyunca kadroya karakter ekledik. İşlevler verdik, canlandırdık, ayrı ayrı tasarladık.

Şimdi ters yöne dönüyoruz.

Bir kadro büyüdükçe içinde bir şey birikiyor: iş yapmayan insanlar. Kimse onları kasten yazmıyor; bir sahnede gerekiyorlar, sonra kalıyorlar. Bir bilgi taşımaları gerekiyor, taşıyorlar ve gitmiyorlar. Bir başlangıçları oluyor ve hiçbir sonları olmuyor.

Bu karakterler metni açıkça bozmuyor. Yaptıkları şey daha sessiz — yer kaplıyorlar ve o yer, iş gören karakterlerden alınıyor.

Sıradaki derste gereksiz karakterleri belirlemeyi çalışacağız: onları tanımanın ölçütlerini, silmenin ve birleştirmenin yollarını, bir de silmenin neyi kaybettirdiğini.