İş Rusçası: toplantı, sunum, müzakere

Kanca

Merve'nin şirkette ilk yılı doldu ve önünde üç ayrı sınav var. Sabah Moskova ofisinin haftalık toplantısını o yönetecek. Öğleden sonra Kazan'daki bir otel zincirine yeni bir tur paketini sunacak. Akşamüstü de aynı otelle grup fiyatı üzerine pazarlık edecek. Dilbilgisi artık sorun değil; asıl soru şu: Rusça bir toplantıyı nasıl açarsın, bir sunumda dinleyiciyi nasıl bir slayttan ötekine taşırsın, "Bu fiyat bize uymuyor" demeyi kırıcı olmadan nasıl söylersin?

İş hayatının Rusçası bir dizi hazır kalıpla yürür. Bu kalıplar, konuşanın neyi yaptığını, yani konuyu açtığını, söz verdiğini, toparladığını, itiraz ettiğini, dinleyene önceden haber verir. Bu derste toplantının, sunumun ve müzakerenin temel kalıplarını öğreneceğiz.

Anlatım

Toplantı ("совещание")

Bir toplantı açılışla başlar: "Давайте начнём" (Başlayalım), daha resmî olarak "Предлагаю начать". Ardından gündem gelir: "На повестке дня три вопроса" (Gündemde üç konu var). Gündemin maddeleri arasında geçiş "Перейдём к следующему вопросу" (Bir sonraki konuya geçelim) kalıbıyla yapılır.

Söz vermek ve söz almak da kalıplaşmıştır. Toplantıyı yöneten "Слово предоставляется Екатерине" (Söz Ekaterina'ya veriliyor) diyebilir; daha gündelik bir toplantıda "Катя, вам слово" yeterlidir. Söz almak isteyen "Можно добавить?" (Bir şey ekleyebilir miyim?) ya da "Позвольте уточнить" (Bir noktayı netleştirmeme izin verin) der.

Toplantı görev dağılımıyla ve özetle kapanır: "Кто отвечает за этот вопрос?" (Bu konudan kim sorumlu?), "Какие сроки?" (Süreler ne?), "Подведём итоги" (Toparlayalım). Kararlar "протокол" (tutanak) adı verilen yazılı bir metne geçer.

Sunum ("презентация", "доклад")

Bir sunum, yapısını önceden açıklayarak başlar: "Мой доклад состоит из трёх частей" (Sunumum üç bölümden oluşuyor). Görsellere dikkat çekmek için "Обратите внимание на этот слайд" (Bu slayta dikkat edin) ya da "Как видно из графика, …" (Grafikte görüldüğü gibi, …) kullanılır. Bölümler arasında "Перейдём ко второй части" (İkinci bölüme geçelim) kalıbı dinleyiciyi taşır.

Kapanış da sabittir: "Спасибо за внимание!" (İlginiz için teşekkürler!) ve ardından "Готова ответить на ваши вопросы" (Sorularınızı cevaplamaya hazırım). Soru zor ise zaman kazanmanın kibar yolu vardır: "Хороший вопрос. Позвольте, я уточню данные и вернусь к вам" (Güzel soru. Verileri kontrol edip size döneyim).

Müzakere ("переговоры")

Müzakere bir teklifle açılır: "Мы готовы предложить…" (… teklif etmeye hazırız), "Наше предложение такое: …". Bir koşulu reddetmenin Rusçadaki kibar yolu, olumsuzu yumuşatmaktır: "Нас это не совсем устраивает" (Bu bize tam olarak uymuyor). Doğrudan "Нет, это плохо" iş görüşmesinde sert duyulur.

Karşı öneri çoğu zaman bir varsayımla getirilir: "А если мы…?" (Peki ya biz … yaparsak?), "Что, если…?". Uzlaşmaya doğru adım "Мы готовы пойти вам навстречу" (Size doğru bir adım atmaya, orta yolda buluşmaya hazırız) kalıbıyla atılır. Anlaşma "Договорились" (Anlaştık) ile kapanır; sınır ise açıkça çizilir: "Это наше окончательное предложение" (Bu bizim son teklifimiz).

Türkçe ile karşılaştırma

Türkçe iş dili de kalıplarla yürür ve pek çoğu Rusçayla birebir örtüşür. "Gündemde üç madde var" ile "На повестке дня три вопроса", "toparlayalım" ile "подведём итоги", "orta yolda buluşalım" ile "пойдём навстречу друг другу" aynı işi görür. Hatta "пойти навстречу" kalıbının içindeki "навстречу" (karşıya doğru) Türkçedeki "orta yol" imgesine çok yakındır: iki taraf birbirine doğru yürür.

Fark, kibarlığın nasıl kurulduğunda ortaya çıkar. Türkçe iş görüşmesinde reddi çoğu zaman dolaylı bir cümle ve bir teşekkürle yumuşatır: "Teklifiniz için teşekkür ederiz, ancak şu an için bizim açımızdan uygun görünmüyor." Rusça da yumuşatır, ama daha kısa ve daha doğrudan: "Нас это не совсем устраивает." "Не совсем" (tam olarak değil) kalıbı tek başına bütün kibarlık yükünü taşır. Türk konuşmacı Rusçada aşırı uzun ve dolambaçlı ret cümleleri kurarsa, karşı taraf neyin reddedildiğini anlamakta zorlanabilir.

Sunum dilinde iki dil neredeyse aynıdır. "Sunumum üç bölümden oluşuyor", "Grafikte görüldüğü gibi", "İlginiz için teşekkürler" kalıplarının hepsinin Rusçada doğrudan bir karşılığı vardır. Bu yüzden Türk öğrenci için sunum, iş Rusçasının en kolay öğrenilen bölümüdür.

Örnekler

"Повестка" kelimesindeki "ст" grubu "к" önünde sadeleşir: [pa-VEST-kye]. "Доклад" kelimesinin sonundaki "д" ötümsüzleşir: [dak-LAT]. "Из трёх" öbeğinde "з" ötümsüz "т" önünde [s] olur. "Количество" kelimesinin vurgusu ikinci hecededir: [ka-Lİ-çist-va].

Örnek diyalog

Perşembe öğleden sonra, görüntülü görüşme. Merve, Kazan'daki bir otelin satış müdürü Dmitri Olegoviç ile grup fiyatını konuşuyor. Rakamlar bu ders için kurulmuştur.

Müzakere dersin bütün adımlarını izliyor: teklif ("готовы предложить"), kibar ret ("не совсем устраивает"), bilgi sorusu, varsayımlı karşı öneri ("А если мы…?"), uzlaşma ("пойти навстречу") ve "Согласна" ile kapanış. Merve hiçbir yerde "нет" demiyor; reddini "не совсем" ile yumuşatıyor ve hemen yeni bir seçenek getiriyor. "Проект договора" burada "sözleşme taslağı" demektir: "проект" kelimesi iş dilinde hem "proje" hem "taslak" anlamı taşır.

Sık yapılan hatalar

Mini alıştırma

Cevaplar

1. Давайте начнём. На повестке дня два вопроса.
2. Обратите внимание на этот слайд: как видно из графика, продажи растут.
3. Нас это не совсем устраивает. А если мы подпишем договор на более долгий срок?
4. "Orta yolda buluşmaya hazırız." / "Size doğru bir adım atmaya hazırız."

Özet kartı

1. Toplantı: Давайте начнём; На повестке дня…; Перейдём к следующему вопросу; Подведём итоги.
2. Söz: Слово предоставляется…; Можно добавить?; Позвольте уточнить.
3. Sunum: Мой доклад состоит из…; Обратите внимание на…; Как видно из графика…; Спасибо за внимание.
4. Müzakere: Мы готовы предложить…; А если мы…?; Мы готовы пойти вам навстречу; Договорились.
5. Kibar ret: Нас это не совсем устраивает; ret tek başına bırakılmaz, bir öneriyle gelir.
6. İş dilinde "проект" çoğu zaman "taslak", gündem maddesi "вопрос" demektir.

Sonraki derse köprü

Bu derste "не совсем" kalıbının bir reddi nasıl yumuşattığını gördük. Sıradaki derste bu yumuşatma sanatını daha ileri götüreceğiz: doğrudan söylemeden ima etmeye ve birini kırmadan eleştirmeye. "Может быть, стоит…" gibi öneri kalıplarının, olumsuz soruların ve "в целом хорошо, но…" türünden cümlelerin bir eleştiriyi nasıl taşıdığını göreceğiz.