Tartışmada fikir savunmak

Kanca

Rusça bir tartışmada en kibar itiraz kalıplarından biri "Позвольте не согласиться" biçimindedir: kelimesi kelimesine "Katılmamama izin verin". Türkçede aynı yerde "Müsaadenizle katılmıyorum" denir. İki dil de bir itirazı bir izin isteğiyle sarar: önce karşı tarafa saygı gösterilir, sonra görüş söylenir. Bir tartışmada kazanan çoğu zaman en yüksek sesle konuşan değil, en ustaca konuşandır.

Canlı bir tartışma yazılı bir görüş yazısından farklıdır: düşünmek için zaman azdır, söz kesilir, karşı taraf beklenmedik bir soru sorar. Bu derste söz almanın, sözün kesilmesine itiraz etmenin, bir görüşü savunmanın, kanıt istemenin ve bir tartışmayı toparlamanın Rusça kalıplarını öğreneceksin.

Anlatım

Söz almak

Bir tartışmaya katılmak için önce söz almak gerekir. Kibar kalıplar: "Разрешите мне добавить" (Bir şey eklememe izin verin), "Можно я скажу?" (Bir şey söyleyebilir miyim?), "У меня есть вопрос" (Bir sorum var). Karşı tarafın sözünü kesmek gerekiyorsa önce bir özür gelir: "Простите, что перебиваю, но…" (Sözünüzü kestiğim için özür dilerim, ama…).

Sözünü korumak

Sözün kesilmesine kibarca itiraz etmek de bir beceridir. "Дайте мне договорить" (Sözümü bitireyim) en yaygın kalıptır; "договорить" fiili "до-" önekiyle "sonuna kadar konuşmak" demektir. Daha yumuşak bir biçim: "Извините, я ещё не закончил" (Pardon, henüz bitirmedim; bir kadın "не закончила" der). "Одну минуту" (Bir dakika) kısa bir duraklama ister.

Görüşü savunmak

Bir görüşü savunurken kesinlik derecesini ayarlamak önemlidir. Güçlü bir savunma: "Я настаиваю на том, что…" (… olduğunda ısrar ediyorum). Kibar bir itiraz: "Позвольте не согласиться". Bir soruyu tartışmalı ilan etmek: "Это спорный вопрос" (Bu tartışmalı bir konu). Yanlış anlaşıldığını söylemek: "Вы меня неправильно поняли" (Beni yanlış anladınız), "Я имел в виду, что…" (… demek istedim).

Karşı tarafın bir noktasını kabul edip sonra itiraz etmek, bir tartışmanın en ikna edici hamlelerinden biridir. "Допустим, вы правы, но…" (Diyelim ki haklısınız, ama…), "Это так, однако…" (Bu doğru, ancak…). Bu yöntem, karşı tarafı dinlediğini gösterir ve itirazı daha güçlü kılar.

Kanıt istemek

Bir iddiayı sınamak için kanıt istenir. "На чём основано ваше мнение?" (Görüşünüz neye dayanıyor?), "Приведите пример" (Bir örnek verin), "Откуда эта информация?" (Bu bilgi nereden?). Bu sorular saldırgan değil, tartışmanın doğal parçalarıdır; ama ton yumuşak tutulmalıdır.

Toparlamak

Bir tartışmayı bitirirken ortak noktalar söylenir. "Давайте подведём итог" (Toparlayalım), "Мы сошлись на том, что…" (… konusunda uzlaştık), "Каждый остался при своём мнении" (Herkes kendi görüşünde kaldı). Son kalıp bir uzlaşma olmadığını kibarca kabul eder.

Türkçe ile karşılaştırma

Tartışma kalıplarında iki dil şaşırtıcı biçimde yakındır. Türkçedeki "Müsaadenizle katılmıyorum" ile "Позвольте не согласиться", "Sözünüzü kesiyorum ama" ile "Простите, что перебиваю", "Sözümü bitireyim" ile "Дайте мне договорить" aynı nezaket mantığını taşır. İki dilde de bir itiraz bir izin ya da bir özürle yumuşatılır.

Kısmen kabul edip itiraz etme hamlesi de ortaktır. Türkçedeki "Diyelim ki haklısınız, ama…" ile Rusçadaki "Допустим, вы правы, но…" kelimesi kelimesine örtüşür. "Bu tartışmaya açık bir konu" ile "Это спорный вопрос" da aynı tarafsızlığı taşır.

Bir fark tartışma kelimelerindedir. Türkçe "tartışma" kelimesini hem sakin bir fikir alışverişi hem de hararetli bir ağız dalaşı için kullanır. Rusça ikisini ayırır: "дискуссия" düzenli bir tartışmadır, "спор" daha gündelik ve kızgın olabilir, "ссора" ise bir kavgadır. Bir toplantıda "У нас была дискуссия" demek ile "У нас была ссора" demek arasında büyük fark vardır.

Örnekler

Altıncı örnekteki "поняли" kelimesinde vurgu başa düşer: [PO-nya-li]. Yedinci örnekteki "в виду" kalıbında iki "в" art arda gelir ve ilki edattır. Onuncu örnekteki "итог" kelimesinin sonundaki "г" ötümsüzleşir: [i-TOK].

Örnek diyalog

Aralık, İstanbul'daki kursun tartışma kulübü. Konu: çeviri programları. Moderatör İrina Petrovna, tartışanlar Kemal ve Merve.

Bu kısa tartışmada kalıpların neredeyse hepsi görünüyor: Merve özürle söz alıyor ve kibarca itiraz ediyor; Kemal sözünü koruyor; Merve kısmen kabul edip bir soruyla karşı çıkıyor; İrina Petrovna tartışmayı ortak bir noktada topluyor. Tartışma kulübünde öğrenciler birbirine "вы" diyor: bu, resmî bir tartışmanın kuralıdır. "Может ли…?" sorusundaki "ли" bir iddiayı sınayan retorik bir sorunun parçasıdır.

Sık yapılan hatalar

Mini alıştırma

Cevaplar

1. Разрешите мне добавить.
2. Дайте мне, пожалуйста, договорить.
3. Допустим, вы правы, но это дорого.
4. Давайте подведём итог. Мы сошлись на том, что…

Özet kartı

1. Söz almak: Разрешите мне добавить, Можно я скажу?, У меня есть вопрос.
2. Söz kesmek: Простите, что перебиваю, но…; sözünü korumak: Дайте мне договорить.
3. İtiraz: Позвольте не согласиться, Это спорный вопрос, Вы меня неправильно поняли.
4. Kısmen kabul: Допустим, вы правы, но…; Это так, однако…
5. Kanıt: На чём основано ваше мнение?, Приведите пример.
6. Toparlama: Давайте подведём итог, Мы сошлись на том, что…; дискуссия ≠ спор ≠ ссора.

Sonraki derse köprü

Bir tartışmada kanıt istemek, kanıtın nereden geldiğini bilmeyi gerektirir. Sıradaki derste Rus haber dilini göreceğiz: bir haberin başlığını ve ilk paragrafını okumayı, "как сообщает…" ve "по данным…" gibi kaynak gösteren kalıpları ve bir haberi kendi cümlelerinle kısa ve tarafsız biçimde özetlemeyi.