Görüş yazısı

Kanca

Türk okullarında kompozisyon yazmayı öğrenen her öğrenci üç kelimeyi ezbere bilir: giriş, gelişme, sonuç. Rus okullarında öğrenciler aynı üçlüyü başka adlarla öğrenir: "вступление", "основная часть", "заключение". İki eğitim sistemi bir düşünceyi savunmanın aynı iskeletini öğretir; değişen yalnızca iskeleti birbirine bağlayan kelimelerdir.

Görüş yazısı ("эссе" ya da okul dilinde "сочинение-рассуждение") bir soruya cevap verir ve bir görüşü gerekçelerle savunur. B2 düzeyinde bir öğrenciden kısa ama düzenli bir görüş yazısı yazabilmesi beklenir. Bu derste bir görüş yazısının üç bölümünü, her bölümün kalıp ifadelerini ve düşünceleri birbirine bağlayan bağlayıcı kelimeleri öğreneceksin.

Anlatım

Giriş: konu ve tez

Giriş bölümü konuyu tanıtır ve yazarın tezini, yani savunacağı görüşü açıkça söyler. Sık kullanılan bir giriş yolu, yaygın bir görüşü anıp ona karşı ya da onunla birlikte bir tez kurmaktır: "Многие считают, что…, однако я думаю, что…" (Pek çok kişi … düşünür, ama ben … düşünüyorum). Tezi doğrudan söylemek için B1'de öğrendiğin kalıplar kullanılır: "Я считаю, что…", "На мой взгляд…".

İyi bir giriş kısadır ve çoğu zaman bir gözlemle ya da soruyla açılır: "В наше время всё больше людей пользуются программами-переводчиками" (Günümüzde giderek daha çok insan çeviri programları kullanıyor). Ardından tez gelir ve okur yazının nereye gideceğini bilir.

Gelişme: gerekçeler

Ana bölüm tezi destekleyen gerekçeleri sırayla sunar. Her gerekçe ayrı bir paragrafta ("абзац") durur ve bir bağlayıcıyla başlar: "во-первых" (birincisi), "во-вторых" (ikincisi), "в-третьих" (üçüncüsü). Bir gerekçeye ek yapmak için "кроме того" (ayrıca) ya da "к тому же" (üstelik), bir örnek vermek için "например" (örneğin) kullanılır.

İyi bir görüş yazısı karşı görüşü de anar ve ona cevap verir. Karşı görüş "однако" (ancak), "тем не менее" (buna rağmen) ya da "с другой стороны" (öte yandan) ile tanıtılır: "Однако нельзя отрицать, что…" (Ancak … inkâr edilemez). Bu, yazarın konuyu her yönüyle düşündüğünü gösterir ve tezi güçlendirir.

Sonuç: toparlama

Sonuç bölümü yeni bir gerekçe getirmez; tezi gerekçelerin ışığında yeniden söyler. Sık kullanılan bağlayıcılar: "таким образом" (böylece, bu yüzden), "итак" (demek ki), "в заключение" (sonuç olarak), "подводя итог" (özetlersek). "Таким образом, языки нужно учить и сегодня" (Böylece, dilleri bugün de öğrenmek gerekir).

Nesnel ton

Görüş yazısında yazar kendi görüşünü savunur, ama yazının tonu sakin ve nesneldir. Bunun için birkaç kişisiz kalıp kullanılır: "следует отметить, что…" (… belirtmek gerekir), "важно подчеркнуть, что…" (… vurgulamak önemlidir), "можно сказать, что…" (… denebilir). Bu kalıplar "ben" kelimesini her cümlede tekrarlamaktan kurtarır ve yazıya resmî bir ağırlık katar.

Türkçe ile karşılaştırma

Türkçe kompozisyonun "giriş, gelişme, sonuç" iskeleti Rusçadaki "вступление, основная часть, заключение" ile birebir örtüşür. Türk öğrenci bir Rusça görüş yazısının yapısını yeniden öğrenmek zorunda değildir; yalnızca bağlayıcı kelimeleri öğrenmesi yeterlidir. Türkçedeki "birincisi, ikincisi" Rusçadaki "во-первых, во-вторых" ile, "ayrıca" ile "кроме того", "ancak" ile "однако", "sonuç olarak" ile "в заключение" aynı yerde durur.

Bir yazım ayrıntısı dikkat ister. "Во-первых", "во-вторых" ve "в-третьих" tire ile yazılır ve cümlenin geri kalanından virgülle ayrılır: "Во-первых, язык — это ключ к культуре." Türkçede "birincisi" de virgülle ayrılır, ama tire kullanılmaz. Bir de vurgu var: "во-вторы́х" kelimesinde vurgu son heceye düşer.

Nesnel ton kalıplarında da iki dil yakındır. Türkçedeki "belirtmek gerekir ki" ile Rusçadaki "следует отметить, что", "denebilir ki" ile "можно сказать, что" aynı kişisiz yapıdadır. Her iki dilde de bu kişisiz yapılar yazıyı bir sohbetten bir görüş metnine dönüştürür.

Örnekler

Örnekler bir görüş yazısının iskeletini sırayla izliyor: bir yaygın görüş, iki gerekçe, bir ek, karşı görüş, ona cevap, nesnel bir not ve sonuç. Üçüncü örnekteki "во-вторых" kelimesinde vurgu sondadır ve "в" ötümsüz "т" önünde [f] okunur. Dokuzuncu örnekteki "помощник" kelimesinde "щ" [şş] okunur.

Örnek diyalog

Aralık, İstanbul'daki Rusça kursu. Merve bir görüş yazısı ödevini İrina Petrovna ile planlıyor.

Merve'nin planı bir görüş yazısının bütün parçalarını taşıyor: soru biçiminde bir konu, "я считаю" ile bir tez, "во-первых" ve "во-вторых" ile iki gerekçe, "однако" ile bir karşı görüş; sonucu ise "таким образом" taşıyor. "Нужно ли…?" sorusundaki "ли" B1'de gördüğün parçacıktır ve bir konu başlığını resmî bir soruya çevirir. "Эссе" kelimesi çekimlenmez ve [e-SE] okunur.

Sık yapılan hatalar

Mini alıştırma

Cevaplar

1. Многие считают, что удалённая работа — это неудобно, однако я думаю, что она полезна.
2. Во-первых, она экономит время. Во-вторых, она экономит деньги. Кроме того, это спокойнее.
3. Однако нельзя отрицать, что она может вызывать чувство одиночества.
4. Таким образом, у удалённой работы больше плюсов, чем минусов.

Özet kartı

1. Yapı: вступление (giriş), основная часть (gelişme), заключение (sonuç).
2. Giriş: Многие считают, что…, однако…; Я считаю, что…; На мой взгляд…
3. Gerekçeler: во-первых, во-вторых, в-третьих (tire ve virgülle), кроме того, к тому же, например.
4. Karşı görüş: однако, тем не менее, с другой стороны; Нельзя отрицать, что…
5. Sonuç: таким образом, итак, в заключение, подводя итог.
6. Nesnel ton: следует отметить, важно подчеркнуть, можно сказать.

Sonraki derse köprü

Yazıda görüş savunmak sakin bir iştir: düşünmek ve düzeltmek için zaman vardır. Bir tartışmada ise fikri anında, karşı tarafın sözünü dinleyerek savunmak gerekir. Sıradaki derste canlı bir tartışmanın kalıplarını göreceğiz: söz almayı ("Можно мне сказать?"), sözünün kesilmesine kibarca itiraz etmeyi ("Позвольте мне закончить") ve bir karşı görüşe yanıt vermeyi.