Katılmak ve itiraz etmek

Kanca

Türkçede birine katılırken iki yol vardır: "Sana katılıyorum" ve "Seninle aynı fikirdeyim". İlki yönelme ekiyle, ikincisi "-le" ekiyle kurulur. Rusça ikinci yolu seçer: "Я с тобой согласен", kelimesi kelimesine "seninle uyuşmuş durumdayım". Bir fikre katılmak Rusçada birine doğru gitmek değil, biriyle yan yana durmaktır.

Bir tartışmada katılmak kadar itiraz etmek de önemlidir; asıl incelik ise itirazı kırıcı olmadan yapmaktır. Bu derste tam katılmanın, kısmen katılmanın ve kibarca ya da kesin bir dille itiraz etmenin Rusça yollarını, "согласен" ve "прав" gibi kısa sıfatların cinsle nasıl değiştiğini öğreneceksin.

Anlatım

Katılmak

En temel kalıp "Я согласен" (erkek) ya da "Я согласна" (kadın) biçimidir. Kime ya da neye katıldığını söylemek için "с" ve araç hâli kullanılır: "Я согласен с тобой", "Я согласна с этим" (Buna katılıyorum). Çoğulda "мы согласны" denir. Okunuş: [sag-LA-sin], [sag-LAS-na]. Fiil biçimi de vardır: "соглашаться / согласиться" (razı olmak, katılmak).

Karşındakinin haklı olduğunu söylemek için "прав" kısa sıfatı kullanılır ve vurgusu cinse göre değişir: "Ты прав" [PRAF] bir erkeğe, "Ты права" [pra-VA] bir kadına, "Вы правы" [PRA-vı] birden çok kişiye ya da saygıyla bir kişiye. Güçlendirmek için "совершенно" (tamamen) eklenir: "Вы совершенно правы".

Kısa ve canlı katılma sözleri de vardır: "Точно!" (Kesinlikle!), "Именно!" (Aynen!), "Вот именно!" (İşte tam da öyle!), "Конечно!" (Tabii!). Resmî bir dilde "Не могу не согласиться" (Katılmamak elimde değil) kalıbı kullanılır; çifte olumsuzluk burada güçlü bir onay taşır.

Kısmen katılmak

Bir görüşün bir kısmına katılıp bir kısmına itiraz etmek için en sık kalıp "В чём-то ты прав, но…" (Bir bakıma haklısın, ama…) biçimidir. Kısaca "Да, но…" (Evet, ama…) da denir. İki yanı tartmak için "с одной стороны… с другой стороны…" (bir yandan… öte yandan…) kalıbı kullanılır: "С одной стороны, это дорого, с другой стороны, очень удобно".

"Отчасти" (kısmen) kelimesi de bu iş için kullanılır: "Отчасти я согласен" (Kısmen katılıyorum). Kısmen katılmak bir tartışmayı yumuşatmanın en etkili yollarından biridir: karşındakinin haklı olduğu yeri kabul ettikten sonra itirazın daha kolay dinlenir.

İtiraz etmek

Doğrudan itiraz "Я не согласен" ya da "Я не согласна" ile yapılır. Biraz daha yumuşak bir ret "Не думаю" (Sanmıyorum) ya da "Я так не считаю" (Ben öyle düşünmüyorum) biçimindedir. En kibar itiraz, bir önceki derste gördüğün "мне кажется" ile kurulur: "Мне кажется, это не совсем так" (Bana öyle geliyor ki bu pek öyle değil).

Şüpheyi bildirmek için "Разве?" (Öyle mi? Sahi mi?) kullanılır; bu kelime karşındakinin söylediğine inanmadığını kibarca gösterir. "Наоборот" (tam tersine) bir görüşü tersine çevirir: "А мне кажется, наоборот" (Bana öyle geliyor ki tam tersi).

Kesin ve güçlü bir ret için "Ни в коем случае!" (Asla! Hiçbir şekilde!) ya da "Вовсе нет" (Hiç de değil) denir. "Ты не прав" ise doğrudan ve sert bir itirazdır; samimi bir ortamda kullanılır, ama bir yabancıya ya da bir yaşlıya karşı kaba duyulabilir.

Türkçe ile karşılaştırma

Türkçede katılma iki yapıyla kurulur: "sana katılıyorum" (yönelme) ve "seninle aynı fikirdeyim" ("-le"). Rusça yalnızca ikinci yapıyı kullanır: "согласен с тобой". Türk öğrencinin "Я согласен тебе" diye bir yönelme hâli kurması bu yüzden sık görülen bir hatadır. Akılda tutmanın yolu basit: Rusçada katıldığın kişiyle yan yanasın, ona doğru gitmiyorsun.

"Haklısın" ile "ты прав" de birbirine yakındır, ama Rusça bir şey daha ister: cins. Türkçe erkeğe de kadına da "haklısın" der; Rusça "ты прав" ile "ты права" arasında seçim yaptırır ve vurguyu bile değiştirir. "Katılıyorum" ile "согласен / согласна" arasında da aynı fark vardır.

Kısmen katılma ve tartma kalıplarında iki dil neredeyse kelimesi kelimesine örtüşür. Türkçedeki "bir yandan… öte yandan" Rusçadaki "с одной стороны… с другой стороны"nun tam karşılığıdır. "Bir bakıma haklısın" ile "в чём-то ты прав", "öyle mi?" ile "разве?", "asla!" ile "ни в коем случае!" aynı tonu taşır.

Örnekler

Dördüncü örnekteki "в чём-то" kalıbında "в" ötümsüz "ч" önünde [f] okunur. Beşinci örnekteki "с другой" sözünde edat, ardından ötümlü bir ses geldiği için [z] gibi duyulur: [z dru-GOY]. Dokuzuncu örnekteki "коем" eski bir zamir biçimidir ve yalnızca bu kalıpta yaşar; kalıbı bir bütün olarak öğrenmek yeterlidir.

Örnek diyalog

Yazlıkta öğleden sonra çayı. Mişa ile Merve en güzel çayın hangisi olduğunu tartışıyor.

Diyalogda katılma ve itirazın bütün basamakları görünüyor. Merve "не могу согласиться" ile kesin ama kibar bir ret veriyor, Mişa "разве?" ile şüphe bildiriyor, Merve sonra "в чём-то ты прав" ile kısmen katılıyor. Oleg "с одной стороны… с другой стороны" ile iki tarafı tartıyor; "прав" ve "права" cinse göre değişiyor. "Он же очень крепкий" cümlesindeki "же" parçacığı bir itirazı güçlendirir: "ama, ne de olsa".

Sık yapılan hatalar

Mini alıştırma

Cevaplar

1. Я согласна с тобой, ты прав.
2. Мне кажется, это не совсем так: русская зима очень холодная.
3. С одной стороны, это дорого, с другой стороны, очень красиво.
4. Ни в коем случае! (ya da: Вовсе нет!)

Özet kartı

1. Katılmak: я согласен / согласна с + araç hâli: с тобой, с этим.
2. Haklı olmak: ты прав [PRAF], ты права [pra-VA], вы правы [PRA-vı].
3. Kısa onaylar: Точно! Именно! Вот именно! Конечно!
4. Kısmen: В чём-то ты прав, но…; Да, но…; с одной стороны… с другой стороны…
5. Yumuşak itiraz: Не думаю. Я так не считаю. Мне кажется, это не совсем так. Разве?
6. Kesin ret: Я не согласен. Ни в коем случае! Вовсе нет.

Sonraki derse köprü

Bir görüşü savunmayı ve bir görüşe itiraz etmeyi öğrendik. Sıradaki derste bir adım öteye geçip birine yol göstereceğiz: "советовать" fiiliyle ve yönelme hâliyle tavsiye vermeyi, "стоит" ile bir şeyin yapmaya değer olduğunu söylemeyi ve "лучше" ile iki seçenek arasında birini önermeyi.