Önce özete göz atDersin sonundaki özet, okumaya başlamadan önce yol haritası olarak.
- По-моему (bence), по-твоему (sence), по-вашему: ara söz, virgüllerle ayrılır.
- Мне кажется (izlenim): izlenim, kişi yönelme hâlinde; мне казалось = sanıyordum.
- Я думаю, что: tarafsız görüş; я считаю, что: sağlam kanaat, [şşi-TA-yu].
- Resmî: на мой взгляд, с моей точки зрения.
- Kesinlik merdiveni: наверное → мне кажется → по-моему → я считаю → я уверен.
- Görüş sormak: Как ты думаешь? Как по-твоему? Что вы думаете об этом?
Kanca
Türkçedeki "bence" kelimesini parçalarına ayır: "ben" ve "-ce", yani "bana göre". Rusçadaki "по-моему" da tam olarak böyle kurulmuştur: "по" (göre) ve "моему" (benimkine). İki dil bir görüşü sunmak için aynı resmi çizer. Ama Rusçada bir görüşü söylemenin başka yolları da vardır ve hepsi ayrı bir kesinlik derecesi taşır: kararsız bir izlenimden sağlam bir kanaate kadar.
Bir tartışmada, bir toplantıda ya da bir sofrada görüş bildirmek, yalnızca ne düşündüğünü değil, ne kadar emin olduğunu da söylemektir. Bu derste görüş bildiren kalıpları en yumuşaktan en kesine doğru sıralayacak, birinin görüşünü sormayı ve bir fikri yumuşatmayı ya da güçlendirmeyi öğreneceksin.
Anlatım
По-моему ve по-твоему
"По-моему" en sık ve en doğal görüş kalıbıdır ve bir ara söz gibi kullanılır: cümlenin başında ya da ortasında durur ve virgüllerle ayrılır. "По-моему, это смелая мысль" (Bence bu cesur bir düşünce), "Это, по-моему, слишком дорого" (Bu bence fazla pahalı). Okunuşu [pa-MO-i-mu] biçimindedir ve iki parça tire ile yazılır.
Aynı yapı öbür kişilerle de kurulur: "по-твоему" (sence), "по-вашему" (size göre), "по-нашему" (bize göre). Birinin görüşünü sorarken "Как по-твоему?" (Sence nasıl?) ya da "По-вашему, это правильно?" (Size göre bu doğru mu?) denir.
Мне кажется: bir izlenim
"Мне кажется" bir izlenimi, emin olunmayan bir düşünceyi anlatır. Kelimesi kelimesine "bana görünüyor" demektir ve kişi yönelme hâlindedir: "Мне кажется, что он прав" (Bana öyle geliyor ki haklı). Geçmişteki bir izlenim için "мне казалось" kullanılır: "Мне казалось, что ты дома" (Evde olduğunu sanıyordum). Başka bir kişiyle de kurulur: "Тебе не кажется, что…?" (Sana da öyle gelmiyor mu ki…?).
Bu kalıp bir görüşü kibarca yumuşatmanın en kolay yoludur. Karşındakine itiraz ederken ya da bir eleştiri yaparken "мне кажется" ile başlamak, sözünü bir izlenim olarak sunar ve tartışmayı yumuşak tutar.
Я считаю ve я думаю: kanaat
"Я думаю, что…" (Bence, düşünüyorum ki) tarafsız bir görüş bildirir. "Я считаю, что…" ise daha sağlam ve daha resmî bir kanaattir: üzerinde düşünülmüş, savunulacak bir görüştür. "Я считаю, что спорт полезен" (Sporun yararlı olduğu kanısındayım). "Считать" fiilinin asıl anlamı "saymak"tır; görüş anlamında "bir şeyi bir şey saymak, kabul etmek" demektir. Okunuşta "сч" birleşimi [şş] sesini verir: [şşi-TA-yu].
Yazıda ve resmî konuşmada "на мой взгляд" (bana göre, görüşüme göre) ve "с моей точки зрения" (benim bakış açımdan) da kullanılır. Bunlar bir yazıda, bir sunumda ya da bir toplantıda daha uygundur.
Kesinlik merdiveni
Görüş kalıpları bir merdiven gibi dizilir. En alttaki basamak bir tahmindir, en üstteki ise kesin bir inançtır.
| Kesinlik | Kalıp | Türkçe yakını |
|---|---|---|
| Tahmin | наверное, может быть | galiba, belki |
| İzlenim | мне кажется | öyle geliyor ki |
| Görüş | по-моему, я думаю | bence |
| Kanaat | я считаю, на мой взгляд | kanısındayım, bana göre |
| İnanç | я уверен(а), что | eminim ki |
"Я уверен" ve "я уверена" kısa sıfatlardır ve konuşanın cinsine uyar: "Я уверена, что всё будет хорошо" (Her şeyin iyi olacağından eminim).
Görüş sormak
Birinin görüşünü sormanın birkaç yolu var. Gündelik dilde "Как ты думаешь?" (Ne düşünüyorsun?) ve "Как по-твоему?" (Sence?) yeterlidir. Belirli bir konu hakkında sorarken "о" ile bulunma hâli kullanılır: "Что вы думаете об этом?" (Bu konuda ne düşünüyorsunuz?). Daha resmî bir dilde "Какое у вас мнение?" (Görüşünüz nedir?) denir.
Türkçe ile karşılaştırma
"Bence" ile "по-моему" aynı mantıkla kurulmuştur: ikisi de "bana göre" demektir ve ikisi de cümlenin içinde serbestçe dolaşır. "Sence" ile "по-твоему", "size göre" ile "по-вашему" birebir eşleşir. Türk öğrenci bu kalıbı hiç zorlanmadan kullanabilir; dikkat etmesi gereken tek şey yazıda virgül ve tiredir.
"Мне кажется" ile Türkçedeki "bana öyle geliyor" yapısı da aynıdır: ikisinde de görüş sahibi yönelme hâlindedir ve izlenim konuşanın üstüne "gelir". Türkçedeki "sanıyordum" ise Rusçada "мне казалось" ile karşılanır; burada Türkçe bir fiil kullanır, Rusça aynı kişisiz yapıyı geçmişe taşır.
Kanaat bildiren kalıplarda Türkçe biraz daha resmî bir dile geçer: "kanaatimce", "kanısındayım", "bana göre". Rusçadaki "я считаю" ve "на мой взгляд" da aynı ton farkını taşır. Gündelik bir sohbette "я считаю" biraz ağır duyulabilir; Türkçede de bir arkadaşla konuşurken "kanaatimce" demek aynı etkiyi yaratır.
Örnekler
İkinci örnekteki "кажется" kelimesinde "-тся" eki [tsa] okunur. Dördüncü örnekte "взгляд" kelimesinin sonundaki "д" ötümsüzleşir: [VZGLYAT]; "лучший" kelimesinde "ч" [t] gibi duyulur: [LUT-şıy]. Altıncı örnekte "о" edatı ünlüyle başlayan "этом" kelimesinin önünde "об" olur.
Örnek diyalog
Yazlıkta bir akşam. Ertesi günün planını konuşuyorlar.
Diyalogda kesinlik merdiveninin bütün basamakları kullanılıyor. Merve "по-моему" ve "мне кажется" ile yumuşak bir öneri sunuyor; Mişa "я считаю" ile daha kararlı konuşuyor; büyükanne "на мой взгляд" ile ağırbaşlı bir hüküm veriyor. Oleg "наверное" ile bir tahmine iniyor, Merve ise "я уверена" ile en üst basamağa çıkıyor. "Ростов" (Rostov Veliki) Yaroslavl'a yakın, "Altın Halka" kentlerinden biridir.
Sık yapılan hatalar
Yaygın yanlış"Я кажется, что он прав."
— Türkçedeki "bence" gibi bir özne kurulur. Doğrusu: kişi yönelme hâlinde: "Мне кажется, что он прав."
Yaygın yanlış"По моему мнению это правильно"
— Virgül atlanır, ara söz cümleye karışır. Doğrusu: ara söz virgüllerle ayrılır: "По моему мнению, это правильно."
Yaygın yanlış"Считаю" kelimesini [sçi-TA-yu] okumak
— İki harf ayrı ayrı söylenir. Doğrusu: "сч" birleşimi [şş] okunur: [şşi-TA-yu].
Mini alıştırma
Cevaplar
- наверное → мне кажется → по-моему → я считаю → я уверен.
- По-моему, эта книга интересная. По-твоему, он прав?
- Мне кажется, (что) ты не прав.
- Что ты думаешь об этом? Какое у вас мнение?
Özet kartı
- По-моему (bence), по-твоему (sence), по-вашему: ara söz, virgüllerle ayrılır.
- Мне кажется (izlenim): izlenim, kişi yönelme hâlinde; мне казалось = sanıyordum.
- Я думаю, что: tarafsız görüş; я считаю, что: sağlam kanaat, [şşi-TA-yu].
- Resmî: на мой взгляд, с моей точки зрения.
- Kesinlik merdiveni: наверное → мне кажется → по-моему → я считаю → я уверен.
- Görüş sormak: Как ты думаешь? Как по-твоему? Что вы думаете об этом?
Sonraki derse köprü
Görüşümüzü söyledik; şimdi bir başkasının görüşüne nasıl cevap verileceğine geçiyoruz. Sıradaki derste bir fikre katılmayı ("согласен"), kısmen katılmayı ve kibarca itiraz etmeyi göreceğiz; "согласиться с кем-то" yapısındaki araç hâlini ve "ты прав" gibi kısa cevapları da.