Telefonda konuşmak ve mesaj yazmak

Kanca

Yanlış bir numarayı aradığında Rusça konuşan biri sana "Вы не туда попали" [vı ni tu-DA pa-PA-li] der. Kelimesi kelimesine "oraya isabet etmediniz", yani bir hedefi ıskalamışsın. Türkçedeki "yanlış numara" ile aynı şeyi anlatır, ama bambaşka bir resim çizer. Telefon dili her dilde kısa, kalıplı ve kendine özgüdür.

Telefonda karşındakinin yüzünü göremezsin; jestler ve bağlam yoktur. Bu yüzden kalıp cümleleri bilmek yüz yüze konuşmadan daha önemlidir. Bu derste bir telefon konuşmasını açmayı, birini istemeyi, mesaj bırakmayı, sorunları söylemeyi ve kısa bir yazılı mesaj göndermeyi öğreneceksin.

Anlatım

Açılış

Telefonu açan kişi çoğunlukla "Алло!" [a-LYO] der. Bir kurumda ya da daha resmî bir ortamda "Слушаю" (Dinliyorum) ya da kurumun adı söylenir. Arayan önce kendini tanıtır: "Это Мерве" (Ben Merve), "Здравствуйте, это Мерве из Турции".

Birini istemek

Aradığın kişiyi istemek için iki kalıp vardır:

• "Можно Олега?" [MOJ-na a-LE-ga] — Oleg'le görüşebilir miyim?
• "Позовите, пожалуйста, Олега" [pa-za-Vİ-ti] — Oleg'i çağırır mısınız lütfen?

İki kalıpta da aranan kişi belirtme hâlindedir ve A2.8'deki canlı eril isim kuralına uyar: "Олег" → "Олега". Bir kadın aranıyorsa "Можно Наташу?" denir.

Kişi yoksa

Aranan kişi orada değilse sık duyulan cevaplar şunlardır: "Его нет" (Burada değil), "Он вышел" [VI-şıl] (Dışarı çıktı), "Перезвоните позже" [pi-riz-va-Nİ-ti POZ-je] (Daha sonra tekrar arayın). Telefonu açan kişi bir mesaj almayı önerir: "Что ему передать?" [pi-ri-DAT'] (Ona ne iletmemi istersiniz?). Cevap "передайте" ile verilir: "Передайте, что звонила Мерве" (Merve'nin aradığını söyleyin).

Sorunlar

"Перезвонить" (tekrar aramak) "звонить" fiiline "пере-" öneki eklenerek kurulur; önek burada "yeniden" anlamı katar.

Telefon numarası

Rus telefon numaraları gruplar hâlinde okunur. Cep telefonu numarası çoğu zaman "8" ile başlar ve üç, üç, iki, iki rakamlık gruplara ayrılır: "восемь — девятьсот шестнадцать — сто двадцать три — сорок пять — шестьдесят семь". Numarayı sormak için: "Какой у вас номер телефона?" (Telefon numaranız kaç?). Numarayı söylerken gruplar arasında kısa bir duraklama yapmak, karşındakinin yazmasını kolaylaştırır; Rusça konuşanlar da böyle okur.

Yazılı mesaj

Kısa mesajlarda ("сообщение" [sa-ap-ŞŞE-ni-ye]) dil gündelik ve kısadır. Sık kullanılan bitişler: "Пока!" (Görüşürüz!), "Созвонимся!" [saz-va-NİM-sya] (Telefonlaşırız!), "До связи!" [da SVYA-zi] (Haberleşiriz!). Gençler arasında kısaltmalar da yaygındır: "спс" (спасибо), "пж" (пожалуйста), "ок". Resmî bir yazışmada, örneğin bir öğretmene ya da bir iş yerine yazarken, bu kısaltmalar kullanılmaz ve "вы" ile hitap edilir.

Sesli mesaj ve görüntülü arama

Bugünün telefon dilinde birkaç yeni kelime daha var. Görüntülü arama "видеозвонок" [vi-di-a-zva-NOK], sesli mesaj "голосовое сообщение" ya da kısaca "голосовое" [ga-la-sa-VO-ye] diye adlandırılır. Gündelik konuşmada "aramak" için "звонить" yerine "набрать" de kullanılır: "Я тебе наберу" (Seni ararım), kelimesi kelimesine "numaranı tuşlarım". Bu kelimeler resmî değildir, ama arkadaşlar arasında her gün duyulur.

Türkçe ile karşılaştırma

Telefonun açılışında iki dil aynı kelimeyi kullanır: "Alo" ve "Алло". Arayanın kendini tanıtması da benzer bir yapıdadır: Türkçede "Ben Merve", Rusçada "Это Мерве", kelimesi kelimesine "Bu Merve".

Birini isterken iki dil ayrılır. Türkçe "Oleg'le görüşebilir miyim?" diye bir fiil ve bir ekle sorar; Rusça kısaca "Можно Олега?" der ve aranan kişiyi belirtme hâline sokar. Burada Türk öğrenciden beklenen, ismi doğru hâle sokmaktır; cümlenin geri kalanı hazır bir kalıptır.

Kalıp cümlelerde de farklı resimler vardır. Türkçe "yanlış numara" der ve numarayı suçlar; Rusça "вы не туда попали" der ve arayanın hedefi ıskaladığını söyler. Türkçe "sonra ararım" der; Rusça "пере-" önekli bir fiille "yeniden" anlamını tek kelimede verir: "перезвоню". "Haberleşiriz" ile "До связи!" ise neredeyse aynı anlamı taşır: "bağlantıya kadar". İki dilde de vedalaşma bir sonraki görüşmeye bir köprü kurar.

Örnekler

Beşinci örnek kişisiz bir cümledir: "вас" belirtme hâlindedir ve "duyulmak" anlamındaki "слышно" bir durum kelimesidir. Sekizinci örnekteki "когда будешь свободен" A2.14'teki kurala uyar: gelecekteki bir zamanı anlatan yan cümle de gelecek zamandadır. "Свободен" kısa bir sıfattır; bir kadına "свободна" denir.

Örnek diyalog

Yaroslavl'da bir akşam. Merve arkadaşı Oleg'in evini arıyor; telefonu annesi Наталья Ивановна (Natalya İvanovna) açıyor.

Merve kendini "подруга Олега" diye tanıtıyor: A2.1'deki tamlama. "Пусть он мне перезвонит" (Beni geri arasın) "пусть" ile kurulan bir dilek ya da üçüncü kişiye dolaylı bir emirdir: "bırak arasın". Natalya İvanovna'nın "Не за что" cevabı bir teşekküre verilen en sık karşılıktır; kelimesi kelimesine "teşekkür edecek bir şey yok" demektir. Oleg'in mesajındaki "ок" gündelik yazışmada çok yaygındır.

Sık yapılan hatalar

Mini alıştırma

Cevaplar

1. Можно Наташу? (ya da: Позовите, пожалуйста, Наташу.)
2. Вас плохо слышно. Я перезвоню через пять минут.
3. Передайте, пожалуйста, что звонил Керем.
4. Привет! Созвонимся вечером!

Özet kartı

1. Açılış: Алло! Слушаю. Arayan: Это Мерве.
2. Birini istemek: Можно Олега? Позовите, пожалуйста, Олега (belirtme hâli).
3. Kişi yoksa: Его нет. Он вышел. Что ему передать? Передайте, что звонила…
4. Sorunlar: Вас плохо слышно. Вы не туда попали. Я перезвоню.
5. Numara gruplar hâlinde okunur: 8 — 916 — 123 — 45 — 67.
6. Mesaj: сообщение; Пока! Созвонимся! До связи!

Sonraki derse köprü

Oleg bir saat sonra Merve'yi arayacak ve muhtemelen onu bir yere çağıracak. Sıradaki derste davet etmeyi, bir daveti kabul etmeyi ve kibarca reddetmeyi öğreneceğiz: "Приходи ко мне в субботу!" (Cumartesi bana gel!) gibi bir davete "С удовольствием!" ya da "К сожалению, не могу" diye cevap vermeyi.