Restoranda yemek yemek

Kanca

Bir Rus restoranında garson "Что будете на первое?" diye sorarsa sana bir sıra numarası sormuyor: "birinci olarak ne alırsınız?" demek istiyor. Rus sofrasında "первое" (birinci) çorbadır, "второе" (ikinci) ana yemektir. Öğle yemeği bu sırayla yenir ve menüler de çoğu zaman bu başlıklarla düzenlenir.

A1.46'da bir kafede sipariş vermeyi, menüyü istemeyi ve hesabı ödemeyi öğrenmiştin. Bu derste daha resmî bir ortama geçiyoruz: masa ayırtmak, Rus menüsünün düzenini okumak, garsondan öneri istemek, bir sorunu bildirmek ve hesabı paylaşmak.

Anlatım

Masa ayırtmak

Telefonla ya da kapıda masa ayırtmak için en kibar kalıp "Я хотел бы…" (… isterdim) ile başlar: "Я хотел бы забронировать столик на семь часов" (Saat yedi için bir masa ayırtmak isterdim). "Хотел бы" şart kipidir ve bir isteği yumuşatır; kadın konuşan "хотела бы" der. Şart kipinin dilbilgisi ileride gelecek; şimdilik kalıbı bütün olarak kullan.

Restoranda masa için çoğu zaman "стол" yerine küçültme biçimi "столик" [STO-lik] kullanılır. Kişi sayısı özel bir topluluk sayısıyla söylenir: "на двоих" [na dva-İH] (iki kişilik), "на троих" (üç kişilik), "на четверых" [na çit-vi-RIH] (dört kişilik).

Rus menüsü

"Первое" ve "второе" isimleşmiş sıfatlardır; yanlarındaki "блюдо" (yemek) kelimesi düşmüştür. Bu yüzden nötrdürler. Bir öğünü sıralarken "на" ve belirtme hâli kullanılır: "на первое — борщ, на второе — рыба" (çorba olarak borş, ana yemek olarak balık).

Öneri istemek

Garsondan öneri istemenin iki sık yolu vardır: "Что вы посоветуете?" (Ne önerirsiniz?) ve "Какое у вас фирменное блюдо?" [FİR-min-na-ye BLYU-da] (Sizin özel yemeğiniz hangisi?). "Фирменное блюдо" restoranın kendi tarifi olan, onunla tanınan yemektir.

Yemek tercihleri

• "Я не ем мясо" [ya ni YEM MYA-sa] — Et yemem.
• "Я вегетарианец / вегетарианка" — Vejetaryenim (erkek / kadın).
• "Это блюдо острое?" [OST-ra-ye] — Bu yemek acı mı?
• "Можно без лука?" — Soğansız olabilir mi?

Dikkat: "острый" baharatın acısını anlatır, "горячий" [ga-RYA-çiy] ise sıcaklığı. "Суп острый" (çorba acı) ile "Суп горячий" (çorba sıcak) iki ayrı şikâyettir.

Bir sorun olduğunda

Bir yanlışlığı kibarca söylemek için "Извините" ile başlanır: "Извините, это не то, что я заказывал" (Afedersiniz, bu benim sipariş ettiğim şey değil). "Суп холодный" (Çorba soğuk) ya da "Мы ждём уже полчаса" (Yarım saattir bekliyoruz) da sık duyulan şikâyetlerdir.

Hesap

Hesabı ayrı ayrı ödemek için "Можно раздельный счёт?" [raz-DEL'-nıy ŞŞOT] (Hesabı ayrı alabilir miyiz?) sorulur. Birini davet eden kişi "Я угощаю" [ya u-ga-ŞŞA-yu] (Benim ikramım) der. Para üstünü bırakmak için "Сдачи не надо" [ZDA-çi ni NA-da] (Üstü kalsın) denir.

Türkçe ile karşılaştırma

Türk mutfağında da öğün bir sırayla yenir: çorba, ana yemek, tatlı. Rusça bu sırayı sayılarla adlandırır: "первое", "второе", ve bu kelimeler isim gibi kullanılır. Türkçede "birinci yemek" denmez; "çorba" denir. Türk öğrenci menüde "первое" gördüğünde bunun bir sıra değil, bir yemek türü olduğunu bilmelidir.

Sosyal kalıplarda iki dil çok yakındır. Türkçedeki "Ben ısmarlıyorum" Rusçada "Я угощаю" ile, "Hesabı ayrı alalım" "раздельный счёт" ile, "Üstü kalsın" "Сдачи не надо" ile karşılanır. "Acı mı?" sorusu da "Острое?" ile birebir örtüşür. Bu kalıpları bilen biri bir Rus sofrasında kendini çabuk rahat hisseder.

Bir tuzak da sıcaklık ve acılıktadır. Türkçede "acı" ve "sıcak" ayrı kelimelerdir ve karışmaz; Rusçada da "острый" ve "горячий" ayrıdır. Ama İngilizce bilen öğrenciler "hot" kelimesinin iki anlamını Rusçaya taşıyıp "горячий" ile acılığı anlatmaya çalışabilir. Rusçada acı yemek her zaman "острый"dır.

Örnekler

Üçüncü örnekte "у нас" (bizde) restoranın kendisini anlatıyor: garson "bizim menümüzde" demek istiyor. Yedinci örnekteki "не то, что" kalıbı "o değil ki…" anlamında bir karşılaştırma kurar. "Угощаю" fiilinde "щ" uzun bir [şş] sesidir.

Örnek diyalog

Kaluga'da bir restoran, cuma akşamı. Cem iyileşmiş ve arkadaşları Ира (İra) ile Pavel'le yemeğe çıkmış; garson Денис (Denis) onları karşılıyor.

İra'nın son cümlesi bir ikram ve bir kadeh dileğini birleştiriyor: "за твоё здоровье" (sağlığına) "за" ve belirtme hâliyle kurulan klasik bir Rus dileğidir. "Две порции пельменей" A2.3'teki sayı kuralını izliyor: "порция" iki sayısından sonra tekil ilgi hâlinde, "пельмени" ise çoğul ilgi hâlinde. "Грибной" (mantarlı) "гриб" (mantar) kelimesinden türemiş bir sıfattır.

Sık yapılan hatalar

Mini alıştırma

Cevaplar

1. Столик на двоих, пожалуйста.
2. Какое у вас фирменное блюдо? Это блюдо острое?
3. Чай очень горячий. Соус очень острый.
4. Можно раздельный счёт? Сдачи не надо.

Özet kartı

1. Rezervasyon: Я хотел(а) бы забронировать столик на семь часов.
2. Kişi sayısı: на двоих, на троих, на четверых.
3. Menü: закуски, первое (çorba), второе (ana yemek), десерт, напитки.
4. Öneri: Что вы посоветуете? Какое у вас фирменное блюдо?
5. Tercih ve sorun: Я не ем мясо. Это острое? Это не то, что я заказывал.
6. Hesap: раздельный счёт, Я угощаю, Сдачи не надо.

Sonraki derse köprü

İra masa ayırtmak için restoranı aramıştı. Sıradaki derste telefon konuşmalarını ve yazılı mesajları ele alacağız: "Алло!" ile açılan bir görüşmeyi yürütmeyi, birinin telefonda olup olmadığını sormayı ve kısa bir mesaj yazmayı öğreneceğiz.