Otelde ve tren garında

Kanca

Rus trenlerinde iki tür yataklı vagon vardır: dört kişilik kapalı bölmeleri olan "купе" [ku-PE] ve kapısız, açık yataklarla dolu "плацкарт" [plats-KART]. Bilet alırken gişedeki ilk soru çoğu zaman budur: "Купе или плацкарт?" Uzun yolculukların çoğu bu vagonlarda geçer ve bir gece ya da birkaç gün süren tren yolculuğu Rusya'da sıradan bir şeydir.

Bu derste Pratik İletişim modülüne başlıyoruz. Bir otelde oda ayırtmayı ve resepsiyonda kendini tanıtmayı, bir gardan bilet almayı ve trenin ne zaman, nereden kalktığını anlamayı öğreneceksin.

Anlatım

Otelde

Otelde "oda" için "комната" değil "номер" kullanılır; kelime "numara" anlamını da taşır, çünkü otel odaları numarayla anılır. "Номер триста пять" hem "üç yüz beş numara" hem "üç yüz beş numaralı oda" demektir.

Resepsiyonda ilk cümle çoğu zaman şudur: "У меня забронирован номер" [u mi-NYA za-bra-Nİ-ra-van NO-mir] (Adıma bir oda ayrılmış). "Забронирован" bir edilgen biçimdir ve ileride ayrıca işlenecek; şimdilik cümleyi bir kalıp olarak öğren. Kimin adına olduğunu "на имя" (… adına) söyler: "на имя Айлин Демир".

Kalış süresi "на" ve belirtme hâliyle söylenir: "на две ночи" (iki gece için), "на неделю" (bir haftalığına). "Ночь" dişildir, bu yüzden "две ночи".

Otelde sık sorular

• "Завтрак включён?" [ZAF-trak fklyu-ÇON] — Kahvaltı dahil mi?
• "Какой пароль от вай-фая?" [pa-ROL' at vay-FA-ya] — İnternet şifresi ne?
• "Когда нужно освободить номер?" [as-va-ba-DİT'] — Odayı ne zaman boşaltmam gerek?
• "В номере не работает душ" — Odada duş çalışmıyor.

Son cümle bir şikâyet kalıbıdır: "не работает" (çalışmıyor) bir cihazın bozuk olduğunu söylemenin en sık yoludur: "не работает кондиционер", "не работает свет". Fiil bozulan şeyin sayısına uyar: "не работают лифты" (asansörler çalışmıyor).

Garda: bilet almak

Bilet gişesi "касса" [KAS-sa], bilet "билет" [bi-LET] diye adlandırılır. Gidilen yer "до" ve ilgi hâliyle söylenir: "Один билет до Казани" [da ka-ZA-ni] (Kazan'a bir bilet). "В Казань" da duyulur; iki yapı da doğrudur.

Dönüş bileti için "туда и обратно" [tu-DA i ab-RAT-na] (gidiş-dönüş), yalnız gidiş için "только туда" denir. Gişe görevlisi bu yüzden çoğu zaman önce "Туда и обратно?" diye sorar.

Trenin bilgileri

Kalkış ve varış iki fiille anlatılır: "отправляется" [at-prav-LYA-yit-sa] (kalkıyor) ve "прибывает" [pri-bı-VA-yit] (varıyor). Anonslarda tam cümleler duyulur: "Поезд Москва — Казань отправляется с третьего пути" (Moskova–Kazan treni üçüncü hattan kalkıyor). Sıra sayısının hâli ileride gelecek; şimdilik "пути" kelimesini ve numarayı yakalamak yeter.

Biletin üstünde vagon ve yatak numarası yazar: "Ваш вагон седьмой, место двенадцать" (Vagonunuz yedi numara, yeriniz on iki). Rus trenlerinde kondüktör kapıda bileti ve pasaportu kontrol eder; numaraları duyduğunda tanıman işe yarar.

Купе ve плацкарт

"Купе" Fransızcadan gelmiş bir kelimedir ve hiç çekilmez: "в купе", "из купе". Türkçedeki "kompartıman" kelimesinin karşılığıdır. "Плацкарт" ise daha ucuz ve kalabalık bir vagondur; yolcular bir koridor boyunca açık yataklarda yolculuk eder.

Türkçe ile karşılaştırma

Seyahat kelimelerinin bir kısmı Türk öğrenciye tanıdık gelir. "Vagon" ile "вагон" neredeyse aynıdır; "купе" ve "платформа" da Avrupa dillerinden gelen, kolay hatırlanan kelimelerdir. "Gidiş-dönüş" ile "туда и обратно" aynı sırayı izler: önce gidiş, sonra dönüş.

Fark otel dilindedir. Türkçede otel odası da "oda"dır; Rusçada evdeki oda "комната", oteldeki oda "номер"dir. "Tek kişilik oda" ve "çift kişilik oda" kalıplarında Türkçe "kişi" kelimesini, Rusça "место" (yer) kelimesini kullanır: "одноместный", kelimesi kelimesine "tek yerli".

Kalış süresinde de iki dil benzer davranır. Türkçede "iki gecelik" ya da "iki gece için" denir; Rusçada "на две ночи". Türkçenin "için" anlamı Rusçada "на" ve belirtme hâliyle karşılanır; bu kalıbı A2.24'teki "прогноз на выходные" öbeğinde de görmüştün.

Kibar hitapta da iki dil yakındır. Resepsiyonda Türkçedeki "Nasıl yardımcı olabilirim?" sorusunun karşılığı "Чем могу помочь?"dur; kelimesi kelimesine "neyle yardım edebilirim?". İki dil de hizmet veren kişinin ağzından gelen kalıplaşmış bir soruyla konuşmayı açar.

Örnekler

Üçüncü örnekteki "включён" (dahil) A2.26'daki gibi kısa bir biçimdir; dişil bir şey için "включена" olur. Yedinci örnekteki "отправляется" dönüşlü bir fiildir: kelimesi kelimesine "kendini gönderiyor". Sekizinci örnekte vagon numarası bir sıra sayısıyla, yer numarası ise asıl sayıyla söyleniyor.

Örnek diyalog

Pskov'da küçük bir otel, akşam. Aylin trenle yeni gelmiş; resepsiyonda Светлана (Svetlana) var.

Svetlana'nın "с семи до десяти" cevabı bir zaman aralığını "с" ve "до" ile kuruyor; ikisi de ilgi hâli ister: "семи", "десяти". "Написан" (yazılmış) "забронирован" gibi bir edilgen biçimdir. Rus otellerinde "первый этаж" A1.41'de öğrendiğin gibi giriş katıdır. "Доброй ночи" gece vedalaşmasında kullanılan kibar bir dilektir.

Sık yapılan hatalar

Mini alıştırma

Cevaplar

1. У меня забронирован номер. Завтрак включён?
2. Один билет до Москвы туда и обратно, пожалуйста.
3. "В купе": kelime yabancı kökenli olduğu için hiç çekilmez.
4. В номере не работает свет.

Özet kartı

1. Otel: гостиница, номер (oda), одноместный / двухместный, паспорт, ключ.
2. Rezervasyon: У меня забронирован номер на имя… на две ночи.
3. Sorular: Завтрак включён? Какой пароль от вай-фая? Не работает…
4. Bilet: Один билет до Казани; туда и обратно / только туда.
5. Tren: поезд, вагон, место, платформа, путь; отправляется / прибывает.
6. Vagon türleri: купе (çekilmez), плацкарт.

Sonraki derse köprü

Yolculukta bazen hastalanırsın. Sıradaki derste bir doktora gitmeyi ve eczanede ilaç istemeyi ayrıntılı olarak ele alacağız. A1.44'teki "у меня болит" kalıbının üstüne randevu almayı, belirtileri anlatmayı ve doktorun sorularını anlamayı ekleyeceğiz.