Alışverişte beden ve deneme

Kanca

Bir mağazanın deneme kabininden çıkarken Türkçede "Bu ceket bana dar geldi" deriz. Rusça neredeyse aynı yapıyı kurar: "Эта куртка мне мала" [E-ta KURT-ka mne ma-LA], kelimesi kelimesine "bu ceket bana küçük". İki dilde de kıyafetin uyup uymadığı kişiye yönelen bir durum olarak anlatılır: "bana", "мне".

A1.43'te renkleri ve kıyafetleri, fiyat sormayı ve "мне нужна куртка" kalıbını öğrenmiştin. Bu derste bir adım ileri gidecek, beden sormayı, kıyafeti denemeyi ve olup olmadığını söylemeyi öğreneceksin.

Anlatım

Beden: размер

Hem giysi bedeni hem ayakkabı numarası Rusçada tek bir kelimeyle söylenir: "размер" [raz-MER]. Satıcının ilk sorusu çoğu zaman "Какой размер вы носите?" [ka-KOY raz-MER vı NO-si-ti] (Hangi bedeni giyiyorsunuz?) ya da kısaca "Какой у вас размер?" (Ölçünüz kaç?) olur.

Cevapta beden numarası bir sıra sayısıyla söylenir: "сорок второй" [SO-rak fta-ROY] (kırk ikinci, yani 42 beden), "тридцать восьмой" (38 numara). Sıra sayıları ileride ayrıca işlenecek; şimdilik kendi bedenini bir kalıp olarak öğren: "У меня сорок второй размер." Ayakkabı için de aynı kalıp kullanılır.

Rusya'daki beden numaraları Türkiye'deki numaralardan farklı olabilir. Etiketteki tabloya bakmak ya da denemek en güvenli yoldur.

Denemek: примерить

Bir kıyafeti denemek "примерить" [pri-MYE-rit'] fiiliyle söylenir. İzin istemek için A2.21'deki kalıp kullanılır: "Можно примерить?" (Deneyebilir miyim?). Deneme kabini "примерочная" [pri-MYE-ra-çna-ya] diye adlandırılır; kelime aslında bir sıfattır ve "комната" (oda) düşmüştür: "Где примерочная?" (Deneme kabini nerede?).

Satıcı "вы" emri ile buyur eder: "Примерьте, пожалуйста" (Buyurun, deneyin). Bu emir A2.20'deki gibi "они" biçiminden kurulmuştur: "примерят" → "примерь".

Oldu mu, olmadı mı?

Bir kıyafetin bedene uyup uymadığı kısa sıfatlarla söylenir. Kısa sıfat kıyafete uyar, kişi yönelme hâlindedir. Tabloda dört biçim yan yana duruyor.

"Свитер мне мал" (Kazak bana küçük), "Куртка мне велика" (Mont bana büyük), "Брюки мне малы" (Pantolon bana dar). Tam uyan bir kıyafet için iki kalıp vardır: "Мне подходит" [pat-HO-dit] (Bana uyuyor) ve "в самый раз" [f SA-mıy RAS] (tam oldu).

Dikkat: "маленький" ve "большой" bir şeyin genel olarak küçük ya da büyük olduğunu söyler. Bir kıyafetin bedene göre küçük ya da büyük geldiğini söylemek için kısa biçim kullanılır: "Это маленькая куртка" (Bu küçük bir mont) ama "Эта куртка мне мала" (Bu mont bana küçük geliyor).

Bir beden büyük, bir beden küçük

Başka bir beden istemek için "на размер" ve bir karşılaştırma kelimesi kullanılır: "Есть на размер больше?" [na raz-MER BOL'-şı] (Bir beden büyüğü var mı?), "на размер меньше" [MEN'-şı] (bir beden küçüğü). "На" burada aradaki farkı, yani bir bedeni ölçer.

Karar ve ödeme

Beğendiğin şeyi alacağını söylemek için "возьму" yeter: "Я возьму это" (Bunu alacağım). Mağazada sık duyulan birkaç kelime daha var: "скидка" [SKİT-ka] (indirim), "чек" [ÇEK] (fiş), "вернуть" [vir-NUT'] (iade etmek): "Можно вернуть?" (İade edebilir miyim?).

Rengin ya da modelin yakışıp yakışmadığını söylemek için A2.16'daki "идти" kullanılır: "Этот цвет тебе идёт" (Bu renk sana yakışıyor). Satıcılar ve arkadaşlar bu cümleyi bir iltifat olarak sık kullanır.

Ayakkabı ve aksesuar

Ayakkabılarda bir uyum sorunu çoğu zaman "жмут" [JMUT] (sıkıyor) fiiliyle anlatılır: "Ботинки жмут" (Botlar sıkıyor). Fiil çoğuldur, çünkü ayakkabı çift olarak düşünülür. Kemer, şapka gibi aksesuarlarda ise çoğunlukla beden sorulmaz; renk ve model konuşulur: "Есть другого цвета?" (Başka renk var mı?).

Türkçe ile karşılaştırma

Bu derste iki dil birbirine şaşırtıcı ölçüde yakındır. Türkçe kıyafetin uyumunu kişiye yönelen bir durum olarak anlatır: "bana dar", "bana büyük geldi". Rusça da aynı yapıyı kurar ve kişiyi yönelme hâline koyar: "мне мала", "мне велика". Türk öğrenci burada kendi dilinin kalıbını neredeyse kelimesi kelimesine aktarabilir.

Fark kelime seçimindedir. Türkçe giysi için "beden", ayakkabı için "numara" der; Rusça ikisi için de "размер" kullanır. Türkçe uyumu çoğu zaman bir fiille söyler ("dar geldi"); Rusça bir kısa sıfatla. Kısa sıfat kıyafetin cinsine ve sayısına uyduğu için "брюки мне малы" derken sıfat çoğul olur, çünkü "брюки" yalnız çoğuldur.

Mağazanın kalıp cümleleri de birbirine yakındır: "Deneyebilir miyim?" ile "Можно примерить?", "Bir beden büyüğü var mı?" ile "Есть на размер больше?" birbirinin neredeyse birebir karşılığıdır. Türkçe kalıbı aklında tuttuğun sürece Rusça cümleyi kurmak kolaylaşır.

Örnekler

Dördüncü örnekte "брюки" yalnız çoğul olduğu için "малы" da çoğul. Beşinci örnekte "куртка" dişil ve "велика" dişil sonla geliyor. Yedinci örnekteki "в самый раз" kalıplaşmış bir öbektir; kelimesi kelimesine "tam o kez" demektir. "Скидка" kelimesinde "д" ötümsüz "к"den önce [t] duyulur: [SKİT-ka].

Örnek diyalog

Kazan'da bir spor mağazası. Yiğit cumartesiki tenis maçı için spor ayakkabısı arıyor; satıcı Артём (Artyom) yanına geliyor.

Artyom'un ilk sorusu "Вам помочь?" mağazalarda en sık duyulan cümledir; "вам" yönelme hâlindedir. "Кроссовки" A1.43'teki gibi çifti anlatan çoğuldur; bu yüzden Yiğit "нужны", "малы" ve "их" diyor. "Для тенниса" (tenis için) "для" ve ilgi hâliyle kurulur. Beden numaraları sıra sayısıyla söyleniyor: "сорок третий", "сорок четвёртый".

Sık yapılan hatalar

Mini alıştırma

Cevaplar

1. Свитер мне мал. Юбка мне мала. Джинсы мне малы.
2. Можно примерить? Где примерочная?
3. Это платье мне велико. Есть на размер меньше?
4. Этот цвет тебе очень идёт.

Özet kartı

1. Beden ve numara: размер. Soru: Какой у вас размер? Какой размер вы носите?
2. Cevap sıra sayısıyla: сорок второй, тридцать восьмой.
3. Denemek: примерить; Можно примерить? Где примерочная?
4. Uyum: мне мал / мала / мало / малы, мне велик / велика / велико / велики.
5. Tam uyum: мне подходит, в самый раз; başka beden: на размер больше / меньше.
6. Karar ve yakışmak: Я возьму это. Тебе идёт.

Sonraki derse köprü

Konu Kelimeleri modülü burada bitiyor. Sıradaki modül pratik iletişime ayrılmış: ilk durak otel ve tren garı. Bir oda ayırtmayı, resepsiyonda kendini tanıtmayı ve gişeden bilet almayı öğreneceğiz: "У меня забронирован номер" (Adıma oda ayrılmış) gibi cümlelerle.