Ev ve eşyalar

Kanca

Türkiye'de bir emlak ilanında "2+1" yazar: iki yatak odası ve bir salon. Rusya'da aynı daire "трёхкомнатная квартира" [tryoh-KOM-nat-na-ya kvar-Tİ-ra] diye ilan edilir, yani "üç odalı daire". Rus hesabında salon da bir odadır; mutfak, banyo ve antre sayılmaz.

Aynı daireyi iki ayrı sayıyla anlatan bu fark, ev kelimelerinin iki dilde aynı yere oturmadığını gösterir. Bu derste odaların ve eşyaların adlarını öğrenecek, her birinin evin neresinde durduğunu Rusça söyleyeceksin.

Anlatım

Дом ve квартира

"Дом" [DOM] bir binadır: müstakil bir ev ya da içinde birçok dairenin bulunduğu bir apartman. "Квартира" [kvar-Tİ-ra] o binanın içindeki dairedir. Türkçede "evim" ikisini de karşılar; Rusçada şehirde yaşayan biri genellikle "моя квартира" der, çünkü yaşadığı yer bir dairedir. "Мой дом" ise binayı ya da kalıcı yuvayı anlatır. "Дома" [DO-ma] (evde) bu iki kelimenin üstünde durur: "Я дома" bir dairede de, müstakil bir evde de "evdeyim" demektir.

Odalar

Rus dairelerinde banyo ile tuvalet sık sık ayrı odalardır; ilanlarda bu ayrıntı ayrıca belirtilir. "Ванная" yalnız banyo odasıdır; içindeki küvetin adı "ванна" [VAN-na] olur.

Sıfat gibi çekilen odalar

"Гостиная", "ванная" ve "прихожая" kelimelerinin sonu tanıdık gelmeli: "-ая" bir dişil sıfat ekidir (Ders A1.21). Bu kelimeler aslında sıfattır; yanlarındaki "комната" (oda) zamanla düşmüş ve sıfat tek başına isim olmuştur. "Гостиная комната" → "гостиная".

Bu yüzden bu kelimeler isim gibi değil, sıfat gibi çekilir. Bulunma hâlinde "-е" değil, "-ой" ya da "-ей" alırlar.

• "в гостиной" [v gas-Tİ-nay] — salonda
• "в ванной" [v VAN-nay] — banyoda
• "в прихожей" [f pri-HO-jıy] — antrede

Öteki odalar bildiğin isim kuralına uyar: "в комнате", "в спальне" [f SPAL'-ni], "на кухне", "на балконе" [na bal-KO-ni]. Mutfak ve balkon "на" alır: biri gelenekten, öbürü açık bir alan olduğu için.

Eşyalar

Cinsleri hatırlamak için sona bak: "кровать" ve "дверь" yumuşatma işaretiyle bittikleri hâlde dişildir, "окно" nötrdür. "Ковёр" çekim alırken "ё"sini kaybeder: "на ковре" [na kav-RE] (halının üstünde). "Шкаф" ise A1.35'teki küçük gruptandır ve vurgulu "-у" alır: "в шкафу" [f şka-FU].

Evde ne var, ne yok?

Önceki iki dersin kalıpları bir yerle de kurulur. Kişinin yerine bir mekân koyarsın ve "есть" ya da "нет" eklersin.

• "В квартире есть балкон" [f kvar-Tİ-ri YEST' bal-KON] — Dairede balkon var.
• "В комнате нет телевизора" [f KOM-na-ti NET ti-li-Vİ-za-ra] — Odada televizyon yok.

"Нет" yine ilgi hâli ister: "телевизор" → "телевизора".

Katlar

"Этаж" [e-TAŞ] kat demektir. Rusya'da bina girişinin bulunduğu kat "первый этаж" (birinci kat) diye sayılır; Türkiye'deki "zemin kat" kavramı yoktur. Kat söylerken sıra sayısı bulunma hâlinde kullanılır: "на первом этаже" [na PER-vam e-ta-JE] (birinci katta), "на пятом этаже" [na PYA-tam e-ta-JE] (beşinci katta). Sıra sayılarının hâlleri ileride gelecek; şimdilik bu öbekleri bütün olarak kullan.

Türkçe ile karşılaştırma

Türkçede "ev" kelimesi hem binayı hem içinde yaşanan daireyi karşılar. Rusça burada iki kelime kullanır ve hangisini seçtiğin binadan mı, daireden mi söz ettiğini söyler.

Oda sayısı iki dilde farklı hesaplanır. Türk ilanındaki "2+1" yatak odalarını ve salonu ayrı sayar; Rus ilanı hepsini tek bir sayıda toplar. Türkiye'deki bir "2+1" daireyi Rusça anlatırken "трёхкомнатная квартира" demelisin, "двухкомнатная" [dvuh-KOM-nat-na-ya] dersen dinleyen bir oda eksik düşünür.

Katlarda da benzer bir kayma var. Türkiye'de girişteki kat "zemin kat"tır ve bir üstü "birinci kat" olur. Rusya'da girişteki kat zaten "birinci"dir. Rusya'da "на третьем этаже" (üçüncü katta) oturan bir arkadaşın, Türk hesabıyla ikinci katta oturuyordur.

Oda adlarında Türkçe birleşik isim kurar: "yatak odası", "oturma odası". Rusça ya ayrı bir kelime kullanır ("спальня") ya da sıfatı tek başına bırakır ("гостиная").

Örnekler

İkinci örnekteki "три комнаты" (üç oda) sayıdan sonra gelen özel bir biçimdir; sayılarla isim uyumu ileride gelecek. Altıncı örnekte "есть" ve "нет" aynı cümlede yan yana: "шкаф" yalın, "стола" ilgi hâlinde ve vurgu sona kaymış. Son örnekteki "спит" (uyuyor) "спать" fiilindendir.

Örnek diyalog

Sankt-Peterburg'da kiralık bir daire. Ev sahibi Игорь (Igor), daireyi öğrenci Zeynep'e gösteriyor.

İgor eşyaları sayarken "есть" kullanmıyor: "Здесь кровать, шкаф и стол." Eşyalar zaten göz önünde ve İgor onların varlığını değil, odada ne bulunduğunu gösteriyor. Zeynep'in sorusu ise varlığı soruyor ve "есть" gerekiyor. "Стиральная машина" (çamaşır makinesi) kelimesi kelimesine "yıkayan makine"dir. "Мне нравится" (hoşuma gidiyor) hazır bir öbektir; yapısı yönelme hâli dersinde açıklanacak.

Sık yapılan hatalar

Mini alıştırma

Cevaplar

1. в спальне, в гостиной, на кухне, в ванной, в комнате.
2. В квартире нет балкона. В комнате два окна.
3. Четырёхкомнатная квартира [çi-ti-ryoh-KOM-nat-na-ya], dört odalı daire: üç yatak odası ve salon.
4. Birinci katta: Rus hesabındaki birinci kat Türk hesabındaki zemin kattır.

Özet kartı

1. "Дом" bina ya da müstakil ev, "квартира" daire; "дома" evde.
2. Odalar: комната, кухня, спальня, гостиная, ванная, прихожая, балкон.
3. İsimleşmiş sıfatlar sıfat gibi çekilir: в гостиной, в ванной, в прихожей.
4. Eşyalar: стол, стул, диван, кровать, шкаф, полка, холодильник, плита.
5. Yer + есть/нет: "В квартире есть балкон", "В комнате нет стола".
6. Rus hesabında salon da oda sayılır ve giriş katı "первый этаж"tır.

Sonraki derse köprü

Zeynep'in yeni mutfağında boş bir buzdolabı var. Sıradaki derste onu dolduracağız: yiyecek ve içecek adlarını öğrenecek, Rusçada günün üç öğününün adlarını (завтрак, обед, ужин) ve sofrada en sık duyulan kelimeleri tanıyacaksın.