Saat kaç? Который час?

Kanca

Türkçede saat kaç diye sorulduğunda "Üç", "Beş", "Sekiz" dersin; "saat" kelimesi ya hiç söylenmez ya da hep aynı kalır. Rusçada ise saatin yanındaki "час" (saat) kelimesi sayıya göre değişir: "один час", "три часа", "пять часов". Bir, üç ve beş: üç sayı, "saat" kelimesinin üç farklı biçimi.

Bu değişimin arkasında Rusçanın sayı ile isim arasındaki genel kuralı yatıyor ve onu A2.3'te bütünüyle göreceksin. Ama saati sormak ve söylemek, A1'in ilk haftalarında bile gereken bir beceri. Bu yüzden bu derste saat kalıplarını hazır öbekler olarak öğreneceğiz: saati sormanın iki yolunu, "час" ve "минута" kelimelerinin biçimlerini, bir şeyin saat kaçta olduğunu söylemeyi ve günün bölümlerini.

Anlatım

Saati sormak

Rusçada saati sormanın iki yaygın yolu vardır. "Который час?" [ka-TO-rıy ÇAS] kelimesi kelimesine "Kaçıncı saat?" demektir ve biraz daha resmî ya da kitabi tınlar. "Сколько времени?" [SKOL'-ka VRE-mi-ni] ise "Ne kadar zaman?" demektir ve günlük konuşmada çok sık duyulur. Araya "сейчас" (şimdi) eklenebilir: "Сколько сейчас времени?" [SKOL'-ka si-ÇAS VRE-mi-ni].

Cevap çoğunlukla "сейчас" [si-ÇAS] ile başlar: "Сейчас три часа" (Şu an saat üç).

Час, часа, часов

Saatin yanındaki "час" kelimesi sayıya göre üç biçimde gelir. Bu tabloyu şimdilik bir kalıp olarak ezberle:

Saat bir için genellikle "один" söylenmez; yalnızca "час" yeter: "Сейчас час" (Saat bir). "Часов" kelimesinin sonundaki "в" kelime sonunda ötümsüzleşir ve [f] okunur.

Dakikalar için aynı mantık işler, ama "минута" "-а" ile biten, yani dişil bir kelimedir; bu yüzden "bir" ve "iki" de onun cinsine uyar: "одна минута", "две минуты" [mi-NU-tı], "пять минут" [mi-NUT]. "Минуты" biçimi 2, 3 ve 4 ile; "минут" biçimi 5'ten 20'ye kadar sayılarla kullanılır.

Kısa söyleyiş

Günlük konuşmada Ruslar çoğu zaman "час" ve "минута" kelimelerini hiç söylemez ve saati iki sayıyla verir: "Сейчас три двадцать" [si-ÇAS TRİ DVA-tsat'], yani "Saat üç yirmi". "Десять пятнадцать" (on on beş), "семь сорок" (yedi kırk) gibi. Bu kısa biçim, sayıların ardından gelen isimlerle uğraşmadan saati söylemenin en kolay yoludur.

Tam saati vurgulamak için "ровно" [ROV-na] kullanılır: "Сейчас ровно пять" (Saat tam beş). Tren garlarında, havaalanlarında ve resmî duyurularda ise 24 saatlik düzen kullanılır: "семнадцать ноль-ноль" (17.00), "двадцать один тридцать" (21.30).

Rusçada bir de saatin yarısını ve çeyreğini bir sonraki saate göre söyleyen geleneksel bir sistem vardır: "половина третьего", kelimesi kelimesine "üçüncünün yarısı", yani saat iki buçuk. Bu yapı hâller ve sıra sayıları öğrenildikten sonra anlatılacak; şimdilik kısa söyleyişi kullanman yeterlidir.

Saat kaçta? В + saat

Bir şeyin saat kaçta olduğunu söylemek için saatin önüne "в" edatı konur: "в семь" [f SEM'] (yedide), "в три часа" [f TRİ ça-SA] (saat üçte), "в десять тридцать" (on otuzda). Soru biçimi "Во сколько?" [va SKOL'-ka], yani "Saat kaçta?" olur. Edatın "во" biçimi, ardından gelen "сколько" kelimesinin iki sessizle başlaması yüzündendir; okunuşu kolaylaştırır.

Günün bölümleri

Saat ile birlikte günün hangi bölümünde olunduğunu söylemek için saatin ardına bir kelime eklenir: "утра" [ut-RA] (sabahın), "дня" [DNYA] (öğleden sonranın), "вечера" [VE-çi-ra] (akşamın), "ночи" [NO-çi] (gecenin). "В семь часов утра" sabah yedide, "в три часа дня" öğleden sonra üçte, "в восемь вечера" akşam sekizde, "в два часа ночи" gece ikide demektir.

Türkçe ile karşılaştırma

Türkçede saat söylemek iki sayı ve bir ek kadar basittir: "Saat üç", "üçü yirmi geçiyor", "üçte". Rusçada ise "час" kelimesinin sayıya göre biçim değiştirmesi ek bir adım ekler. Türkçede "beş saat" ve "üç saat" derken "saat" kelimesi aynı kalır; Rusçada "три часа" ve "пять часов" farklıdır. Kısa söyleyiş ("три двадцать") bu farkı ortadan kaldırdığı için Türk öğrenci için iyi bir başlangıç yoludur.

Bir şeyin saat kaçta olduğunu söylerken iki dil benzer bir yol izler. Türkçede saate "-de, -da" eki getirilir: "yedide", "üçte". Rusçada aynı iş saatin önüne konan "в" edatıyla yapılır: "в семь", "в три". A1'in başında yer bildiren "в" ile tanışmıştın; burada aynı edat zaman bildiriyor.

Günün bölümlerinde de iki dil örtüşür. Türkçedeki "sabah yedide", "akşam sekizde" ve "gece ikide" ifadeleri, Rusçadaki "в семь утра", "в восемь вечера" ve "в два часа ночи" yapılarına karşılık gelir. Fark, sıradadır: Türkçede günün bölümü saatten önce, Rusçada saatten sonra gelir.

Örnekler

Her örnekte saatin nasıl söylendiğine ve "час" kelimesinin hangi biçimde geldiğine dikkat et.

Üçüncü, dördüncü ve beşinci örnekler "час" kelimesinin üç biçimini sırayla gösteriyor. Altıncı örnek kısa söyleyiştir: iki sayı yan yana ve hiç isim yok. Yedinci örnekte "урок" kelimesinin sonundaki "к" ötümsüz kalır ve "в девять" ifadesinde "в" ötümlü "д"den önce [v] olarak korunur. Son örnekte ise "в" ötümsüz "с"den önce [f] okunur.

Örnek diyalog

Deniz ve Аня (Anya) Moskova'da bir tren garında, Kazan'a gidecek trenlerini bekliyor.

Bu konuşmada saatler hep kısa biçimde söyleniyor: "шесть сорок", "семь пятнадцать". Deniz kalan süreyi hesaplarken ise "минут" biçimini kullanıyor, çünkü otuz beşin son sayısı beştir ve beşten sonra "минут" gelir. "Поезд" (tren) kelimesinin sonundaki "зд" ötümsüzleşir ve [st] okunur. Anya'nın son cümlesinde günün bölümü saatin ardından geliyor: "в одиннадцать вечера".

Sık yapılan hatalar

Mini alıştırma

Cevaplar

1. "Сейчас четыре часа." "Сейчас девять часов." Dört ile "часа", dokuz ile "часов" kullanılır.
2. "Сейчас двенадцать сорок."
3. "Во сколько концерт? — В восемь вечера."
4. İkisi de "Saat kaç?" demektir. "Который час?" biraz daha resmî ve kitabi, "Сколько времени?" daha gündeliktir.

Özet kartı

1. Saati sormak: "Который час?" ya da "Сколько (сейчас) времени?"
2. Cevap "Сейчас…" ile başlar.
3. 1 → час, 2–4 → часа, 5–20 → часов; dakika: одна минута, две минуты, пять минут.
4. Kısa söyleyiş: "три двадцать", "семь сорок"; tam saat: "ровно пять".
5. Saat kaçta? = Во сколько? Cevap "в" ile: в семь, в три часа.
6. Günün bölümü saatten sonra: в семь утра, в три дня, в восемь вечера, в два ночи.
7. Resmî duyurularda 24 saatlik düzen kullanılır: семнадцать ноль-ноль.

Sonraki derse köprü

Saati artık söyleyebiliyorsun; ama bir buluşmayı ayarlamak için çoğu zaman günü de söylemek gerekir: "Pazartesi saat yedide", "cumartesi sabah". Sıradaki derste haftanın günlerini, ayları ve mevsimleri göreceksin. Rusçada günlerin ve ayların neden küçük harfle yazıldığını ve "pazartesi" anlamındaki kelimenin, eskiden "pazar" anlamına gelen bir kelimeden türeyip "pazardan sonraki gün" demek olduğunu da orada öğreneceksin.