Kendini tanıtmak: Меня зовут…

Kanca

Türkçede adını söylerken ya "Adım Deniz" dersin ya da biraz daha gündelik bir tonla "Bana Deniz derler". Rusçada en yaygın kalıp ikincisine çok benzer: "Меня зовут Дениз". Kelimesi kelimesine çevirirsen "Beni Deniz diye çağırırlar" olur. Bir Rus adını söylerken aslında başkalarının ona nasıl seslendiğini anlatır.

Bu derste kendini tanıtmanın, karşındakinin adını sormanın ve birini başka birine tanıştırmanın Rusça kalıplarını göreceksin. A1.5'te "Её зовут Юля" cümlesinde kısaca karşına çıkan "зовут" kelimesinin nasıl çalıştığını da bu derste anlayacaksın.

Anlatım

Меня зовут…

Rusçada adını söylemenin en yaygın yolu "Меня зовут" kalıbıdır: "Меня зовут Дениз" [mi-NYA za-VUT de-NİZ]. "Зовут" [za-VUT], "çağırmak" anlamındaki fiilin "onlar çağırıyor" biçimidir; "меня" [mi-NYA] ise "beni" demektir. Cümlenin öznesi söylenmez: "onlar", yani genel olarak insanlar, seni böyle çağırır.

Kalıbın güzel yanı, öteki kişiler için de aynı biçimde kurulmasıdır. Yalnızca baştaki zamir değişir; "зовут" hiç değişmez. Aşağıdaki tabloda beş farklı kişi için aynı kalıbı görüyorsun.

"Меня", "тебя", "его", "её" ve "вас", şahıs zamirlerinin "beni, seni, onu, sizi" biçimleridir. Bu biçimlerin bütün sistemini A2.9'da göreceksin; şimdilik onları "зовут" ile birlikte, hazır kalıplar olarak öğrenmen yeter.

Ad sormak

Karşındakinin adını sormak için kalıbı soru kelimesi "как" (nasıl) ile başlatırsın. Samimi durumda "Как тебя зовут?" [kak ti-BYA za-VUT], resmî durumda "Как вас зовут?" [kak VAS za-VUT]. Kelimesi kelimesine: "Seni nasıl çağırırlar?"

Adını söyledikten sonra soruyu geri döndürmenin kısa bir yolu var: "А тебя?" [a ti-BYA] ya da "А вас?" [a VAS], yani "Ya seninki? / Ya sizinki?" anlamında. Bu kısa geri dönüş, tek yönlü bir soruyu karşılıklı bir tanışmaya çevirir; Ruslar bunu neredeyse her tanışmada kullanır.

Rusçada ad sormanın bir yolu daha vardır: "Как ваше имя?" [kak VA-şı İ-mya], yani "Adınız ne?". Bu biçim daha resmîdir ve çoğunlukla formlarda, resepsiyonda, resmî kayıtta duyulur. Gündelik tanışmada "Как вас зовут?" çok daha doğal gelir.

Tanışma anı

Ad söylendikten sonra Rusçada genellikle bir nezaket kalıbı gelir: "Очень приятно" [O-çin' pri-YAT-na], kelimesi kelimesine "çok hoş", anlamca "Memnun oldum". Karşılık olarak "Мне тоже" [MNE TO-je], yani "Ben de" denir. Biraz daha resmî ve zarif bir karşılık "Взаимно" [vza-İM-na], yani "Karşılıklı"dır.

Tanışmayı kendin başlatmak istersen "Давайте познакомимся" [da-VAY-ti paz-na-KO-mim-sya] dersin: "Tanışalım". Birini başka birine tanıştırırken ise "Познакомься, это…" [paz-na-KOM'-sya E-ta] (samimi) ya da "Познакомьтесь, это…" [paz-na-KOM'-tis' E-ta] (resmî ya da birden fazla kişiye) kalıbı kullanılır: "Tanıştırayım, bu…" anlamına gelir. Bu iki biçim arasındaki seçim de yine "sen" ve "siz" ayrımına bağlıdır; bir grup arkadaşa tanıştırırken de "познакомьтесь" dersin, çünkü birden fazla kişiye seslenirsin.

Adı duymadıysan

Rus adları ilk kez duyan için hızlı ve karışık gelebilir. Adı anlamadıysan "Как-как?" [KAK-kak] diye sorabilirsin; bu, gündelik konuşmada "Nasıl, nasıl?" demenin kısa yoludur. Daha kibar bir yol "Повторите, пожалуйста" [paf-ta-Rİ-ti pa-JAL-sta], yani "Tekrar eder misiniz, lütfen?"tir.

Türkçe ile karşılaştırma

Türkçede ad söylemenin standart yolu iyelik ekiyle kurulur: "Adım Deniz", "Adın ne?". Rusçada ise ad bir sahiplik olarak değil, başkalarının seni nasıl çağırdığı olarak anlatılır. Bu yapı Türkçe konuşana yabancı değildir: "Bana Deniz derler" ya da "Herkes bana Deniz der" cümleleri Rusça kalıba çok yakındır. Rusçayı öğrenirken "Меня зовут" kalıbını bu Türkçe cümleye bağlamak, onu ezberlemeyi kolaylaştırır.

Bir fark, fiilin hiç değişmemesidir. Türkçede "Adım", "Adın", "Adı" diye iyelik eki her kişi için değişir. Rusçada ise "зовут" sabit kalır; değişen yalnızca baştaki zamirdir: меня, тебя, его, её, вас.

Tanışma nezaketinde Türkçe ile Rusça neredeyse aynı adımları izler. Türkçedeki "Memnun oldum" ile "Ben de" ikilisi, Rusçada "Очень приятно" ile "Мне тоже" ikilisine birebir karşılık gelir. Türkçede "Tanıştığımıza memnun oldum" gibi daha uzun bir resmî biçim varsa, Rusçada da "Очень приятно познакомиться" [O-çin' pri-YAT-na paz-na-KO-mit-sa] gibi uzatılmış bir biçim vardır.

Örnekler

Her örnekte zamirin kimi gösterdiğini ve hitabın hangi düzeyde olduğunu belirle. Sonra her cümleyi yüksek sesle, büyük harfli heceye bastırarak söyle.

İkinci ve üçüncü örnekler aynı soruyu iki hitap düzeyinde soruyor: "тебя" samimi, "вас" resmî. Dördüncü örnekteki "его" kelimesinde "г" harfi [v] okunur; bunu A1.3'te görmüştün. Sekizinci örnekteki "познакомься" fiilinin sonundaki "-ся" [sya] okunur ve fiili dönüşlü yapar: "tanış" değil "tanışın, tanış benimle" anlamını verir.

Örnek diyalog

Deniz, Petersburg'daki yurda yeni taşındı. Ortak mutfakta komşusu Аня (Anya) ve onun arkadaşı Максим (Maksim) ile karşılaşıyor.

Bu kısa tanışmada "зовут" kalıbı üç kez geçiyor ve her seferinde başındaki zamir değişiyor. Maksim adı ilk kez duyduğu için "Как-как?" diye soruyor; Deniz de adının anlamını söyleyerek onu akılda kalıcı yapıyor. "Сосед" (komşu) kelimesinin sonundaki "д" [t] okunur, A1.8'deki ötümsüzleşme kuralına uygun olarak.

Sık yapılan hatalar

Mini alıştırma

Cevaplar

1. Örneğin "Меня зовут Элиф" [mi-NYA za-VUT E-lif] ya da "Меня зовут Мурат" [mi-NYA za-VUT mu-RAT].
2. "Как вас зовут?" Görevliyle resmî bir durumda olduğun için "вас" kullanırsın.
3. "Мне тоже" (Ben de) ya da daha resmî "Взаимно" (Karşılıklı).
4. "Познакомься, это моя сестра." Arkadaşına samimi hitap ettiğin için "познакомься" denir.

Özet kartı

1. "Меня зовут…" kelimesi kelimesine "Beni … diye çağırırlar"; Rusçada ad söylemenin doğal yolu.
2. "Зовут" sabit kalır; zamir değişir: меня, тебя, его, её, вас.
3. Ad sormak: "Как тебя зовут?" (samimi), "Как вас зовут?" (resmî).
4. Soruyu geri döndürmek: "А тебя?" / "А вас?"
5. Tanışma nezaketi: "Очень приятно" — "Мне тоже" ya da "Взаимно".
6. Tanıştırmak: "Познакомься, это…" (samimi), "Познакомьтесь, это…" (resmî).
7. Adı duymadıysan: "Как-как?" ya da "Повторите, пожалуйста".

Sonraki derse köprü

Artık adını söyleyebiliyor ve karşındakinin adını sorabiliyorsun. Tanışmanın ikinci sorusu çoğu zaman "Nerelisin?" olur. Sıradaki derste "Откуда ты?" sorusunu, ülke adlarını, "Türk", "Rus" gibi milliyet sözcüklerinin kadın ve erkek biçimlerini ve hangi dilleri konuştuğunu söylemenin yollarını göreceksin.