Açık çağrı, yarışma, rezidans

Öğrenme hedefi

Uygun fırsatları bulup başvuru hazırlayabileceksin. Açık çağrı, yarışma ve sanatçı rezidansı arasındaki farkları ve her birinin bir ressama ne kazandırabileceğini açıklayabilecek; bir çağrının uygunluk koşullarını okuyarak sana uygun olup olmadığına karar verebilecek; bir rezidans ya da hibe için ne yapmak istediğini anlatan somut bir proje önerisi yazabilecek; başvuru dosyalarının en sık reddedilme nedenlerini fark edip önleyebilecek; kör değerlendirmenin neyi sağlayıp neyi sağlamadığını açıklayabilecek; başvuru ücreti isteyen çağrıları ve paralı sergi tuzaklarını ayırt edebilecek ve resmettiğin insanların izinlerini ve temsilini başvurularında gözetebileceksin.

Kanca

Başvuru dosyaları neden reddedilir?

Bir yarışmaya, karma bir sergiye ya da bir rezidansa başvuran ressamların büyük çoğunluğu kabul almaz. Çoğu zaman bir ret mektubu, hatta hiçbir cevap gelmez ve sanatçı eserlerinin yeterince iyi olmadığını düşünür. Oysa birçok başvuru, eserler değerlendirilmeden önce elenir: istenen belge eksiktir, görseller kötüdür, çağrının konusuyla ilgisi yoktur ya da son gün son dakikada yüklenmiştir. Değerlendirilen başvurular arasında ise çoğu zaman yer sayısı sınırlıdır ve iyi dosyaların bir kısmı da dışarıda kalır. Reddin nedenlerini bilmek, hem gereksiz elenmeleri önler hem de gerçek bir retle daha sağlıklı başa çıkmayı sağlar.

Bağlam

Jacques-Louis David, 1774'te Paris'teki Kraliyet Resim ve Heykel Akademisi'nin yarışması için Antiokhos'un Hastalığının Nedenini Keşfeden Erasistratos'u boyadı. Yağlı boya tuval 120 × 155 santimetredir ve bugün Paris Güzel Sanatlar Okulu'nun koleksiyonundadır. Plutarkhos'tan alınan sahnede, yatağında bitkin yatan genç prens Antiokhos'un nabzını tutan hekim Erasistratos, odaya üvey annesi Stratonike girdiğinde nabzın hızlandığını fark eder ve parmağıyla onu işaret eder: prensin hastalığı bir aşk hastalığıdır. Yatağın ayak ucunda kral Seleukos karanlık bir figür olarak durur.

Bu resim David'e, akademik eğitimin tarihi dersinde gördüğün Roma Ödülü'nü kazandırdı. Ama bu, David'in ilk denemesi değildi. 1771'de ikincilik aldı ve birincilik, Mimesis dersinde tanıdığın Joseph-Benoît Suvée'ye gitti; 1772'de ve 1773'te yeniden kazanamadı. Anlatıldığına göre 1772'deki yenilgiden sonra umutsuzluğa kapılıp birkaç gün yemek yemeyi reddetti. Dördüncü denemesinde kazandığı ödül, onu Roma'ya götüren ve kariyerini biçimlendiren yılların başlangıcı oldu.

Ana anlatım

Hangi fırsatlar ne sağlar?

Resim alanında başvuruyla elde edilen fırsatlar birkaç ana türe ayrılır. Portfolyo hazırlama dersinde gördüğün başvuru çağrıları, bir karma sergiye, bir ödüle ya da bir yayına eser seçmek için açılır. Yarışmalar, jürinin eserleri birbiriyle karşılaştırıp bir ya da birkaç kazanan belirlediği çağrılardır; ödül bir para, bir sergi, bir satın alma ya da bir burs olabilir. Hibeler ise bir sanatçının belirli bir projeyi gerçekleştirmesi için verilen maddi destektir.

Sanatçı rezidansı (artist residency), bir kurumun sanatçılara belirli bir süre boyunca bir çalışma mekânı, çoğu zaman konaklama ve bazen bir burs sağladığı, onların bir projeye odaklanmasını, yeni bir çevreyle ve başka sanatçılarla karşılaşmasını amaçlayan programdır. Rezidanslar birkaç haftadan bir yıla kadar sürebilir; bazıları tamamen ücretsizdir ve burs verir, bazıları ise sanatçıdan konaklama ücreti ister. Roma Ödülü'nün kazananları Roma'daki Fransız Akademisi'nde yıllarca kalarak bir tür erken rezidans yaşarlardı; bugün dünyanın birçok ülkesinde, kentlerde ve kırsalda, farklı ölçeklerde rezidans programları vardır.

Her fırsat her ressama uygun değildir. Bir yarışma görünürlük sağlayabilir ama çoğu zaman tek bir esere odaklanır; bir rezidans ise zaman ve mekân verir ama sanatçının hayatını birkaç haftalığına ya da aylığına başka bir yere taşımasını gerektirir. Kendi kariyerinin şu anki aşamasında neye ihtiyacın olduğunu bilmek, hangi çağrılara zaman ayıracağını belirler.

Bir çağrı nasıl okunur?

Uygunluk koşulu (eligibility requirement), bir çağrıya kimlerin başvurabileceğini belirleyen yaş, uyruk, yaşanan yer, kariyer aşaması, teknik ya da konu gibi koşullardır. Bir çağrıyı okurken ilk bakılacak yer burasıdır: koşullardan birini sağlamıyorsan, en iyi dosya bile değerlendirmeye girmez. Bazı çağrılar yalnızca belirli bir bölgede yaşayan, belirli bir yaşın altındaki ya da kariyerinin başındaki sanatçılara açıktır; bazıları ise sanat alanında az temsil edilen toplulukları desteklemek için belirli gruplara ayrılmıştır.

Koşullardan sonra istenen belgeler, eser sayısı, görsel biçimi, son başvuru tarihi, sonuçların açıklanacağı tarih ve kazananlara sağlanacak olanaklar okunur. Bu bilgileri başvurudan önce bir listeye çıkarmak, eksik belge yüzünden elenmeyi önler.

Başvuru ücreti (entry fee), bazı çağrıların başvuruyu değerlendirmeye almak için sanatçılardan istediği ücrettir. Birçok saygın kurum başvuru ücreti almaz ya da düşük bir ücret alır; ama bazı çağrılar, sergi ya da katalog vaadiyle yüksek ücretler toplayıp neredeyse her başvuranı kabul eder. Sanatçıdan duvar kirası, yüksek katılım ücreti ya da katalog parası isteyen ve seçiciliği belirsiz olan bu tür etkinlikler, çoğu zaman sanatçının kariyerine değil, düzenleyicinin gelirine hizmet eder. Bir çağrının jürisini, geçmiş sergilerini ve daha önce seçilen sanatçıları araştırmak, bu tuzakları ayırt etmenin en iyi yoludur.

Proje önerisi nasıl yazılır?

Rezidanslar ve hibeler çoğu zaman bir proje önerisi ister. Proje önerisi (project proposal), bir sanatçının belirli bir süre ve kaynakla ne yapmak istediğini, neden bu çağrının bunun için uygun olduğunu, nasıl çalışacağını ve sonunda ne ortaya çıkmasını beklediğini anlatan metindir. İyi bir öneri, sanatçı beyanının genel sorularını belirli bir zamana, mekâna ve işe bağlar.

Somutluk burada da en önemli niteliktir. «Rezidans süresince yeni deneyler yapmak istiyorum» gibi bir cümle, jüriye hiçbir şey söylemez. «Altı hafta boyunca liman çevresindeki balıkçıların sabah işlerini gözlemleyip küçük yağlı eskizler yapmak, sonra bunlardan dört büyük tuvallik bir seri kurmak istiyorum» cümlesi ise neyin, nerede, nasıl ve ne ölçüde yapılacağını gösterir. Önerinin, rezidansın bulunduğu yerle ya da kurumun programıyla gerçek bir bağ kurması, jürinin sorusuna da cevap verir: bu sanatçı neden burada olmalı?

Öneri, çağrının istediği uzunluğu aşmamalı, bir takvim içermeli ve varsa istenen bütçeyi gerçekçi biçimde vermelidir. Bir önceki derste gördüğün geriye doğru takvim, bir önerinin inandırıcılığını artırır.

Başvurular neden elenir ve ne yapılabilir?

Dosyaların önemli bir kısmı teknik nedenlerle elenir: eksik belgeler, yanlış görsel boyutları ya da biçimleri, istenenden fazla eser, okunmayan dosya adları, çağrının koşullarını sağlamamak ya da son dakikada çöken bir yükleme sistemi. Bunları önlemenin yolu, çağrının kurallarından bir kontrol listesi çıkarmak ve başvuruyu son günden birkaç gün önce tamamlamaktır.

Değerlendirilen dosyalar ise çoğu zaman görsellerinin kalitesi, seçkinin tutarlılığı ve eserlerin çağrıyla ilişkisi üzerinden elenir. Eser fotoğraflama ve portfolyo derslerinde gördüğün her şey burada doğrudan işe yarar. Aynı dosyayı her çağrıya göndermek yerine, her çağrı için seçkiyi ve metni uyarlamak, kabul şansını artırır.

Kör değerlendirme (blind jurying), jürinin başvuruları sanatçının adını, yaşını, eğitimini ya da kariyer geçmişini görmeden, yalnızca eserler ve metinler üzerinden değerlendirdiği yöntemdir. Bazı çağrılar bu yöntemi, tanınmış adların ya da belirli okullardan gelen sanatçıların kendiliğinden öne geçmesini azaltmak için kullanır. Ama kör değerlendirme her önyargıyı ortadan kaldırmaz: jürinin eserlerin konusuna, resmedilen insanlara ve tenlere nasıl baktığı, kararları yine etkileyebilir. Bu yüzden bir jürinin kimlerden oluştuğunu ve geçmişte kimleri seçtiğini bilmek de önemlidir.

Başvurunda portreler ya da tanınabilir kişiler varsa, onları resmettiğin kişilerin izinlerinin görsellerin başvuru, sergi ve yayın için kullanılmasını da kapsadığından emin ol. Kabul edilmezsen, çoğu kurum ayrıntılı bir gerekçe vermez; David'in dört denemesinin gösterdiği gibi, bir ret çoğu zaman bir sonraki başvuruyu daha iyi hazırlamak için bir veridir.

Uygulama

Bu tablo, fırsatların çoğunun bir başvuru formunun ötesinde dikkatli bir okuma gerektirdiğini ve her çağrının her ressam için doğru adım olmadığını gösterecek.

Sık yapılan hatalar

Kapanış

Başvuru dosyaları neden reddedilir? Birçoğu eserler değerlendirilmeden, eksik belge, yanlış görsel, çağrıyla ilgisizlik ya da uygunluk koşullarını sağlamamak yüzünden elenir; değerlendirilenler arasında ise görsel kalitesi, seçkinin tutarlılığı ve önerinin somutluğu belirleyici olur. Açık çağrı, yarışma ve sanatçı rezidansı farklı olanaklar sunar; her birine uygunluk koşullarını okuyarak, somut bir proje önerisiyle ve başvuru ücretlerinin ardındaki tuzakları ayırt ederek başvurmak gerekir. Jacques-Louis David'in üç kez kaybettikten sonra 1774'te Antiokhos'un Hastalığının Nedenini Keşfeden Erasistratos ile Roma Ödülü'nü kazanması, bir retin çoğu zaman bir sonun değil, bir hazırlığın parçası olduğunu hatırlatır. Ödevde bir başvuru dosyası hazırlayacaksın.

Kavram sözlüğü

Ödev

Bir başvuru dosyası hazırla.

1. Uygulamada bulduğun üç fırsattan sana en uygun olanını seç ve çağrının bütün koşullarını bir kontrol listesine dönüştür.
2. Çağrının istediği sayıda eserden oluşan, ona göre uyarlanmış bir seçki hazırla; görselleri istenen boyut ve biçimde, eser listesiyle eşleşen dosya adlarıyla kaydet.
3. Çağrı bir rezidans ya da hibe ise somut bir proje önerisi ve takvim, değilse çağrıya uyarlanmış kısa bir sanatçı beyanı yaz; kısa biyografini ekle.
4. Portre içeren görsellerin izinlerini kontrol et, dosyayı kontrol listesine göre son bir kez denetle ve son başvuru tarihinden en az üç gün önce tamamla.

Kendini değerlendir

• Bitmişlik ve Sunum: Dosya kontrol listesindeki her maddeyi karşılıyor ve istenen biçimde mi?
• Kompozisyon: Seçkinin sırası çağrının konusu ve kurumun programıyla konuşuyor mu?
• Teknik ve Malzeme: Görseller doğru ışık, renk ve boyutta, eser listesiyle eşleşiyor mu?
• Proje önerini yazarken en çok hangi cümleyi somutlaştırmakta zorlandın?

Kendini sına

1. Sanatçı rezidansı neyi sağlar?

• A) Yalnızca bir para ödülünü.
• B) Bir galeride kalıcı temsili.
• C) Belirli bir süre çalışma mekânı, çoğu zaman konaklama ve bazen burs.
• D) Eserlerin otomatik olarak satılmasını.

2. Bir çağrıyı okurken ilk bakılması gereken yer neresidir?

• A) Uygunluk koşulları.
• B) Kazananların fotoğrafları.
• C) Kurumun logosu.
• D) Başvuru formunun rengi.

3. İyi bir proje önerisinin en önemli niteliği nedir?

• A) Uzun ve genel olması.
• B) Ünlü sanatçıların adlarını sıralaması.
• C) Bütçeden hiç söz etmemesi.
• D) Neyin, nerede, nasıl ve ne ölçüde yapılacağını somut olarak anlatması.

4. Kör değerlendirme neyi sağlamaz?

• A) Sanatçının adının görülmemesini.
• B) Jürinin eserlerin konusuna, resmedilen insanlara ve tenlere bakışındaki önyargıları tamamen ortadan kaldırmayı.
• C) Değerlendirmenin eserler ve metinler üzerinden yapılmasını.
• D) Tanınmış adların kendiliğinden öne geçmesinin azalmasını.

5. Hangi durum bir çağrının tuzak olabileceğine işaret eder?

• A) Yüksek katılım ücreti isteyip seçiciliği belirsiz olması ve neredeyse her başvuranı kabul etmesi.
• B) Jürisinin açıkça duyurulması.
• C) Başvuru ücreti almaması.
• D) Geçmiş sergilerinin belgelenmiş olması.

Cevaplar

1. C — Rezidanslar birkaç haftadan bir yıla kadar sürebilir.
2. A — Koşulları sağlamayan en iyi dosya bile değerlendirmeye girmez.
3. D — Öneri ayrıca rezidansın yeriyle ya da kurumun programıyla gerçek bir bağ kurmalıdır.
4. B — Bu yüzden jürinin kimlerden oluştuğunu bilmek de önemlidir.
5. A — Jüriyi, geçmiş sergileri ve seçilen sanatçıları araştırmak tuzakları ayırt ettirir.

Referans görseller

• Özgün animasyon: bir çağrı metninin katmanlara ayrılması; uygunluk koşulları, belgeler, tarihler, ücret ve olanaklar.
• Özgün animasyon: aynı sanatçının genel ve somut iki proje önerisi cümlesinin jüri önünde karşılaştırılması.
• Özgün animasyon: David'in 1771, 1772, 1773 ve 1774 başvurularını gösteren bir zaman çizgisi; retlerden kazanca uzanan yol.

Sonraki derse köprü

Başvurular ve sergiler, eserlerin bir izleyiciye ulaşmasının yollarıdır; ama bazen süreç tersine işler: bir müşteri, henüz yapılmamış bir resmi ister. Sipariş işlerinde, sanatçının kendi sorusu ile müşterinin beklentisi aynı tuvalde buluşmak zorundadır. Sonraki derste sipariş işlerini, beklentilerin nasıl yazılı hâle getirileceğini ve müşteri sonucu beğenmediğinde ne yapılabileceğini ele alıyoruz.