Proje: Yağlı boya natürmort

Öğrenme hedefi

Yağlı boyayla eksiksiz bir natürmortu, birkaç oturuma yayılan bir plan içinde baştan sona tamamlayabileceksin. Kurulumu ve küçük hazırlık çalışmalarını yapacak; renkli bir zemin, fırçayla bir çizim ve tek renkli bir altboyama kuracak; renk katmanlarını yağlı üzerine yağ kuralına uygun, her oturumda biraz daha yağlı ilerletecek; son oturumda sırlar, scumble ve ışıklarla resmi bitirecek ve resmi ne zaman bırakacağına gerekçeli bir kararla varabileceksin.

Kanca

Baştan sona bir yağlı boya natürmort.

Yağlı boya modülünde her şeyi ayrı ayrı gördük: malzemeyi, solventsiz temizliği, katman kuralını, tuvali, alla primayı, tek renkli altboyamayı, sırları ve fırça bakımını. Her biri bir parçaydı. Bu derste parçalar bir araya geliyor. Akrilikte bir natürmortu birkaç saatte bitirebilirdin; yağlı boya ise sana zaman tanır ve karşılığında zaman ister. Bu projede o zamanı nasıl böleceğini, her oturumun neyle başlayıp neyle biteceğini göreceğiz.

Bağlam

Pittsburgh'daki Carnegie Sanat Müzesi, Fransız ressam Jean-Siméon Chardin'in yaklaşık 1761 tarihli küçük bir natürmortunu saklar: Bir Bardak Su ve Cezve (Glass of Water and Coffeepot). Tuval üzerine yağlı boyadır ve yalnızca 32,4 × 41,3 santimetre boyutundadır. Tahta bir yüzeyin üzerinde birkaç baş sarımsak, bir cezve, bir bardak su ve beyaz çiçekli yeşil bir dal durur. Hepsi bu kadar.

Chardin'in mutfak nesnelerini farklı resimlerinde tekrar tekrar kullandığı bilinir. Onu ilginç kılan, nesnelerin sayısı değil, her birinin yüzeyine gösterdiği dikkattir: suyun bardağın içinde nasıl göründüğü, sarımsağın kâğıdımsı kabuğunun ışığı nasıl yumuşattığı, cezvenin gölgedeki kenarının tahtaya nasıl karıştığı. Resmin yüzeyine yakından bakarsan fırça darbelerinin birbirinin üzerinden geçtiğini, boyanın yer yer katman katman işlendiğini görebilirsin. Bu projede Chardin'i taklit etmeyeceğiz; ama onun yaptığı gibi, az sayıda nesnenin her birine birkaç oturum boyunca geri döneceğiz.

Ana anlatım

Proje nasıl planlanır?

Yağlı boyayla bir natürmortu bitirmenin ilk adımı fırçayı değil takvimi eline almaktır. Katmanlar arasında boyanın dokunuşta yapışmayacak kadar kuruması gerektiği için, iş birkaç oturuma yayılır. Bir oturum planı (session plan), her oturumda hangi katmanı kuracağını ve bir sonraki oturumdan önce ne kadar bekleyeceğini önceden yazmaktır. Bu projede beş oturumlu bir plan öneriyoruz: hazırlık, zemin ve çizim, altboyama, renk katmanları, son katmanlar. Aralarına bir iki günlük kuruma araları koyarsan iş bir iki haftaya yayılır. Plan bir kural değil, bir iskelettir; kendi çalışma hızına ve boyalarının kuruma süresine göre değiştirebilirsin.

Oturumların uzunluğunu da plana yaz. İki üç saatlik bir oturum, çoğu kişi için dikkatin taze kaldığı bir süredir; daha uzun oturumlarda göz yorulur, değer farkları daha az belirgin görünür ve kararlar gevşer. Her oturumun başında on dakikayı yalnızca bakmaya ayırmak, önceki oturumda kurulan katmanı kurulumla karşılaştırmak ve o günün hedefini tek bir cümleyle yazmak, işin dağılmasını önler. Oturumun sonunda da beş dakikayı bir sonraki oturumun ilk işini not etmeye ayır; birkaç gün sonra resme döndüğünde nereden başlayacağını düşünmek zorunda kalmazsın.

Kurulumda nesne sayısını az tutmak, her nesneye birkaç oturum boyunca geri dönebilmeni sağlar. Üç dört nesne yeterlidir. Seçerken yüzey çeşitliliği ara: saydam bir şey, örneğin su dolu bir bardak; mat ve organik bir şey, örneğin bir soğan, bir limon ya da bir parça ekmek; parlak ya da yarı parlak bir şey, örneğin seramik bir fincan ya da metal bir kaşık. Bu üç yüzey, bu modülde öğrendiğin üç yolu sınamanı sağlar: saydam katmanlar, opak ve kalın ışıklar, yumuşak kenarlar. Nesneleri tek yönden, yan ve biraz yukarıdan gelen bir ışıkla aydınlat ve ışığın projenin bütün oturumlarında aynı kalmasını sağla. Güneş ışığı günün saatine göre döneceği için birkaç oturumlu bir resimde yapay bir ışık daha güvenilirdir.

Tuvale geçmeden önce iki küçük hazırlık çalışması yap. Değer eskizi (value sketch), kurulumun birkaç santimetrelik, üç dört değerle yapılmış kara kalem ya da tek renk boya eskizidir; büyük açık ve koyu lekelerin tuvalde nasıl dağılacağını gösterir. Renk notu (colour note) ise aynı boyutta, birkaç dakikalık bir yağlı boya ya da guaj denemesidir; her nesnenin ana rengini ve gölgesinin sıcaklığını kaba lekelerle yakalar. Bu iki küçük çalışma, büyük tuvalde vereceğin kararların çoğunu önceden verir. Birkaç oturum boyunca aynı resme dönerken, ilk günkü niyetini hatırlamanı da sağlar.

İlk oturumda tuvalin biçimine de karar verirsin. Yere yayılan, alçak bir nesne dizisi geniş bir dikdörtgene; yukarı uzanan bir sürahi ya da ince, yüksek bir kadeh ise dar ve yüksek bir dikdörtgene daha rahat sığabilir. Kartondan kesilmiş küçük bir vizör, yani ortası dikdörtgen biçiminde oyulmuş bir kart, kurulumu farklı kadrajlarla denemeni sağlar: nesneleri çerçevenin ortasına mı yerleştireceksin, bir kenara mı yaklaştıracaksın, masanın kenarı resmi nerede kesecek? Bu kararların tek bir doğru yanıtı yok; ama onları vizörle ve değer eskiziyle önceden vermek, tuvalde birkaç oturum sürecek bir resmin temelini ilk günden sağlamlaştırır. Nesnelerin tuvaldeki büyüklüğü, kuruluma baktığın uzaklıktaki görünüşlerine yakınsa ölçüm daha kolay olur; tuvale göre fazla küçük kalan nesneler ise büyük, boş bir zeminin içinde yüzer.

Zemin, çizim ve altboyama nasıl kurulur?

İkinci oturum zemin ve çizim içindir. Gesso ile hazırlanmış tuvale, yağ eklemeden ve bezle ovarak ince bir imprimatura sür. Rengi kurulumuna göre seç: nesneler çoğunlukla sıcaksa serin bir gri, çoğunlukla serinse sıcak bir toprak zemin, aradaki farkı canlı tutabilir. Değer olarak orta bir tonda kal. Zemin ıslakken bezle silerek en açık ışıkların yerlerini hafifçe açabilirsin; bu, çizimden önce resmin kaba bir değer haritasını verir.

Çizimi kalemle değil, ince bir fırça ve seyreltik bir toprak rengiyle yapmak, yağlı boyanın akışına daha uygundur. Önce nesnelerin kapladığı büyük alanları ve masa kenarını yerleştir; sonra oranları kontrol et: bardağın yüksekliği fincanın genişliğine göre ne kadar, limon ile bardak arasındaki boşluk ne kadar? Elipsleri bu aşamada düzeltmek, sonraki oturumlarda boya katmanlarının altında düzeltmeye çalışmaktan çok daha kolaydır. Çizim bittiğinde gölge ailesini aynı seyreltik renkle ince bir lekeyle doldurabilirsin; resim artık ışık ve gölge olarak okunmaya başlar.

Üçüncü oturum altboyama içindir. Çizim ve zemin kuruduktan sonra resmin bütün değer düzenini tek renkle kurarsın. Grisaille, verdaccio ya da umber ve beyazla bir brunaille seçebilirsin; seçim, üstüne gelecek renklere vermek istediğin alt tona bağlıdır. Beş değerlik bir ölçeği palette hazırla ve her nesneyi önce gölge ailesiyle, sonra orta tonlarla, en son ışıklarla kur. Boyayı ince ve yağsız tut; sırla renklendirmeyi düşündüğün bardak ya da gölge alanlarını biraz açık bırak. Altboyama bitince hem onun hem kurulumun renksiz birer fotoğrafını çek ve ikisini yan yana koy. Değerler burada tutuyorsa, geri kalan oturumlar sağlam bir iskeletin üzerine kurulacaktır.

Altboyamanın rengini kurulumdaki nesnelere göre seçmek de mümkündür. Ağırlıklı olarak sıcak nesnelerden, örneğin limon, soğan ve bakırdan oluşan bir kurulumda serin bir grisaille, üstüne gelecek sıcak renklerle hoş bir titreşim kurabilir. Serin nesnelerin, örneğin cam, beyaz seramik ve mavi bir kumaşın ağırlıkta olduğu bir kurulumda ise sıcak bir brunaille, gölgelerin altında hafif bir sıcaklık bırakır. Bu seçim bir kural değil, renk katmanında gölgelerin nasıl görüneceğine önceden verilen bir karardır; renk notun, hangi altlığın kurulumuna daha uygun düşeceğini görmen için iyi bir sınamadır.

Bu üç oturumun ortak noktası inceliktir. Zemin, çizim ve altboyama resmin en yağsız katmanlarıdır; hiçbirinde kalın boya ya da empasto yoktur. Kalınlık ve yağ, sonraki oturumlara bırakılır.

Değer eskizini tuvale aktarırken ölçme alışkanlıklarını kullan. Eskizin kenarlarına hafif birer işaret koyup tuvalin kenarlarına aynı oranlarda işaretler taşıyabilir, büyük biçimleri bu işaretlere göre yerleştirebilirsin. Kol boyu mesafeden fırça sapıyla ölçmek, bardağın yüksekliğini masanın genişliğine göre karşılaştırmak ya da nesnelerin arasındaki boşlukları ayrı biçimler olarak görmek, çizimi birkaç dakikada sağlam bir iskelete çevirir. Burada yapacağın bir düzeltme birkaç fırça darbesidir; renk katmanları geldikten sonra aynı düzeltme bir oturumu alabilir.

Renk katmanları nasıl ilerler?

Dördüncü oturumda altboyamanın üzerine renk gelir. Katman takvimi (layer schedule), bu noktadan sonra her katmana ne kadar yağ ekleyeceğini önceden belirlemektir. Örneğin renk katmanında her boya yığınına bir iki damla medium katıp son katmanda bu oranı biraz artırmak gibi. Böylece her oturumda katman bir öncekinden biraz daha yağlı olur ve yağlı üzerine yağ kuralı kendiliğinden korunur.

Renk katmanında her nesneyi kendi yüzeyine göre ele al. Mat ve organik nesnede, örneğin limonda, ışıklı yanı opak ve biraz kalın, gölge yanı daha ince boyarsın; gölgenin içinde masadan ya da çevreden yansıyan rengi aramayı unutma. Parlak seramikte ya da metalde değerler arasındaki farklar keskindir; koyu yansımaları ve parlama noktasını ayrı ayrı yerleştir, parlamayı ise en son oturuma bırak. Su dolu bardakta ise bardağın kendi rengi neredeyse yoktur; bardağın içinden arkasındaki renkler görünür, kırılarak ve biraz kayarak. Bardağı boyamak, aslında arkasındaki renkleri bardağın biçimi içinde yeniden boyamaktır; kenarları ve ağzın elipsi ise ince, açık çizgiler olarak kalır.

Bu oturumda bütün resmi aynı anda ilerletmeye çalış. Bir nesneyi bitirip ötekine geçmek, resmin bir bölümünü öteki bölümlerle uyumsuz bırakabilir. Önce bütün nesnelerin ana renklerini, sonra bütün gölgelerin rengini, sonra bütün yarı tonları kurmak, resmin her yerde aynı düzeyde ilerlemesini sağlar. Ara sıra birkaç adım geri çekilip resme ve kuruluma aynı anda bakmak, yakından görülmeyen dengesizlikleri gösterir.

Arka planı ve masayı nesnelerden ayrı bir iş olarak görme. Arka planın değeri ve sıcaklığı nesnelerin kenarlarını belirler: nesnenin gölgedeki kenarı, arka planla aynı değerdeyse yumuşar ve kaybolur, ışıklı kenarı ise karşıtlıkla netleşir. Chardin'in resminde cezvenin gölgedeki kenarının tahtaya karışması bu türden bir karardır.

Nesnelerin birbirine verdiği renkleri de bu oturumda ara. Sarı bir limon, yanındaki beyaz fincanın gölgedeki yanına sıcak bir yansıma düşürebilir; kırmızı bir nesne, bardağın içinde küçük, kırılmış bir leke olarak görünebilir. Masanın rengi ise bütün nesnelerin alt yüzeylerine az da olsa karışır. Bu yansımalar resmi bir arada tutan ince bağlardır; onları yalnızca gözlemleyerek bulursun, çünkü kurulumdan kuruluma değişirler. Her nesnenin aydınlık, geçiş ve karanlık bölgeleri için palette ayrı yığınlar hazırlamak, bu yansımaları da ayrı küçük yığınlar olarak eklemek, renk katmanını tuvalde değil palette düşünmeni sağlar.

Işığın rengi de gölgelerin rengini etkiler. Sıcak, sarımsı bir lambayla aydınlatılmış bir kurulumda ışıklı yüzeyler sıcaklaşır, gölgeler ise görece serin görünür; serin, beyaz bir ışıkta bunun tersi olabilir. Bu, gölgeleri yalnızca nesnenin renginin koyu bir hâli olarak karıştırmamak gerektiğini gösterir. Limonun gölgesi, limonun sarısının koyusu değil; sarının, masanın yansımasının ve ışığın karşıt sıcaklığının karışımıdır. Gölge yığınlarını karıştırırken her birini kurulumdaki gerçek gölgeyle karşılaştırmak ve sıcaklığını ayrıca sorgulamak, resmin ışığını inandırıcı kılar. Aynı ilke bir gün ten boyarken de geçerli olacaktır: bir tenin gölgesi, ışığının koyulaştırılmış bir kopyası değil, kendi sıcaklığı ve doygunluğu olan ayrı bir renktir.

Birkaç oturumlu çalışmada karşılaşacağın bir sorun da yüzeyin yer yer donuklaşmasıdır. Alttaki katman üstteki boyanın yağını emdiğinde, kurumuş bir alan mat ve olduğundan daha açık görünebilir; bu, o bölgenin gerçek değerini ve rengini okumayı zorlaştırır. Bazı ressamlar yeni bir oturuma başlamadan önce böyle donuk alanlara çok ince bir yağ ya da medium tabakası sürüp fazlasını bezle siler; renkler bir süre için ıslak görünüşlerine döner ve üzerine çalışılabilir. Bu tabakayı ince tutmak, katman kuralını bozmamak için önemlidir.

Son katmanlar ve bitirme kararı nasıl verilir?

Beşinci oturum, renk katmanı kuruduktan sonra gelir ve en az boyayla en çok etkiyi aradığın oturumdur. Önce sırlar: bardağın içindeki koyu yansımaları, limonun gölge yanındaki sıcaklığı ya da masanın en koyu bölümlerini ince, saydam sırlarla derinleştirebilirsin. Sonra scumble: arka planın uzak bölümlerini ya da fazla sert kalmış bir kenarı açık, kırık bir örtüyle yumuşatabilirsin. En son ışıklar: seramiğin parlama noktası, bardağın ağzındaki ince ışık, limon kabuğundaki küçük parlamalar. Bunlar resmin en kalın ve en yağlı dokunuşlarıdır; bu yüzden en sona kalır.

Bitirme kararı (finishing decision), resmi ne zaman bırakacağına verdiğin bilinçli karardır. Birkaç soru buna yardım eder. Resim siyah beyaz bir fotoğrafta kurulumla aynı değer düzenini gösteriyor mu? Gözün resme baktığında önce odak noktasına mı gidiyor? Keskin kenarlar yalnızca istediğin yerlerde mi? Bir darbe daha eklemek resme bir şey katar mı, yoksa yalnızca bir yeri daha düzgün mü yapar? Son soruya «düzgünleştirir» diye yanıt veriyorsan, çoğu zaman bırakma zamanıdır. Birkaç oturum boyunca aynı resme dönmek, onu fazla işlemek eğilimini de beraberinde getirir; bitmiş bir alanı yeniden boyamadan önce bir gün beklemek, o eğilime karşı iyi bir sınamadır.

Resim bittiğinde henüz yüzeyi kapatmazsın. Yağlı boya aylarca kurumayı sürdürür ve üzerine koruyucu bir katman sürmek için boyanın tamamen kuruması gerekir. Bu işi, koruma ve vernikle ilgili dersin konusuna bırakıyoruz. Şimdilik resmi tozdan uzak, dik ve havalanan bir yerde kurumaya bırak.

Bitmiş resmin iyi bir fotoğrafını çekmek de işin parçasıdır, çünkü bitirme projesinde ve ileride bir portfolyoda resmin kendisi değil fotoğrafı dolaşacaktır. Resmi dolaylı, yumuşak bir gün ışığında ya da iki yandan eşit açıyla gelen iki lambayla aydınlat; tek bir lamba yağlı boyanın parlak yüzeyinde yansıma yapar. Fotoğraf makinesini ya da telefonu resmin tam karşısına, merkeziyle aynı yüksekliğe yerleştir; açılı bir çekim tuvalin dikdörtgenini bozar. Fotoğrafı resimle yan yana koyup renklerin tuttuğunu kontrol et.

Bu proje, Seviye 3'ün bitirme projesine de bir hazırlıktır. O projede aynı natürmortu iki teknikle, suluboya ve yağlı boya ya da akrilikle yapacak, kullandığın paletin bir renk tablosunu hazırlayacak ve iki sonucu kısa bir metinle karşılaştıracaksın. Bu derste kurduğun natürmort ve renk notların, o projenin ilk malzemesi olabilir. Renk tablona ten karışımları için de bir satır ayır: pembemsi açık bir ten, zeytin alt tonlu bir ten ve derin kahve bir ten için birer karışım, her birinin gölge ve ışık sürümüyle. Natürmortta ten yok; ama bu projede kurduğun paletin ten tonlarını ne kadar iyi karşıladığını şimdiden görmek, figür ve portre çalışmalarına geçtiğinde işine yarayacak. Hangi altlığın hangi tende nasıl çalıştığını da, altboyama dersindeki denemelerini tabloya not ederek hatırlayabilirsin.

Uygulama

1. Malzeme: gessoyla hazırlanmış 30 × 40 santimetre dolayında bir tuval ya da panel, başlangıç paletin, bir sır mediumu, kıl ve sentetik fırçalar, palet bıçağı, bezler, temizleme yağı ve kapaklı metal kutu. Kurulum için üç dört nesne ve tek yönden gelen yapay bir ışık. Beş oturum ve aralarında kuruma günleri planla.
2. Birinci oturum: kurulumu yap, bir değer eskizi ve bir renk notu hazırla, oturum planını ve katman takvimini bir kâğıda yaz.
3. İkinci oturum: yağ eklemeden, bezle ovarak orta tonlu bir imprimatura sür; ince bir fırça ve seyreltik bir toprak rengiyle çizimi yap, oranları ve elipsleri bu aşamada düzelt.
4. Üçüncü oturum: beş değerlik bir ölçekle tek renkli bir altboyama kur; sonradan sırlanacak bölgeleri bir ton açık bırak ve bitince renksiz bir fotoğrafla sına.
5. Dördüncü oturum: renk katmanını takvimindeki yağ oranıyla, bütün resmi aynı anda ilerleterek kur; önce ana renkler, sonra gölgeler, sonra yarı tonlar.
6. Beşinci oturum: sırları, scumble'ı ve en son kalın ışıkları ekle; her darbeden önce onun resme ne katacağını sor.
7. Her oturumun sonunda resmi fotoğrafla, fırçalarını topuktan temizle ve paletini kazı.

Sık yapılan hatalar

Kapanış

Baştan sona bir yağlı boya natürmort, beş oturumlu bir yolculuktur. Kurulum ve küçük hazırlık çalışmaları kararların çoğunu önceden verir. Zemin, çizim ve altboyama resmin ince ve yağsız iskeletini kurar. Renk katmanları bu iskeletin üzerine, her oturumda biraz daha yağlı ve bütün resmi birlikte ilerleterek eklenir. Son oturumda sırlar derinliği, scumble yumuşaklığı, kalın ışıklar parıltıyı getirir. Resmi ne zaman bırakacağına ise eklenecek her dokunuşun resmi ileri mi taşıdığını, yoksa yalnızca pürüzsüzleştirdiğini mi sorarak karar verirsin. Chardin'in bir bardak suyu ve birkaç sarımsağı gibi, az sayıda nesneye birkaç oturum boyunca geri dönmek, yağlı boyanın sana tanıdığı zamanı kullanmanın bir yoludur. Ödevde bu natürmortu Seviye 3 bitirme projesinin ilk adımına dönüştüreceksin.

Kavram sözlüğü

Ödev

Seviye 3 bitirme projesine başla.

1. Bitirme projesi için bir natürmort kur ya da bu derste boyadığın kurulumu kullan; kurulumun bir fotoğrafını ve ışık düzeninin kısa bir tarifini kaydet.
2. Kullanacağın paletin bir renk tablosunu hazırla: her tüpün saf hâli, beyazla açılmış hâli ve en az iki karışımı; tablonun bir satırına, alt tonları birbirinden farklı üç ten için ışık ve gölge karışımlarını ekle.
3. Aynı kurulumun suluboya versiyonu için bir değer eskizi ve bir renk notu yap; yağlı boya versiyonuyla hangi kararların değişeceğini not et.
4. Yağlı boya versiyonunun oturum planını ve katman takvimini yaz ve ilk iki oturumu, yani zemini ve çizimi tamamla.

Kendini değerlendir

• Değer (Ton): Resim ve kurulum siyah beyaz fotoğraflarda aynı büyük değer düzenini gösteriyor mu?
• Teknik ve Malzeme: Katmanlar yağsızdan yağlıya, kuruma aralarına uyularak mı ilerledi; sırlar ve scumble temiz mi?
• Kompozisyon: Nesnelerin yerleşimi ve kenarlar, bakışı resmin en önemli bölgesine götürüyor mu?
• Bitmişlik ve Sunum: Yüzey aşırı işlenmeden, tazeliğini koruyarak mı kaldı; her oturumun fotoğrafı tarih sırasıyla kaydedildi mi?

Kendini sına

1. Birkaç oturumlu bir yağlı boya natürmortunda oturum planı neden önemlidir?

• A) Resmi tek oturuşta bitirmek için.
• B) Her oturumda hangi katmanın kurulacağını ve kuruma aralarını önceden belirlemek için.
• C) Daha az boya kullanmak için.
• D) Nesne sayısını artırmak için.

2. Birkaç oturumlu bir natürmortta neden yapay bir ışık daha güvenilirdir?

• A) Yapay ışık daha sıcak olduğu için.
• B) Güneş ışığı renkleri soldurduğu için.
• C) Güneş ışığı günün saatine göre döndüğü için, yapay ışık ise oturumlar boyunca aynı kalır.
• D) Yapay ışık boyanın kurumasını hızlandırdığı için.

3. Zemin, çizim ve altboyama neden ince ve yağsız tutulur?

• A) Resmin en alt katmanları oldukları için; kalınlık ve yağ sonraki katmanlara bırakılır.
• B) Boya tasarrufu için.
• C) Daha parlak görünmeleri için.
• D) Hiç kurumamaları için.

4. Su dolu bir bardağı boyarken asıl boyanan nedir?

• A) Bardağın kendi yoğun rengi.
• B) Yalnızca bardağın gölgesi.
• C) Bardağın etiketi.
• D) Bardağın biçimi içinde kırılarak görünen, arkasındaki renkler.

5. Bitirme kararı için hangi soru en çok yardımcı olur?

• A) Resim yeterince uzun sürdü mü?
• B) Eklenecek dokunuş resmi ileri mi taşır, yoksa yalnızca bir yeri pürüzsüzleştirir mi?
• C) Bütün boyalar kullanıldı mı?
• D) Tuvalin kenarları boyandı mı?

Cevaplar

1. B — Katmanlar arasında kuruma gerektiği için plan, işi oturumlara böler ve katman kuralını korur.
2. C — Işığın yönü ve rengi oturumlar arasında değişirse gölgeler ve renkler de değişir; sabit bir ışık bunu önler.
3. A — En alttaki katmanların yağsız olması, üstteki katmanların yağ oranını güvenle artırmasını sağlar.
4. D — Saydam bir nesnenin rengi büyük ölçüde arkasındakilerden gelir; kenarlar ve ağız ise ince ışıklarla belirtilir.
5. B — Yalnızca düzgünleştiren bir darbe çoğu zaman resmin canlılığını azaltır; o noktada bırakmak gerekir.

Referans görseller

• Özgün fotoğraf: kurulum ile değer eskizi ve renk notu yan yana.
• Özgün fotoğraf: aynı tuvalin beş oturumdaki görüntüleri sırayla: zemin ve çizim, altboyama, renk katmanı, son katmanlar, bitmiş resim.
• Özgün fotoğraf: bitirme projesi için hazırlanmış bir renk tablosu; alt satırda üç farklı tenin ışık ve gölge karışımları.

Sonraki derse köprü

Yağlı boya modülü bu natürmortla kapanıyor. Sonraki modülde bambaşka bir malzemeye geçiyoruz: boyanın sıvı değil, kuru bir çubuk olduğu, pigmentin neredeyse hiç bağlayıcı olmadan kâğıda sürüldüğü ve rengin karıştırılmaktan çok katman katman yan yana konduğu bir teknik.