Akademiyi kullanma rehberi ve seviye testi

Öğrenme hedefi

Bu dersin sonunda kısa bir öz değerlendirmeyle bugünkü çizim düzeyini belirleyebilecek, ardından varmak istediğin yere giden bir rota seçebileceksin. Programın seviyeler, modüller ve paralel hatlardan nasıl kurulduğunu, bir derse doğrudan girdiğinde önerilen ön koşulları nasıl okuyacağını da bileceksin.

Kanca

Bir kütüphaneye girdiğini düşün: raflarda üç yüz altmış kitap var ve hepsi resimle ilgili. Bazıları kalemi nasıl tutacağını anlatıyor, bazıları yağlı boyanın katmanlarını, bazıları bir tablonun hikâyesini, bazıları da bir sergi için fiyat belirlemeyi. Hepsini baştan sona okumak mümkün ama belki gerekli değil. Hedefin portre çizmekse, suluboya manzaralar yapmaksa ya da bir yetenek sınavına hazırlanıyorsan, yolun farklı yerlerden geçer. Nereden başlamalısınız?

Bu derste önce haritanın nasıl kurulduğuna bakacağız, sonra kısa bir öz değerlendirmeyle bugün haritanın neresinde durduğunu bulacaksın. En sonunda da gitmek istediğin yere götüren rotayı seçeceksin.

Bağlam

Yüzyıllar boyunca resim öğrenmenin başlıca yolu bir ustanın atölyesine çırak girmekti. Floransalı ressam Cennino Cennini'nin on dördüncü yüzyılın sonu ile on beşinci yüzyılın başı arasında yazdığı atölye kitabı bu yolu adım adım anlatır. Cennini'ye göre çırak önce bir yıl boyunca gümüş uçla çizim çalışmalı, ardından altı yıl boyunca boyaları öğütmeyi, zeminleri hazırlamayı öğrenmeli, sonra altı yıl daha boyamayı ve yaldızı işlemeli. Toplam on üç yıl.

Bu düzenin güçlü bir yanı vardı: her aşama bir öncekinin üstüne kuruluyordu ve çırak hiçbir basamağı atlamıyordu. Zayıf yanı ise tek yönlü olmasıydı. Herkes aynı sırayla, aynı hızla ilerliyordu; yeteneği ya da hedefi farklı olan birinin kendi yolunu çizme şansı yoktu. Bugünkü program iki düzeni birleştirmeye çalışır: basamaklar yerinde durur, ama nereden gireceğine ve hangi basamaklardan geçeceğine sen karar verirsin.

Ana anlatım

Harita nasıl okunur?

Program yedi seviyeden oluşur. Seviye 0, şu an bitirmek üzere olduğun başlangıç bölümüdür. Seviye 1 çizimin temel becerilerini, yani çizgi, biçim, oran, perspektif, değer ve kenarları çalışır ve ilk bitmiş natürmortla kapanır. Seviye 2 kompozisyonu ve farklı kuru malzemeleri, Seviye 3 rengi ve boyaları getirir. Seviye 4'te natürmorttan portreye, manzaradan soyut resme on bir branş vardır ve istediğini seçersin. Seviye 5 eski ustaların tekniklerine, Seviye 6 kişisel üsluba ve profesyonel pratiğe açılır.

Seviyelerin yanında sekiz paralel hat durur: sanat tarihi, Türk resim tarihi, bir tablonun hikâyesi, resmin bilimi, geleneksel Türk sanatları, dijital resim, sanatçının zihni ve yetenek sınavına hazırlık. Bu hatlar sıraya bağlı değildir; seviyelerle birlikte, istediğin anda okunabilir.

Her dersin başında önce okunması önerilen dersler yazar. Bunlar kilit değil, öneridir. Bir derse doğrudan girdiğinde anlamadığın bir terim ya da beceri çıkarsa, o önerilen derslere dönmek yolu kısaltır. Her seviyenin sonunda bir bitirme projesi vardır ve bu projeler, sekiz ölçütlü aynı değerlendirme tablosuyla ölçülür.

Bugün neredesin?

Aşağıdaki öz değerlendirme bir sınav değildir; puanı kimse görmez. Amacı, harita üzerinde kendi başlangıç noktanı dürüstçe bulmandır. Başlangıç çizimini önüne koy ve her soruya evet ya da hayır diye cevap ver.

• Bir nesneyi bakarak çizdiğimde en ile boy arasındaki oran çoğunlukla gerçeğe yakın çıkıyor.
• Işıklı ve gölgeli tarafları birbirinden açıkça ayırabiliyorum.
• Çizgilerim tek seferde ve kendinden emin çekiliyor.
• Bir kutuyu ya da bir binayı perspektifte, kenarlar birbirine doğru yaklaşacak biçimde çizebiliyorum.
• En az bir boya türüyle, örneğin suluboya ya da akrilikle, bitmiş bir çalışma yaptım.

Hiç evet diyemediysen ya da yalnızca bir evetin varsa, en doğru başlangıç Seviye 1'in ilk modülüdür; bu bir geri kalmışlık değil, en sağlam zemindir. İki ya da üç evetin varsa Seviye 1'i hızlı geçebilir, «hayır» dediğin becerilerin modüllerinde yavaşlayabilirsin. Dört ya da beş evetin varsa, Seviye 1'in bitirme projesini denemek iyi bir sınavdır: rahatça bitirebiliyorsan Seviye 2 ya da doğrudan boyaya geçebilirsin.

Hangi rota senin için?

Seviyen yolun başını, hedefin ise yönünü belirler. Öğrenme rotaları farklı seviye ve hatlardan dersleri bir hedefe göre sıralar. Hedefine en yakın olanı seç:

• Hiç çizmediysen ve temeli kurmak istiyorsan: Sıfırdan Çizim.
• İnsan yüzü çizmek istiyorsan: Sıfırdan Portre Ressamı.
• Rahatlamak ve keyifle üretmek istiyorsan: Hobi Olarak Suluboya ya da Akrilikle Başlangıç.
• Doğayı ve kenti boyamak istiyorsan: Manzara Ressamı ya da Kent Çizimi.
• Tablette çizmek istiyorsan: Dijital İllüstratör.
• Bir yetenek sınavına hazırlanıyorsan: Güzel Sanatlar Fakültesi Yetenek Sınavı ya da Güzel Sanatlar Lisesi Hazırlık.
• Resim yapmadan sanatı anlamak istiyorsan: Sanat Tarihi Meraklısı.

Bunların dışında yağlı boya, figür, soyut resim, klasik atölye eğitimi, geleneksel sanatlar, evcil hayvan portresi, profesyonel kariyer ve resim öğretmenliği için de rotalar var; hepsi ana sayfadaki rota listesinde. Bir rota seçmek başka dersleri kapatmaz. Rota bir sıra önerisidir; istediğin anda başka bir derse sapabilir, sonra rotaya geri dönebilirsin.

Uygulama

Bu beş dakikalık iş, önümüzdeki haftaların pusulasıdır. Evet sayın nereden başlayacağını, hedef cümlen hangi yöne gideceğini söyler. İkisi birlikte, bir önceki derslerde kurduğun pratik planını ve defter rutinini belirli bir yola bağlar.

Sık yapılan hatalar

Kapanış

Nereden başlamalısınız? Bugün durduğun yerden ve gitmek istediğin yöne göre. Cennini'nin çırağı herkesle aynı basamaktan başlamak zorundaydı; bugün basamaklar yine yerinde, ama kendi başlangıç noktanı ve rotanı seçebiliyorsun. Beş soruluk öz değerlendirme seviyeni, tek cümlelik hedefin de rotanı belirler.

Seviye 0 burada bitiyor. Bir başlangıç çizimin, bir malzeme listen, bir çalışma köşen, bir pratik planın, bir defterin ve kendi ihtiyaçlarına göre uyarlanmış bir düzenin var. Ödevde öz değerlendirmeni tamamlayıp rotanı seçeceksin.

Kavram sözlüğü

Ödev

Öz değerlendirmeyi tamamla ve hedefine uyan rotayı seç.

1. Başlangıç çizimini önüne koy ve bu dersteki beş soruya evet ya da hayır diye cevap ver.
2. Evet sayına göre başlangıç noktanı yaz: Seviye 1'in başı, Seviye 1'i hızlı geçmek ya da Seviye 1 bitirme projesini denemek.
3. Altı ay sonrası için hedefini tek bir cümleyle yaz.
4. Hedefine en yakın rotayı seç, rota sayfasını tarayıcında kaydet ve defterinin ilk sayfasına rotanın adını yaz.
5. Rotanın ilk dersini bu hafta planına ekle.

Kendini değerlendir

• Beş soruya cevap verirken başlangıç çizimine gerçekten baktın mı, yoksa tahmin mi ettin?
• Hedef cümlen ölçülebilir mi? «Güzel çizmek» yerine «bir yüzü oranları doğru çizmek» gibi bir şey mi?
• Seçtiğin rota hedef cümlenle doğrudan örtüşüyor mu?
• Seçtiğin rotanın ilk dersi pratik planında hangi güne düşüyor?

Kendini sına

1. Cennini'nin anlattığı çıraklık düzeninin zayıf yanı neydi?

• A) Çizime hiç yer vermemesi.
• B) Herkesin aynı sırayla ve aynı hızla ilerlemek zorunda olması.
• C) Yalnızca bir yıl sürmesi.
• D) Boyaların hazır satın alınması.

2. Bir dersin başında yazan «önce okunması önerilen» dersler ne anlama gelir?

• A) Onları okumadan ders açılmaz.
• B) Onlar dersin tekrarıdır.
• C) Onlar kilit değil, bir derse doğrudan girildiğinde yolu kısaltan önerilerdir.
• D) Onlar yalnızca uzmanlar içindir.

3. Öz değerlendirmede beş sorudan yalnızca birine evet diyen biri için en uygun başlangıç hangisi?

• A) Seviye 4'teki portre branşı.
• B) Seviye 1 bitirme projesi.
• C) Doğrudan yağlı boya.
• D) Seviye 1'in ilk modülü.

4. Paralel hatların seviyelerden farkı nedir?

• A) Sıraya bağlı değildir, seviyelerle birlikte istenen anda okunabilir.
• B) Yalnızca Seviye 6'yı bitirenler okuyabilir.
• C) Hiç ödev içermez.
• D) Seviyelerin tekrarıdır.

5. Hedefi «bir yetenek sınavını kazanmak» olan biri için en uygun seçim hangisi?

• A) Sanat Tarihi Meraklısı rotası.
• B) Yetenek sınavına hazırlık rotalarından biri.
• C) Hobi Olarak Suluboya rotası.
• D) Rota seçmeden rastgele dersler okumak.

Cevaplar

1. B — Cennini'nin düzeninde her aşama sağlamdı ama herkes aynı sırayı aynı hızla izliyordu; yetenek ya da hedef farkına yer yoktu.
2. C — Önerilen dersler kilit değildir; bir derse doğrudan girildiğinde eksik kalan bir terim ya da becerinin nereden öğrenileceğini gösterir.
3. D — Tek evet, temel becerilerin henüz kurulmadığını gösterir; Seviye 1'in ilk modülü en sağlam zemindir ve bu bir geri kalmışlık değildir.
4. A — Paralel hatlar seviyelerden bağımsızdır ve seviyelerle birlikte istenen anda okunabilir.
5. B — Yetenek sınavına hazırlık rotaları sınavın biçimine ve ölçütlerine göre kurulmuştur; öbür seçenekler hedefe doğrudan hizmet etmez.

Referans görseller

• Özgün şema: programın haritası; yedi seviye bir merdiven, sekiz paralel hat merdivenin yanında uzanan şeritler, rotalar ise bu yapının üstünden geçen renkli çizgiler.
• Özgün çizelge: beş soruluk öz değerlendirme ve evet sayısına göre üç başlangıç noktası.
• Özgün şema: Cennini'nin on üç yıllık çıraklık sırası tek bir zaman çizelgesinde; bir yıl çizim, altı yıl boya ve zemin hazırlığı, altı yıl boyama ve yaldız.

Sonraki derse köprü

Başlangıç noktan ve rotan belli. Sonraki ders Seviye 1'in ilk adımı ve en temel sorudan başlıyor: kalemi nasıl tutmalı? Kalemi yazı yazar gibi tutmanın çizgiyi nasıl kısıtladığını, üstten tutuşu ve omuzdan çizmeyi amaca göre nasıl seçeceğini orada göreceğiz.