Kendi paletini kur

Kısa cevap

Bir resim ya da illüstrasyon için palet, tüpteki bütün renklerden değil, işin ihtiyaç duyduğu birkaç renkten kurulur: önce bir referanstan hangi renk ailelerinin gerektiği çıkarılır, sonra her aile için bir sıcak ve bir soğuk ton seçilir, en sonda bu küçük setin hedef renklere, özellikle tenlere ulaşıp ulaşamadığı sınanır. Paleti çok geniş tutmak çoğu zaman sorun yaratır, çünkü boya karışımı çıkarmalıdır ve birbirinden uzak renkler karıştıkça sonuç hızla grileşir; ne kadar çok pigment varsa bu kadar çok karışım yolu çamura çıkar, üstelik birbirinden bağımsız pigmentlerle karıştırılmış renkler, ortak bir kökten gelen renklerin kendiliğinden taşıdığı akrabalığı kaybeder.

Palet nedir?

Grafik tasarımda bir paletin bir sorudan başlayıp açık, orta ve koyu alanlarla kurulduğunu GT-01 anlattı. Resimde ve illüstrasyonda palet bir adım daha fizikseldir: ekrandaki bir renk kodu değil, bir tahta ya da bir tabak üzerinde karıştırılacak boyalardır.

Dijital resimde de aynı soru geçerlidir: fırçanın alabileceği milyonlarca renk vardır, ama bir resmin tutarlı görünmesi için hangi renklerin gerçekten kullanılacağına karar vermek gerekir. Bu ders, bu kararı dört adımda kurar.

Adım 1 — Referanstan renk çıkarmak

Bir resme çoğu zaman bir referansla başlanır: bir fotoğraf, bir eskiz ya da canlı bir model. İlk iş, referansın hangi renk ailelerinden oluştuğunu görmektir.

Bu çalışmanın ressama söylediği şudur: karmaşık bir görüntü bile birkaç renkle özetlenebilir ve o birkaç renk değiştiğinde bütün görüntünün havası değişir. Elle yapıldığında bu adım, referansa gözlerinizi kısarak bakıp ayrıntıları bulanıklaştırmak ve büyük renk kütlelerini adlandırmaktır: bir gökyüzü mavisi, bir yaprak yeşili, bir ten, bir gölge.

Referanstan renk çıkarırken bir tuzak vardır: fotoğrafın kendi renkleri. Kameranın beyaz dengesi ve ışığın rengi, bir teni ya da bir duvarı gerçekte olduğundan daha sarı ya da daha mavi gösterebilir (FS-01). Referans bir başlangıçtır; paletin amacı fotoğrafın hatalarını değil, resmin istediği renkleri taşımaktır.

Adım 2 — Her aile için sıcak ve soğuk

Referanstaki her renk ailesi için tek bir pigment çoğu zaman yetmez. Bir kırmızının turuncuya yakın sıcak hâli ile mora yakın soğuk hâli, karıştırıldıkları renklerle çok farklı sonuçlar verir. Bir rengin sıcak ya da soğuk sayılmasının çağrışımlara ve ton çemberindeki konumuna dayandığını DT-05 anlatır.

Çiftin işi, karışımları temiz tutmaktır. Temiz bir mor elde etmek isteyen biri, mora yakın soğuk kırmızıyı mora yakın soğuk maviyle karıştırır; iki pigment de mora doğru eğildiği için karışım o yönde kalır. Aynı morları turuncuya yakın bir kırmızı ile yeşile yakın bir maviyle karıştırmak, karışıma üçüncü bir rengin, sarının izlerini sokar ve sonuç kirlenir.

Adım 3 — Çamurdan kaçınmak

Paletin neden geniş tutulmaması gerektiği bu adımda ortaya çıkar.

Boya karışımı çıkarmalıdır: karışan pigmentlerin her biri kendi soğurduğu dalga boylarını tutar ve geriye yalnız hepsinin birlikte bıraktığı ışık döner (DT-02). Bunu kaba bir karışım modeliyle görebiliriz; gerçek boya karışımlarını hesaplamak için koruma bilimciler Kubelka-Munk kuramını kullanır, örneğin Berns ve arkadaşları Grande Jatte'nin özgün renklerini bu kuramla benzetti (SA-04). Pigmentleri gerçek ölçümler yerine ekran renk kodlarından tahmin edilen tayfsal eğrilerle temsil ettik ve karışımı, her dalga boyunda yansımaların ağırlıklı geometrik ortalamasıyla hesapladık; bu, gerçek boya karışımının kaba bir yaklaşımıdır.

• Parlak bir kadmiyum sarısı ile ultramarinin eşit karışımı, modelde yalnız 15 kromalı, 46 açıklıkta bir yeşil verir; iki pigmentin tek tek kroması bunun çok üstündedir.
• Bu ikisine bir toprak kırmızısı eklendiğinde kroma 19'da kalır ve ton kahverengiye döner.
• Altı farklı pigmentin eşit karışımı, 38 açıklıkta, 15 kromalı, neredeyse nötr bir gri-kahverengidir.

Sonuç şudur: birbirinden uzak pigmentler karıştıkça renk hızla grileşir. Paletteki her yeni pigment, böyle bir karışıma giden yeni bir yol açar. Az sayıda iyi seçilmiş pigmentle çalışan bir ressam, karışımlarının nereye gideceğini daha kolay öngörür.

Çamur her zaman kötü değildir: bir gölgenin, bir toprağın ya da bir kumaşın doğal griliği tam olarak böyle kırık tonlar ister (DT-07). Sorun, çamurun istenmeden ortaya çıkmasıdır.

Adım 4 — Paletin menzilini sınamak

Son adım, seçilen küçük setin işin ihtiyaç duyduğu renklere ulaşıp ulaşamadığını sınamaktır.

Bir paletin menzilini sınamanın en öğretici yolu, ulaşılması en zor renkleri denemektir. Bir figür resmi için bunlar çoğu zaman tenlerdir. Serinin dört ten örneğini, dört pigmentlik bir başlangıç paletiyle karıştırmayı denedik: beyaz, aşı sarısı, aşı kırmızısı ve ultramarin. Her ten için, dört pigmentin oranlarını adım adım değiştirerek ulaşılabilecek en yakın rengi aradık.

Dört pigmentlik palet, açık ve orta tenlere çok yakın ulaşır; C68863 için fark yalnız 1 birimdir. Ama en koyu tende fark 11,8'e çıkar: palette yeterince koyu bir pigment yoktur ve ultramarinle koyulaştırmak teni maviye çeker. Palete bir koyu renk eklendiğinde en koyu ten 1,9 birime iner.

Bu küçük deney, paletin genişliği sorusuna ince bir cevap verir. Sorun renk sayısı değil, menzildir. Dört pigment açık tenler için yeterlidir, koyu tenler için değildir. Bir palet kurarken en açık tenleri denemek yetmez; paletin menzili, işte yer alacak bütün tenlerin en koyusunu da kapsamalıdır. Sayılar kaba bir modelden gelir; gerçek pigmentlerle sonuç değişebilir, son sınav her zaman tuvaldeki denemedir.

Örnek — bir çocuk kitabı illüstrasyonu

Bir illüstratör, farklı tenlerden çocukların bir parkta oynadığı bir çocuk kitabı sahnesi hazırlıyor. Referans fotoğrafta onlarca renk var: çimen, gökyüzü, oyun alanının parlak plastikleri, giysiler ve tenler.

Birinci adımda referansı bulanıklaştırıp beş büyük renk kütlesine indiriyor: gökyüzü, çimen, oyun alanının kırmızı ve sarısı, tenler. İkinci adımda kırmızı ve sarı için sıcak ve soğuk birer ton, mavi için bir ultramarin seçiyor. Üçüncü adımda çimeni sarı ile maviyi karıştırarak elde etmeye çalışınca yeşilin çamurlaştığını görüyor ve palete tek bir hazır yeşil ekliyor. Dördüncü adımda tenleri deniyor: açık tenler kolayca çıkıyor, ama en koyu ten maviyle koyulaştırıldığında morumsu ve soğuk kalıyor. Palete bir koyu toprak rengi ekleyince en koyu ten de sıcaklığını koruyarak çıkıyor.

Sonuçta palet beyazla birlikte sekiz pigmentte kalıyor. Sayfadaki bütün renkler bu sekiz pigmentin karışımları olduğu için birbirleriyle akraba; tenlerin hepsi aynı kırmızı ve sarıdan türediği için, açıktan koyuya, aynı ışığın altındaymış gibi durur.

Sık yapılan yanlış

Özet

1. Palet dört adımda kurulur: referanstan büyük renk kütlelerini çıkarmak, her aile için bir sıcak ve bir soğuk ton seçmek, çamura giden karışımlardan kaçınmak ve paletin menzilini zor renklerle sınamak.
2. Boya karışımı çıkarmalı olduğu için birbirinden uzak pigmentler karıştıkça renk hızla grileşir; geniş bir palet bu tür karışımlara daha çok yol açar.
3. Paletin sorunu renk sayısı değil menzildir: dört pigmentlik bir başlangıç paleti açık ve orta tenlere ulaşırken en koyu tene ulaşamayabilir; menzil, işteki bütün tenlerin en koyusunu da kapsamalıdır.

Kendini sına

1. (Kolay) Referanstan renk çıkarmak ne demektir?
2. (Kolay) Sıcak-soğuk çift nedir?
3. (Orta) Paletini çok geniş tutmak neden çoğu zaman sorun yaratır?
4. (Orta) Temiz bir mor elde etmek için hangi kırmızı ve mavi seçilmelidir?
5. (Zor) Bir paletin menzilini sınamak için neden en koyu teni denemek gerekir?
6. (Zor) Çamur renk her zaman bir hata mıdır?

Cevaplar

1. Bir görüntüdeki çok sayıdaki rengi, onu temsil eden birkaç renge indirmek; elle bulanıklaştırarak ya da yazılımla benzer renkleri kümeleyerek yapılabilir («Adım 1 — Referanstan renk çıkarmak»).
2. Aynı renk ailesinden, biri sıcak yöne, öbürü soğuk yöne yakın iki pigment («Adım 2 — Her aile için sıcak ve soğuk»).
3. Boya karışımı çıkarmalıdır ve birbirinden uzak pigmentler karıştıkça renk hızla grileşir; geniş bir palet çamura giden daha çok karışım yolu açar ve karışımların ortak bir kökten gelen akrabalığını zayıflatır. Asıl ölçüt renk sayısı değil, paletin ihtiyaç duyulan renkleri kapsayan menzilidir («Adım 3 — Çamurdan kaçınmak»; «Adım 4 — Paletin menzilini sınamak»).
4. Mora yakın, soğuk bir kırmızı ile yine mora yakın, soğuk bir mavi; ikisi de mora eğildiği için karışım temiz kalır («Adım 2 — Her aile için sıcak ve soğuk»).
5. Çünkü bir palet açık tenleri kapsayıp koyu tenleri kapsamayabilir; modelde dört pigmentlik palet en koyu tene 11,8 birimlik bir farkla kalırken bir koyu renk eklenince fark 1,9'a iner («Adım 4 — Paletin menzilini sınamak»).
6. Hayır; gölgeler, topraklar ve doğal kumaşlar kırık, grimsi tonlar ister. Sorun, çamurun istenmeden ortaya çıkmasıdır («Adım 3 — Çamurdan kaçınmak»).

Kaynaklar

• Chang, H., Fried, O., Liu, Y., DiVerdi, S. ve Finkelstein, A., «Palette-based photo recoloring», ACM Transactions on Graphics 34(4): 1–11, 2015.
• Mallett, I. ve Yuksel, C., «Spectral Primary Decomposition for Rendering with sRGB Reflectance», Eurographics Symposium on Rendering, 2019.
• Berns, R. S. vd., «Rejuvenating the color palette of Georges Seurat's A Sunday on La Grande Jatte—1884: A simulation», Color Research & Application 31(4): 278–293, 2006.

Sonraki adım

SA-09, bu dersin başlangıç paletini bir yönteme dönüştürüyor: Zorn paleti olarak bilinen dört renkli yaklaşımı, kısıtlamanın renk uyumunu nasıl kolaylaştırdığını ve sınırlı bir paletle geniş bir renk aralığı üretmek için alıştırma önerilerini ele alıyor. DT-07 ise bu dersin çamur tartışmasının öbür yüzüne bakıyor: bir rengin beyazla, siyahla ve griyle nasıl bir aile kurduğunu ve koyu tonlar üretirken siyah eklemenin neden rengi söndürebildiğini anlatıyor.