Site Yapısı ve İç Bağlantı

Açılış sahnesi

Meyve fidanı ve süs bitkisi yetiştiren bir fidanlığın sitesinde yüzlerce bitki sayfası var: her fidanın dikim zamanı, toprak isteği, fotoğrafları. Ama sitenin menüsünde yalnızca üç başlık duruyor: koleksiyonlar, keşfet ve özel seçkiler. Bir bahçe sahibi elma fidanı aradığında, bu üç başlığın hangisinin altında olduğunu tahmin etmek zorunda kalıyor; çoğu kez sitenin arama kutusuna yazıp sonuç bulamayınca vazgeçiyor.

Arama motoru da aynı labirentte dolaşıyor. Fidanların çoğu, ana sayfadan başlayarak ancak altı yedi tıklamayla ulaşılabilen sayfaların derinliklerinde duruyor; bir kısmına hiçbir menüden, hiçbir sayfadan bağlantı yok, yalnızca sitenin arama kutusu onları buluyor. Bu sayfaların büyük kısmı arama sonuçlarında hiç görünmüyor.

Fidanlığın her bitki sayfası özenle yazılmıştı. Ama sayfalar, ne okurun ne de arama motorunun izleyebileceği bir yolun ucunda değildi.

Bu derste ne olacak

Fidanlıktan müzik okuluna kadar dersteki işletmeleri ben tasarladım; sitelerinin menüleri ve sayfa adresleri de gerçek bir siteden alınmadı.

Fidanlığın sorunu sayfaların içinde değil, aralarındaydı. Bu ders sayfaların birbirleriyle nasıl bağlandığına, yani sitenin bütününe bakıyor. Önce bir sitenin sayfalarını hangi mantıkla bölümlere ayırdığımızı ve bu bölümleri nasıl adlandırdığımızı ele alacağım. Sonra bir sayfanın ana sayfadan ne kadar uzakta durduğuna ve okurun sitede nerede olduğunu nasıl anlayacağına geçeceğim. Ardından sayfaların metinlerinin içinden birbirine verdikleri bağlantılara ve sayfa adreslerinin düzenine bakacağım. Son olarak bir sitenin yenilendiği, filtrelerin çoğaldığı ve menülerin şiştiği durumlarda yapının nasıl bozulduğunu konuşacağız.

Sıfır noktası

İçerik akademisi iki kavram bırakmıştı: bir temayı dallarına ve sorularına göre bölen konu ağacı ve o ağaçta hiçbir dala tutunmayan kopuk parça. Bu akademinin açılışında keşfin bağlantılar üzerinden yürüdüğünü öğrendik; son derste de bağlantının üzerine yazılan kelimenin, gidilen sayfayı önceden haber verdiğini gördük.

Site yapısı bu fikirlerin birleştiği yer. Konu ağacı bir içerik stratejisinin iskeletiydi; site yapısı o iskeletin sitede nasıl kurulduğu: menüler, kategoriler, sayfa adresleri ve sayfaların birbirine verdiği bağlantılar. İyi kurulmuş bir yapıda okur aradığını birkaç tıklamayla bulur, arama motoru da sitenin bütün önemli sayfalarına ulaşır ve hangilerinin daha önemli olduğunu anlar. Kötü kurulmuş bir yapıda en iyi sayfalar bile derinlerde kaybolur.

Mekanizma — bölümler ve adları

Bir sitenin yapısı, sayfaların hangi mantıkla gruplandığıyla başlıyor. Bu mantık işletmenin kendi iç düzenini değil, okurun bir şeyi ararken zihninde kurduğu düzeni izlediğinde site kolayca geziliyor.

Aynı ürünler, farklı mantıklarla gruplanabiliyor; hangisinin seçileceği okurun nasıl aradığına bağlı.

Bölümlerin adları da yapının bir parçası. Menüdeki bir başlık, okurun o başlığın altında ne bulacağını tahmin etmesine yetmiyorsa, okur o başlığa tıklamıyor.

Menü dili, bir mekânın ya da bir hizmetin kendi iç jargonundan kurtulduğunda açıklaşıyor.

Mekanizma — derinlik ve konum

Bir sayfanın ana sayfadan kaç tıklamayla ulaşılabildiği, o sayfanın ne kadar kolay bulunacağını belirliyor; bu hem sayfayı arayan insan hem de siteyi dolaşan tarayıcı için geçerli.

Eski içeriklerin sayfalandırılmış listelerin sonunda kaybolması, pek çok sitede tıklama derinliğini sessizce artırıyor.

Okurun sitede nerede olduğunu gösteren küçük bir yol, özellikle arama sonuçlarından doğrudan derin bir sayfaya gelen okur için önemli.

Mekanizma — metnin içindeki bağlantılar

Menüler ve kategoriler bir sitenin iskeletini kuruyor. Ama sayfaların metinlerinin içinden birbirine verdiği bağlantılar, iskeletin arasındaki kasları oluşturuyor: okuru bir sayfadan konuyla ilgili bir başka sayfaya taşıyor ve arama motoruna sayfalar arasındaki ilişkiyi gösteriyor.

Bir sitenin en önemli sayfaları, sitenin başka sayfalarından en çok bağlantı alan sayfalar olmalı. İç bağlantılar, bir sitenin kendi sayfaları arasında önemi nasıl dağıttığını gösteriyor.

Sayfaların adresleri de yapının görünen bir parçası. Okunabilir bir adres, okura ve arama motoruna sayfanın sitenin neresinde durduğunu söylüyor.

Usta katmanı — yapının bozulduğu yerler

Bir sitenin yeniden tasarlanması, yapının en çok zarar gördüğü an. Sayfaların adresleri değiştiğinde ve eski adresler yeni adreslere yönlendirilmediğinde, yıllar içinde biriken arama görünürlüğü bir gecede kaybolabiliyor.

Filtreler okura büyük kolaylık sağlıyor, ama her filtre birleşimi ayrı bir adres ürettiğinde, arama motorunun önüne neredeyse sonsuz sayıda birbirine benzeyen sayfa çıkıyor.

Zamanla geçerliliğini yitiren sayfalar da yapının içinde yetim kalabiliyor.

Menüye her şeyi koymak, menüyü hiçbir şeyi bulamayacak kadar kalabalık hale getiriyor.

Telefonda görünen menü, masaüstündekinden farklı olduğunda bazı sayfalar telefon kullanıcıları için erişilmez hale geliyor. Birçok arama motoru da siteleri artık telefondaki halleriyle değerlendiriyor.

Yaygın hatalar

Aklında kalsın

Site yapısı, sayfaların bölümlere ayrılışı, bu bölümlerin adları, sayfaların ana sayfaya uzaklığı ve birbirine verdikleri bağlantılardır. İyi bir yapıda okur aradığını birkaç tıklamayla bulur, arama motoru da bütün önemli sayfalara ulaşır ve hangilerinin daha önemli olduğunu anlar.

Bilgi mimarisi okurun arama mantığını izler; işletmenin iç düzenini değil. Menü dili, okurun bir başlığın altında ne bulacağını tahmin etmesine yetecek açıklıkta ve onun kendi kelimeleriyle yazılır.

Önemli sayfalar ana sayfaya yakın tutulur; hiçbir yoldan ulaşılamayan sayfa yetimdir. Kırıntı yolu, derin bir sayfaya gelen okura sitenin neresinde olduğunu ve bir üst bölüme nasıl çıkacağını gösterir.

Metnin içindeki bağlantılar, sayfalar arasındaki ilişkiyi hem okura hem arama motoruna gösterir ve önemi en önemli sayfalara taşır. Site yenilenirken eski adresler yenilerine yönlendirilir, filtrelerin ürettiği adresler sınırlanır ve telefondaki yapı masaüstündekiyle aynı sayfalara ulaşır.

Sonraki derse köprü

Bu kursun ilk beş dersinde bir sitenin arama motorlarında nasıl görünür olacağını konuştuk: arama motorunun işleyişini, aramanın niyetini, kelimeden konuya geçişi, sayfanın içini ve sitenin yapısını. Ama bütün bu çalışmanın işe yarayıp yaramadığını bilmenin tek yolu, sonuçları ölçmek; ve arama görünürlüğünü ölçmek, pek çok işletmenin sandığından daha karmaşık.

Sıradaki ders, kursu kapatan temel SEO ölçümünü ele alıyor. Görünürlüğü, gösterimi, tıklamayı ve sayfaya gelen okurun hedef davranışını nasıl birlikte izleyeceğimizi orada göreceğiz.