Sayfa İçi Temeller

Açılış sahnesi

Odun sobası ve kuzine satan bir mağazanın sahibi, arama sonuçlarında kendi sitesini görünce şaşırıyor. Sitenin on beş ayrı ürün sayfası sonuçlarda alt alta sıralanmış ve hepsinin başlığı aynı: mağazanın adı. Hangi sonucun hangi sobayı anlattığını anlamak için her birine tek tek tıklamak gerekiyor.

Sayfalardan birini açtığında durum daha da garip görünüyor. Ürün açıklaması, üreticinin kataloğundan kopyalanmış teknik bir paragraf; aynı paragraf, sobayı satan başka onlarca sitede de kelimesi kelimesine duruyor. Sayfadaki fotoğrafların hiçbirinin açıklaması yok ve sayfanın altındaki bütün bağlantılar aynı iki kelimeyi taşıyor: buraya tıklayın.

Mağazanın sobaları iyiydi, fiyatları uygundu. Ama sayfaların hiçbir öğesi, ne okura ne de arama motoruna, sayfanın neyi anlattığını ve neden okunmaya değer olduğunu söylemiyordu.

Bu derste ne olacak

Soba mağazasını, marina işletmesini, sörf okulunu ve öteki işletmeleri bu ders için ben kurguladım; sayfalarındaki başlıklar ve açıklamalar da benim örneklerim.

Bir önceki derste bir sayfanın hangi konuya ve hangi arama ailesine cevap vereceğine karar vermeyi konuştuk. Bu ders o kararın sayfanın içinde nasıl göründüğüne bakıyor. Önce arama sonuçlarında görünen başlığı ve kısa açıklamayı ele alacağım. Sonra sayfanın ana içeriğine ve içerideki başlıkların düzenine geçeceğim. Ardından bağlantıların üzerindeki kelimelere ve görsellerin açıklamalarına bakacağım. Son olarak bu öğelerin aşırıya kaçtığı ve sayfanın okuru değil yalnızca arama motorunu düşündüğü durumları konuşacağız.

Sıfır noktası

Metin yazarlığı akademisinde okurun kaydırmadan gördüğü ilk bölüme kapı ekranı demiş, bir metnin en önemli bilgisinin girişlerin arkasına saklanmasına gömülü mesaj adını vermiştik. Aynı akademide bir düğmenin üzerindeki kelimenin sonucu adlandırması gerektiğini ve sosyal medyada görselin ekran okuyucu kullanan okur için bir açıklama taşıması gerektiğini görmüştük.

Sayfa içi temeller, bu metin yazarlığı ilkelerinin arama motoru için de geçerli olduğu yer. Arama motoru bir sayfayı okurken, bir insanın okuduğu gibi baştan sona göz gezdirmiyor; sayfanın başlığına, içerideki başlıklara, ana metne, bağlantıların üzerindeki kelimelere ve görsellerin açıklamalarına bakarak sayfanın neyle ilgili olduğunu anlamaya çalışıyor. Bu öğeler okur için açık ve doğru yazıldığında, arama motoru için de açık ve doğru oluyor. Sayfa içi temeller bir hile listesi değil, okur için iyi yazılmış bir sayfanın, arama motorunun da okuyabileceği biçimde düzenlenmesi.

Mekanizma — sonuçlarda görünen başlık ve açıklama

Bir sayfanın arama sonuçlarındaki görünümü, çoğu kez okurun o sayfayla ilk karşılaşması. Okur bu görünüme bakarak sayfayı açıp açmayacağına karar veriyor ve bu görünümün en önemli parçası sayfanın başlığı.

Başlık etiketinin en sık görülen bir başka hatası, onu kelime yığınına çevirmek. Uzun ve tekrarlı bir başlık, sonuçlarda kesiliyor ve okura sayfanın ne olduğunu söylemiyor.

Başlığın altında görünen kısa açıklama, okura sayfada ne bulacağını bir iki cümleyle anlatıyor.

Mekanizma — ana içerik ve iç başlıklar

Başlık ve açıklama okuru sayfaya getiriyor; ama sayfada kalıp kalmayacağını ana içerik belirliyor. Arama motorları da bir sayfanın değerini, en çok ana içeriğin okura sunduğu şeye bakarak değerlendiriyor.

Pek çok sayfada ana içerik, başka bir yerden kopyalanmış bir metin. Aynı metin onlarca sitede duruyorsa, o metni taşıyan sayfaların hiçbiri okura başka bir yerde bulamayacağı bir şey sunmuyor.

Ana içerik uzun olduğunda, içerideki başlıklar okurun aradığı yeri bulmasını sağlıyor. Başlıklar sayfanın bir iskeleti gibi çalışıyor; hem okur hem de arama motoru sayfanın hangi bölümünde ne anlatıldığını bu iskeletten öğreniyor.

Bir sayfanın tek bir ana konusu olduğunda, hem okur hem arama motoru o sayfayı kolayca anlıyor. Birden çok konuyu aynı anda anlatmaya çalışan bir sayfa ise hiçbirinde güçlü olamıyor.

Mekanizma — bağlantıların üzerindeki kelimeler

Bir bağlantının üzerindeki kelimeler, okura bağlantıya tıkladığında nereye gideceğini söylüyor. Arama motoru da bu kelimeleri, bağlantının gittiği sayfanın neyle ilgili olduğunu anlamak için kullanıyor.

Aynı bağlantı metninin bir sayfada defalarca tekrar etmesi, ekran okuyucu kullanan okurlar için sayfayı içinden çıkılmaz hale getiriyor.

Mekanizma — görsellerin açıklamaları

Arama motorları görselleri giderek daha iyi anlıyor, ama bir görselin neyi gösterdiğini ve sayfada neden bulunduğunu en açık biçimde, görselin açıklaması söylüyor. Aynı açıklama, görseli göremeyen okur için görselin kendisi oluyor.

Alternatif metnin en sık görülen bozulması, onu bir kelime deposuna çevirmek.

Usta katmanı — okur için yazılmış, arama motoru için düzenlenmiş

Sayfa içi temellerin en sık bozulma biçimi, her öğeyi okuru değil yalnızca arama motorunu düşünerek yazmak. Aynı kelimeyi bütün başlıklara, bütün bağlantılara ve bütün görsel açıklamalarına yerleştiren bir sayfa, okura yapay gelir ve arama motorları da bu tür tekrarları bir değer işareti olarak görmez.

Görsellerin boyutu da okurun deneyiminin bir parçası. Çok büyük görseller sayfanın açılmasını yavaşlatıyor ve özellikle telefonda okurun sabrını tüketiyor.

Sayfaların başlıklarını ve açıklamalarını çoğu zaman bir içerik yönetim sistemi kendiliğinden üretiyor. Bu kendiliğinden üretilen metinler, bir metin yazarının gözünden geçmediğinde sonuçlarda anlamsız görünebiliyor.

Yalnızca görsellerden oluşan bir sayfa, ne kadar etkileyici görünse de arama motoruna neredeyse hiçbir şey söylemiyor.

Yaygın hatalar

Aklında kalsın

Sayfa içi temeller, okur için iyi yazılmış bir sayfanın arama motorunun da okuyabileceği biçimde düzenlenmesidir. Bir öğe okur için açık ve doğru yazıldığında, arama motoru için de açık ve doğru olur.

Başlık etiketi sayfanın konusunu en baştaki kelimelerde söyler, her sayfaya özgüdür ve sonuçlarda kesilmeyecek kadar kısadır. Açıklama metni sıralamayı doğrudan belirlemez, ama okurun sonuca tıklayıp tıklamayacağını etkiler.

Ana içerik okura başka bir yerde bulamayacağı bir şey sunar; içerideki başlıklar sayfanın iskeletini kurar ve okurun sorularına göre dizilir. Her sayfanın tek bir ana konusu olur.

Bağlantı metni bağlantının nereye götürdüğünü söyler; alternatif metin görseli sayfadaki işlevine göre anlatır ve hiçbir zaman bir kelime deposuna dönüşmez. Görseller sayfayı yavaşlatmayacak boyutta tutulur ve kendiliğinden üretilen başlıklar bir metin yazarının gözünden geçer.

Sonraki derse köprü

Bu derste tek bir sayfanın içini düzenledik: başlığını, içeriğini, bağlantılarını ve görsellerini. Ama bir site tek bir sayfadan oluşmuyor; sayfalar birbirine bağlanıyor, bazıları öne çıkıyor, bazıları derinlerde kalıyor. Okurun ve arama motorunun bir sayfaya ne kadar kolay ulaşacağı, sitenin bütününün nasıl kurulduğuna bağlı.

Sıradaki ders site yapısını ve iç bağlantıları ele alıyor. Bilgi mimarisiyle hem okurun hem de arama motorunun sitedeki sayfalara erişimini nasıl kolaylaştıracağımızı orada göreceğiz.