Ürün İçi Mikro Metin

Açılış sahnesi

Akşam saatlerinde yaşlı bir adam, kızının telefonuna kurduğu fatura ödeme uygulamasıyla ilk kez elektrik faturasını ödemeye çalışıyor. Abone numarasını faturanın üzerinden, faturada yazdığı gibi, üçer rakamlık gruplar halinde ve aralarında boşluk bırakarak giriyor. Ödeme düğmesine bastığında ekranın altında kırmızı bir yazı beliriyor: geçersiz giriş.

Adam numarayı yeniden okuyor, rakamları tek tek karşılaştırıyor ve aynı numarayı bir kez daha giriyor. Aynı kırmızı yazı yeniden çıkıyor. Üçüncü denemeden sonra telefonu bırakıyor, ertesi sabah bankanın şubesine gidip sırada bekliyor ve faturayı gişede ödüyor.

Numarada hiçbir yanlışlık yoktu. Uygulama yalnızca boşlukları kabul etmiyordu, ama bunu adama söyleyen tek bir kelime ekranda yoktu.

Bu derste ne olacak

Fatura uygulamasından yorgancıya kadar dersteki ürünlerin hiçbiri piyasada yok; ekranlarındaki cümleler de benim uydurmam.

Şimdiye kadar okuru bir şeyi açmaya, okumaya ya da tıklamaya ikna eden metinlere baktık. Bu derste okur zaten ürünün içinde ve bir şey yapmaya çalışıyor; metnin işi onu ikna etmek değil, yolunu açmak. Önce ürünün içindeki küçük metinlerin ne olduğunu ve neden kararın tam yanında durduklarını ele alacağım. Sonra düğmelere, form alanlarına ve yardım notlarına geçeceğim. Ardından hata mesajlarına, başarı mesajlarına ve henüz içi boş ekranlara bakacağım. Son olarak geri alınamayan eylemlerde, iptal ekranlarında ve ürünün bütününde kelimelerin nasıl tutarlı ve dürüst kalacağını konuşacağız.

Sıfır noktası

Akademinin ilk kursunda müşterinin teklife ulaşırken katlandığı her ek adıma, beklemeye ve belirsizliğe sürtünme demiş, bedelinin şikâyetle değil sessizce vazgeçmeyle ödendiğini söylemiştik. Açılıştaki yaşlı adam şikâyet etmedi; yalnızca uygulamayı bıraktı ve bir daha açmadı.

Ürünün içindeki metin, sürtünmenin en çok biriktiği yerde duruyor: bir formun ortasında, bir düğmenin üzerinde, bir hatanın hemen ardından. Bu ders bir ürünün nasıl tasarlanacağını değil, o tasarımın içindeki kelimeleri ele alıyor. Kelimeler çoğu zaman tasarımın en son eklenen parçası oluyor, ama kullanıcının bir sonraki adımı atıp atmayacağına çoğu kez onlar karar veriyor.

Mekanizma — kararın yanındaki kelimeler

Bir ürünün içinde, kullanıcının her adımında ona eşlik eden kısa metinler var: bir düğmenin üzerindeki iki kelime, bir form alanının adı, bir alanın altındaki küçük not, bir işlemden sonra çıkan mesaj. Bu metinler kısa oldukları için hafife alınıyor, ama kullanıcının kararına en yakın metinler onlar.

Bir düğmenin üzerindeki kelime, kullanıcıya bastığında ne olacağını söylüyor. Tamam, Gönder ya da Devam gibi kelimeler bir eylemi adlandırıyor, ama o eylemin sonucunu söylemiyor.

Aynı kelime bir ekranda farklı iki şeyi anlatabildiğinde, kullanıcı hangi düğmenin onu nereye götüreceğini tahmin etmek zorunda kalıyor.

Mekanizma — formlar ve yerinde yardım

Bir form, kullanıcıdan bilgi isteyen bir konuşma. Her alanın adı bir soru, alanın altındaki not ise o soruyu nasıl cevaplayacağını anlatan bir ipucu. Bu ipuçları eksik olduğunda kullanıcı soruyu kendi bildiği gibi cevaplıyor ve sistemin beklediğiyle çoğu kez uyuşmuyor.

Bir alanın içine yazılan ve kullanıcı yazmaya başladığında kaybolan örnek metinler, kullanıcının ihtiyaç duyduğu anda ortadan kalkıyor.

Bazı sorular, kullanıcının o anda cevabını bilmediği şeyleri soruyor. Yerinde verilen kısa bir yardım, kullanıcının formu yarıda bırakıp başka bir yere gitmesini önlüyor.

Mekanizma — hata anında

Bir hata mesajı, kullanıcının en çok zorlandığı anda okuduğu metin. O anda kullanıcının aklında üç soru var: ne oldu, benim hatam mı ve şimdi ne yapmalıyım? Açılıştaki geçersiz giriş mesajı bu üç sorunun hiçbirine cevap vermiyordu.

Bazı hatalar kullanıcının değil sistemin kısıtlarından doğuyor. Bu durumda kurtarma yolu, kullanıcıya ulaşabileceği en yakın seçeneği göstermek.

Hata mesajının tonu, kullanıcının kendini nasıl hissettiğini belirliyor. Ünlem işaretiyle biten, kullanıcıyı suçlayan bir mesaj, hatayı yapan kişiyi bir de utandırıyor.

Mekanizma — başarı ve boş ekranlar

Bir işlem başarıyla tamamlandığında da kullanıcının bir sorusu var: şimdi ne olacak? İşlem başarılı diyen bir mesaj, kullanıcıya yalnızca bir şeyin olduğunu söylüyor, neyin olduğunu ve bundan sonra ne beklemesi gerektiğini söylemiyor.

Başarı mesajı, bir sonraki adımın ne zaman ve nasıl geleceğini de söylediğinde kullanıcı beklemeye hazır oluyor.

Kullanıcının henüz hiçbir şey eklemediği bir ekran, boş bir sayfa olarak kalabilir ya da ona ilk adımı gösterebilir.

Usta katmanı — geri dönüşü olmayan anlar ve dürüstlük

Bazı eylemler geri alınamıyor: bir hesabı silmek, bir kaydı kalıcı olarak kaldırmak, bir ödemeyi onaylamak. Bu anlarda kullanıcıya soru soran onay kutusu, kullanıcının gerçekten ne yaptığını anlamasını sağlamalı.

Bir aboneliği iptal etmek isteyen kullanıcıya gösterilen mikro metin, işletmenin dürüstlüğünün en çok sınandığı yerlerden biri. Kullanıcıyı utandıran ya da vazgeçmesi için onu yanıltan bir düğme, kısa vadede bir aboneliği kurtarsa bile güveni kaybettiriyor.

Aynı kavramın ürünün farklı ekranlarında farklı adlarla anılması, kullanıcıda bunların farklı şeyler olduğu izlenimini yaratıyor.

Mikro metin yalnızca görülen değil, duyulan bir metin de. Yalnızca bir simgeden oluşan bir düğme, ekran okuyucu kullanan bir kişiye hiçbir şey söylemiyor.

Yaygın hatalar

Aklında kalsın

Mikro metin kullanıcıyı ikna etmek için değil, onun yapmak istediği şeyi yapabilmesi için yazılır. Her biri kullanıcının o anda sorduğu soruya cevap verir: ne olacak, ne yapmalıyım, ne oldu?

Eylem etiketi genel bir fiil değil, sonucu adlandırır. Form alanlarının kalıcı adları ve yerinde yardım notları olur; kullanıcının o anda bilmediği bir bilgi istendiğinde, onu bulmanın kısa yolu da gösterilir.

Her hata mesajı bir kurtarma yolu taşır: neyin yanlış gittiğini sade bir dille söyler ve hatanın nasıl düzeltileceğini ya da hangi yoldan ilerlenebileceğini gösterir. Ton suçlayıcı değil sakindir.

Başarı mesajı ne olduğunu ve bundan sonra ne olacağını söyler; boş durum ilk adımı gösterir. Geri alınamayan bir eylemin onayı sonucu açıkça söyler, iptal ekranı kullanıcıyı utandırmaz, aynı kavram her ekranda aynı adla anılır ve her simge ekran okuyucuya kendi adını söyler.

Sonraki derse köprü

Bu kursun dersleri boyunca her kanalı ayrı ayrı ele aldık: açılış sayfası, e-posta, reklam, sosyal medya ve ürünün içindeki küçük metinler. Her kanalın kendi okuru, kendi anı ve kendi alanı vardı. Ama bir işletmenin ana mesajı tek; o mesaj bütün bu kanallarda aynı kelimelerle mi söylenmeli, yoksa her kanalda yeniden mi yazılmalı?

Sıradaki ders, kursu kapatan kanal uyarlamasını ele alıyor. Aynı mesajı bir kanaldan ötekine kopyalamadan, ama özünü de kaybetmeden farklı temas noktalarına nasıl dönüştüreceğimizi orada göreceğiz.