Önce özete göz atDersin sonundaki özet, okumaya başlamadan önce yol haritası olarak.
Kök konumdaki yedili akor sayfada dört notanın düzgün istiflenmesi olarak görünür ve dördü de çizgide ya da dördü de boşluktadır; en alttaki nota yine köktür.
Beş temel tür vardır ve aralarındaki fark yalnız iki sestir: üçlü ve yedili sesler; dominant yedili tritonus taşıdığı için gergindir, majör ve minör yedililer ise durak olarak kullanılabilir.
Yarı eksik ve tam eksik adları akorun içindeki yedili aralığın niteliğinden gelir; tam eksik yedili sekizliyi dört eşit parçaya böldüğü için yönsüzdür ve bu belirsizlik onu en güçlü geçiş akorlarından biri yapar.
Sembolde yalnız yedi rakamı dominant yediliyi gösterir, majör yedili ayrıca belirtilir; bu, sık kullanılanın en kısa yazımı almasının sonucudur ve şarkı kitabı okumadaki en yaygın hata kaynağıdır.
Akorun kimliğini kök, üçlü ve yedili taşır; beşli çoğu zaman atılabilir ve bunu bilmek akoru ezberlemekten daha kullanışlıdır.
Açılış sahnesi
Bir şarkı kitabında iki akor sembolü yan yana duruyor.
Birinde yalnız bir harf ve yanında yedi rakamı var. Diğerinde aynı harf, ama yedinin önünde küçük harflerle bir şey yazıyor.
İkisi de yedili akor. İkisi de aynı kökten kuruluyor. Aralarındaki fark tek bir ses ve o sesin yarım seslik bir farkı.
Ama birini çaldığında bir yere gitmek istiyorsun. Diğerini çaldığında oturup kalabiliyorsun.
Bir yarım ses, iki bambaşka görev.
Bu ders dört sesli akorları hem sayfada hem sembolde tanımayı öğretiyor. Bir önceki kursta yedili akorlara ilk adımı atmıştın; burada tam listeyi kuracağız ve okuma tarafını bitireceğiz.
Bu derste ne olacak
Önce dört sesli istifin sayfadaki görüntüsünü kuracağız. Sonra beş yedili akor türünü ayıracağız ve her birinin işini konuşacağız. Ardından çevrimlerine geçeceğiz; üçlü akorda iki çevrim vardı, burada üç var. Sonra akor sembollerinde yedili yazımını okuyacağız, çünkü şarkı kitaplarında en çok karıştırılan yer orası. En sonda çözülme okumaya bakacağız. Ders bittiğinde bir yedili akoru sayfada ve sembolde tanıyabiliyor ve nereye gideceğini tahmin edebiliyor olacaksın.
Sıfır noktası
Bir önceki modülde üçlü akorun sayfadaki imzasını kurmuştuk: üç nota, düzgün istiflenmiş, üçü de çizgide ya da üçü de boşlukta.
Yedili akorda bir üçlü daha yığıyoruz. Yani dört nota.
Görüntü aynı mantıkla büyür: dördü de çizgide ya da dördü de boşlukta, hiç atlamadan.
Bu, sayfadaki en tanınabilir istiflerden biridir. Kök konumda bir yedili akoru görmek, üç sesliyi görmekten bile kolaydır çünkü dört elemanlı düzgün bir dizi, üç elemanlıdan daha çarpıcıdır.
Ve kural yine aynı: en alttaki nota köktür.
Şimdi bir şeye dikkat et. Dört ses üst üste bindiğinde iki nota birbirine komşu olabiliyor ve bu, sayfada sıkışık bir görüntü üretiyor. Bu sıkışıklık bir hata değil; dört sesli istifin doğal görüntüsü.
Mekanizma
Beş tür yedili akor
Üçlü akorda dört tür vardı: majör, minör, eksik, artık. Yedili akorda kullanılan beş temel tür var.
Dominant yedili: majör akor artı minör yedili. En yaygın olanıdır ve içinde bir tritonus taşır. Bu yüzden gergindir ve bir yere gitmek ister.
Majör yedili: majör akor artı majör yedili. İçinde tritonus yoktur; yumuşak, açık ve asılı bir renk taşır. Durak olarak kullanılabilir.
Minör yedili: minör akor artı minör yedili. Karanlık ama gergin değildir; çok yaygın bir geçiş ve durak akorudur.
Yarı eksik yedili: eksik akor artı minör yedili. Adı garip gelir ama mantığı basittir; akorun üçlü kısmı eksiktir, yedilisi ise tam eksik değildir.
Tam eksik yedili: eksik akor artı eksik yedili. Bu akor sekizliyi dört eşit parçaya böler ve tam da bu yüzden yönsüzdür; hangi sesin kök olduğu kulakla belirlenemez.
Son ikisinin adları öğrencileri en çok zorlayan yerdir. Şunu hatırla: ad, akorun içindeki yedili aralığın niteliğinden gelir. Minör yediliyse yarı eksik, eksik yediliyse tam eksiktir.
Simetri yine belirsizlik üretiyor
Tam eksik yedili akorun sekizliyi dört eşit parçaya bölmesi, bir önceki kursta artık akorda gördüğümüz durumun aynısı.
Artık akor sekizliyi üçe eşit bölüyordu ve kökü belirsizdi. Bu da dörde eşit bölüyor ve kökü yine belirsiz.
Sonuç: bu akorun dört çevrimi kulakta neredeyse aynı duyulur ve dört farklı yere çözülebilir.
Bu bir kusur değil, bir araçtır. Besteciler bu belirsizliği ton değiştirmek için kullanır; akor bir tonda başlar, bambaşka bir tonda çözülür ve dinleyici geçişin nasıl olduğunu fark edemez.
Simetri müzikte hemen her zaman belirsizlik üretir ve belirsizlik her zaman bir geçiş fırsatıdır.
Üç çevrim
Üç sesli akorun iki çevrimi vardı. Dört sesli akorun üç çevrimi var; her seferinde en alt ses bir sekizli yukarı taşınır.
Sayfadaki görüntüleri de üçlü akordaki mantıkla okunur: düzgün istif kök konumdur, açıklığın nerede olduğu çevrimi söyler.
Ama dürüst olalım. Dört sesli akorun çevrimlerini görüntüden tanımak, üç seslininkinden belirgin biçimde zordur ve daha uzun sürede otomatikleşir.
Bu yüzden pratikte çoğu okuyucu ikinci bir yöntem kullanır: bas sesi okur ve akorun hangi derecede olduğunu bağlamdan çıkarır. Şekil tanıma birinci tarama, bağlam ikinci doğrulamadır.
Rakamlı bas geleneğinde bu çevrimlerin de kendi rakamları vardır ve klasik armoni metinlerinde hâlâ o adlarla anılırlar. Sistemi tam öğrenmek bu kursun kapsamı dışında; adlandırmanın kaynağını bilmek yeterli.
Sembollerde yedili yazımı
Şimdi şarkı kitaplarında en çok karıştırılan yere geliyoruz.
Bir harfin yanında yalnız yedi rakamı varsa, bu dominant yedili demektir. Yani majör akor artı MİNÖR yedili.
Bu, ilk bakışta mantıksız görünür. Yedi rakamı yazıyor ama majör yedili değil.
Sebep tarihsel ve pratik: dominant yedili o kadar sık kullanılıyordu ki en kısa yazımı ona verdiler. Sık olan sessiz kalır ilkesi burada da işliyor.
Majör yedili istiyorsan ayrıca belirtmen gerekir; sembolde küçük harflerle bir ek görürsün.
Minör yedili için harften sonra minör işareti ve yedi rakamı birlikte yazılır.
Bu ayrım, yeni başlayan bir gitaristin yaptığı en yaygın hatadır ve bir akoru bambaşka bir renge çevirir. Sembolü yanlış okumak, notayı yanlış okumaktan daha sık olur çünkü sembol daha az bilgi taşır ve hata daha az göze çarpar.
Çözülmeyi okumak
Son olarak, okuma açısından en değerli beceriye gelelim.
Bir dominant yedili akor gördüğünde, gözün otomatik olarak bir sonraki akora gitmeli ve orada toniği aramalısın.
Çünkü o akorun içindeki tritonus çözülmek ister ve iki sesi zıt yönlere hareket eder: biri yukarı, biri aşağı.
Bu tahmin okuma hızını doğrudan artırır. Sıradaki akoru görmeden önce ne olacağını daraltmış olursun ve gözün oraya hazırlanmış gider.
Aynı şey diğer türler için de belirli ölçüde işler ama en güçlü çalıştığı yer dominant yedilidir. Bu yüzden onu tanımak, beş türden en önce otomatikleşmesi gerekendir.
Örneklerden okuma
Usta katmanı
Buraya kadarki kısım beş türü ve okuma yöntemini kurdu. Şimdi ince tarafa geçelim.
Birincisi: akorun kimliğini kök, üçlü ve yedili taşır; beşli çoğu zaman atılabilir. Klavyeciler ve gitaristler bunu sürekli yapar ve elde kalan yeri renk seslerine ayırır. Bu yüzden bir kayıtta duyduğun akorda dört ses bulamayabilirsin; eksik olan neredeyse her zaman beşlidir ve akor yine de tam olarak tanınır.
İkincisi: beş tür arasındaki fark yalnız iki sestir ve ikisi de yarım seslik kararlardır. Üçlü sesi ve yedili sesi. Bu, kuramın ne kadar ekonomik olduğunu gösterir ama aynı zamanda okurken neden dikkat gerektirdiğini de açıklar: tek bir arızi işaret akorun türünü tamamen değiştirir.
Üçüncüsü: tam eksik yedilinin belirsizliği bir zayıflık değil, en güçlü geçiş aracıdır. Simetrik olduğu için hangi tonda olduğunu söylemez ve bu yüzden herhangi bir tona açılabilir. Deneyimli okuyucu bu akoru gördüğünde tonun değişebileceğini bekler; yani akor bir uyarı işareti gibi de okunur.
Dördüncüsü: sembol okuma ile nota okuma hata görünürlüğü açısından farklıdır ve bu, çalışma yöntemini değiştirmelidir. Notada yanlış çalınan bir akor genellikle kulakta hemen sırıtır; sembolde yanlış okunan bir akor makul duyulabilir ve haftalarca fark edilmeden çalınabilir. Bu yüzden sembol okuma çalışmasında kendini kaydedip dinlemek, notada olduğundan daha gereklidir.
Yaygın hatalar ve yanlış bilinenler
Yaygın yanlış: Yedili akor demek dominant yedili demektir. Değildir; beş temel tür vardır ve yalnız biri dominanttır. Diğerleri gergin değildir ve durak olarak kullanılabilir. Bütün yedili akorları çözülmesi gereken gergin yapılar sanan öğrenci, caz ve bossa repertuvarını baştan yanlış okur.
Yaygın yanlış: Sembolde yedi rakamı majör yedili demektir. Demez; yalnız yedi rakamı dominant yediliyi, yani majör akor artı minör yediliyi gösterir. Majör yedili ayrıca belirtilir. Bu, şarkı kitabı okuyan yeni başlayanların en yaygın hatasıdır ve akoru bambaşka bir renge çevirir.
Yaygın yanlış: Bir yedili akorda dört sesin de çalınması gerekir. Gerekmez; akorun kimliğini kök, üçlü ve yedili taşır ve beşli çoğu zaman atılır. Dört sesi de sıkıştırmaya çalışan yeni başlayan, özellikle pes bölgede bulanık bir doku üretir. Hangi sesin vazgeçilebilir olduğunu bilmek, akoru ezberlemekten daha kullanışlıdır.
Yaygın yanlış: Tam eksik yedili nadir ve gereksiz bir akordur. Nadir değildir ve işlevi çok belirgindir: simetrik yapısı sayesinde herhangi bir tona açılabildiği için en güçlü geçiş akorlarından biridir. Onu bir kuram merakı sanan öğrenci, bir parçadaki en önemli dönüş noktalarından birini göremez.
Uygulama
Bir klavye aç ve do sesinden başlayarak beş yedili akoru sırayla kur.
Her birinde yalnız iki sesi değiştireceksin: üçlü ve yedili. Kök ve beşli sabit kalacak, tam eksikte beşli de değişecek.
Her akoru çal ve tek bir soru sor: bu ses bir yere gitmek istiyor mu, yoksa oturabiliyor mu?
Cevapları not et. Sonra listeye bak ve gergin bulduklarının hangileri olduğunu gör.
İkinci alıştırma: bir şarkı kitabı aç ve yalnız akor sembollerine bak. Her yedili sembolünün hangi tür olduğunu yaz. Yalnız yedi rakamı görüyorsan dominant, ayrıca belirtilmişse majör, minör işareti varsa minör yedili.
Bir sayfada kaç tane dominant yedili olduğunu say. Çoğu popüler şarkıda ezici çoğunluğu odur ve bunu kendin görmek, sembol sisteminin neden en kısa yazımı ona verdiğini açıklar.
Kilit özet
Kök konumdaki yedili akor sayfada dört notanın düzgün istiflenmesi olarak görünür ve dördü de çizgide ya da dördü de boşluktadır; en alttaki nota yine köktür.
Beş temel tür vardır ve aralarındaki fark yalnız iki sestir: üçlü ve yedili sesler; dominant yedili tritonus taşıdığı için gergindir, majör ve minör yedililer ise durak olarak kullanılabilir.
Yarı eksik ve tam eksik adları akorun içindeki yedili aralığın niteliğinden gelir; tam eksik yedili sekizliyi dört eşit parçaya böldüğü için yönsüzdür ve bu belirsizlik onu en güçlü geçiş akorlarından biri yapar.
Sembolde yalnız yedi rakamı dominant yediliyi gösterir, majör yedili ayrıca belirtilir; bu, sık kullanılanın en kısa yazımı almasının sonucudur ve şarkı kitabı okumadaki en yaygın hata kaynağıdır.
Akorun kimliğini kök, üçlü ve yedili taşır; beşli çoğu zaman atılabilir ve bunu bilmek akoru ezberlemekten daha kullanışlıdır.
Sonraki derse köprü
Akorları hem sayfada hem sembolde okuyabiliyorsun. Dikey taraf tamamlandı.
Bir sonraki modülde yataya geçiyoruz: motif, cümle, dönem ve form. Ama bu kez analiz tarafından — bir sayfaya bakıp bölümleri işaretlemeyi, cümle sınırlarını kadanslardan bulmayı ve bir eserin iskeletini kâğıt üzerinde çıkarmayı çalışacağız. Bu, son modüldeki eser analizi projesinin doğrudan hazırlığı olacak.