İki el koordinasyonu

Açılış sahnesi

Bir öğrenci sekiz ölçülük bir parçayı iki elle çalıyor.

Başlıyor. İlk üç ölçü akıcı. Dördüncü ölçüde dağılıyor.

Duruyor. Başa dönüyor.

İlk üç ölçü akıcı. Dördüncü ölçüde dağılıyor.

Duruyor. Başa dönüyor.

Bunu yirmi kez yapıyor.

Şimdi sayalım. Bu öğrenci kolay olan ilk üç ölçüyü yirmi kez çaldı. Zor olan dördüncü ölçüyü ise yirmi kez BAŞLADI ama hiçbirinde bitirmedi.

Yani bir saatlik çalışmasının neredeyse tamamını, zaten yapabildiği şeye harcadı.

Bu, piyano çalışmasında yapılan en pahalı hata ve neredeyse herkes yapıyor.

Sebebi de kötü niyet ya da tembellik değil: başa dönmek iyi hissettiriyor. Akıcı bir üç ölçü çalmak, tıkandığın yerde debelenmekten çok daha keyifli.

Bu ders iki şey veriyor: koordinasyonun mekaniği ve o mekanikten çıkan bir çalışma yöntemi.

Bu derste ne olacak

Önce bağımsızlığın neden bir başlangıç değil bir sonuç olduğunu göreceğiz. Sonra bu modülün ana aracını kuracağız: çakışma noktaları haritası. Ardından iki elin birlikte çalmasının neden ayrı çalmasından kolay olduğunu ve bunun nasıl kullanılacağını göreceğiz. Sonra hangi elin geç kaldığını nasıl bulacağını konuşacağız. En sonda kırılma noktasından çalışmayı ele alacağız. Ders bittiğinde iki elli kısa bir bölümü, hangi noktada neden tıkandığını bilerek çalışabiliyor olacaksın.

Sıfır noktası

İki elin bağımsızlığı bir başlangıç noktası değil, bir sonuçtur.

Öğrenciler bunu tersinden anlar. "Ellerim bağımsız değil, önce bağımsızlığı geliştirmeliyim" diye düşünürler ve elleri birbirinden ayırmaya çalışırlar.

Bu yanlış yön.

Bağımsızlık bağımlılıktan kurulur.

Şunu düşün: iki elin tam olarak birlikte bastığı bir doku — her nota aynı anda, aynı ritimde — piyanodaki en kolay dokudur. Orada iki el değil, tek bir hareket vardır.

Zorluk, eller birbirinden ayrılmaya başladığında ortaya çıkar. Ve zorluğun ölçüsü de tam olarak budur: eller ne kadar ayrışıyor.

Yani bir pasajın koordinasyon zorluğunu okumak istiyorsan tek bir şeye bakarsın — iki el ne sıklıkla birlikte basıyor.

Bu bakış, bu modülün bütün araçlarını üretiyor.

Mekanizma

Çakışma noktaları haritası

Bu, modülün ana aracı.

Bir pasajı al ve tek bir soru sor: iki el nerelerde aynı anda basıyor?

O noktaları işaretle. Bunlara çakışma noktaları diyeceğiz.

Şimdi şuna dikkat et. İki çakışma noktası arasında ne oluyor?

Ya hiçbir şey oluyor, ya da yalnız bir elde olay var.

Yani iki çakışma noktası arasındaki aralıkta sen tek elli çalıyorsun.

Bu, işin tamamını değiştiriyor.

Az önce "aynı anda iki iş" gibi görünen şey, aslında şuna dönüşüyor: bir çakışma, sonra tek elli bir aralık, sonra bir çakışma, sonra tek elli bir aralık.

Yani sıralı bir zincir. Ve zincirin her halkasında yalnız bir şey yapıyorsun.

Çakışma noktaları da kontrol noktaları hâline geliyor. Oraya birlikte varıyorsan doğru gidiyorsun demektir. Varamıyorsan sorun tam olarak bir önceki aralıkta.

Bu harita çıkarıldığında öğrencilerin çoğu, çalamadıklarını sandıkları bir pasajı çalabildiklerini görüyor. Çünkü zorluk hiçbir zaman "iki şeyi birden yapmak" değildi; zorluk, ne zaman neyin olacağını bilmemekti.

Nasıl çıkarılır. Notaya bak ve iki portede dikey olarak hizalanmış her noktayı işaretle. Kalemle. Sonra o noktalara vararak çal — aralardaki notaları önce boş bırak, yalnız çakışmaları çal.

Sonra araları doldur.

Birlikte çalmak, ayrı çalmaktan kolaydır

Bu ilkeden çok pratik bir teknik çıkıyor.

Bir yeri çalamıyorsan, geçici olarak iki eli birlikte basmaya zorla.

En kullanışlı biçimi şu: sol elin notalarını blok hâline getir.

Sol el kırık bir kalıp çalıyorsa — notalar arka arkaya, tek tek — onları vuruşun üstünde aynı anda basılan bir öbek olarak çal. Böylece sol elde bir tane olay kalır ve o olay sağ elin vuruşuyla çakışır.

Bu hâlde pasaj çok daha kolay. Birkaç kez böyle geç.

Sonra bloğu tekrar aç.

Ne oldu? Sağ elle sol el arasındaki zaman ilişkisi zaten kurulmuş oldu; geriye yalnız sol elin kendi içindeki dağılımı kaldı.

Aynı mantığın başka bir uygulaması: zor elin ritmini geçici olarak basitleştir. Sekizlikler çalıyorsa dörtlüklere indir, ilişki otursun, sonra geri aç.

Buradaki ilke tek: bir seferde bir zorluk. İki eli koordine etmek ile bir elin kendi içindeki karmaşıklığı aynı anda çözülmez.

Hangi el geç kalıyor

Bir yerde tıkanıyorsan cevap "iki el uyuşmuyor" değildir. Bir el geç kalıyordur ve genellikle hep aynı el, hep aynı yerde.

Bunu bulmanın yolu kulakla değil kayıtla geçer.

Çalarken hangi elin geciktiğini duyamazsın çünkü ikisi de senin. Kayıtta duyabilirsin.

Kaydı dinlerken tek soru: hangi el çakışma noktasına geç varıyor?

Ve cevap genellikle beklenenin tersi çıkıyor. Öğrenciler ritmi karmaşık olan eli suçlar; oysa geciken el, çoğunlukla hareketi zor olan eldir. Bir el uzak bir sıçrama yapıyorsa ya da parmak numarası rahatsızsa, ritmi ne kadar basit olursa olsun o el geç kalır.

Bu ayrım önemli çünkü çözümü değiştiriyor. Ritim sorunuysa sayarsın. Hareket sorunuysa parmak numarasını ya da hareketin kendisini değiştirirsin. Sayarak çözülmeye çalışılan bir hareket sorunu haftalarca sürebilir.

Birleşik tempo ayrı tempodan düşüktür

Bir beklenti düzeltmesi.

Öğrenciler her eli ayrı ayrı belirli bir tempoda çalabildiklerinde, iki elin de o tempoda birleşeceğini varsayar.

Birleşmez. Ve fark küçük değildir.

Sebebi baştaki mekanizmada: iki el birleştiğinde tek bir kalıp öğreniyorsun ve o kalıp yenidir. İki elin ayrı temposu, o yeni kalıbın temposu hakkında pek bilgi vermez.

Doğru başlangıç temposu şudur: en zor çakışma noktasını temiz geçebildiğin hız.

En kolay yerin değil, en zor yerin belirlediği hız. Öğrenciler tempoyu neredeyse her zaman kolay bölümlere bakarak seçer ve sonra zor yerde her seferinde çuvallar.

Kırılma noktasından çalışmak

Şimdi açılış sahnesindeki hataya dönelim.

Öğrenci dördüncü ölçüde dağılıyor ve başa dönüyor. Sorun şu: dördüncü ölçüye her varışında zaten yorgun, zaten hızlanmış ve hâlâ o ölçüyü hiç izole etmemiş.

Doğru yöntem şu: kumaşı değil, dikişi çalış.

Kırılma noktasını bul. Sonra ondan iki nota öncesinden başla ve iki nota sonrasında bitir. Dört notalık bir birim.

Bunu on kez çal.

Sonra birimi biraz büyüt: bir vuruş öncesinden bir vuruş sonrasına.

Sonra ölçüyü içine al.

En sonda başa dönüp bütünü çal.

Bu sıra, çalışma süresinin nereye gittiğini tamamen değiştiriyor. Açılış sahnesindeki öğrenci bir saatte zor yeri iki kez çalmıştı. Bu yöntemle aynı saatte kırk kez çalar.

Ve şu ayrıntıya dikkat: kırılma noktasının öncesinden başlıyorsun. Sebebi, sorunun genellikle kırıldığın yerde değil, ondan hemen önce olması. Bir sıçrama ya da bir el pozisyonu değişimi kırılmayı hazırlar; kırılma yalnızca sonucun göründüğü yerdir.

Örneklerden okuma

Usta katmanı

Dört nokta.

Birincisi: gerçek bağımsızlık bundan sonraki katmandır. İki elin farklı gürlükte, farklı bağlamada, farklı karakterde çalması ileri düzey bir beceridir ve bugün kurduğun zemin üstüne oturur. Ama sırayı ters çeviremezsin: zaman ilişkisi kurulmadan karakter ayrımı yapılamaz.

İkincisi: çapraz ritimler bu düşüncenin ileri hâlidir. Bir elde ikili, diğerinde üçlü bölünme olduğunda yapılan iş yine çakışma noktası bulmaktır — yalnız çakışmalar daha seyrektir. Ritim Temelleri kursundaki üçleme çalışması buraya doğrudan bağlanır; aynı düşünce, farklı ölçek.

Üçüncüsü: eller ayrı ezberlemek parçayı vermez. İki el birlikte tek bir kalıp oluşturduğu için, iki eli ayrı ayrı ezberlemiş olmak birleşik kalıbı ezberlemiş olmak anlamına gelmez. Sahnede tökezleyen icracıların bir kısmı tam olarak buraya düşer: her el bilinir, ilişki bilinmez.

Dördüncüsü: sekizinci modülde üçüncü bir katman gelecek. Pedal, ayakla yapılan ve elden bağımsız zamanlanan bir iştir. Bugünkü çakışma noktası düşüncesi orada ayağı da içine alacak şekilde genişleyecek. Bu modülü sağlam kuran öğrenci orada ek bir yük hissetmiyor.

Yaygın hatalar ve yanlış bilinenler

Yaygın yanlış: Tıkandığın yerde başa dönülür. Başa dönmek zor yeri çalıştırmaz, kolay yeri tekrarlatır. Doğru yöntem kırılma noktasından iki nota önce başlayıp iki nota sonra bitirmek ve birimi kademeli büyütmektir.

Yaygın yanlış: Ellerin bağımsız olması gerekir, o yüzden ayrı çalışılır. Bağımsızlık bir sonuçtur, başlangıç değil. Zor bir yeri çözmenin en hızlı yolu genellikle elleri geçici olarak birbirine BAĞLAMAKTIR — sol eli bloklamak, ritmi basitleştirmek.

Yaygın yanlış: Uyuşmayan eller ritim sorunudur. Çoğunlukla hareket sorunudur. Geciken el genellikle ritmi karmaşık olan değil, hareketi zor olandır. Bu ayrım yapılmadığında sayarak çözülmeye çalışılan bir parmak numarası sorunu haftalar alabilir.

Yaygın yanlış: İki el ayrı ayrı çalabildiğim tempoda birleşir. Birleşmez. Birleşik kalıp yeni bir kalıptır ve kendi öğrenme eğrisi vardır. Başlangıç temposu en zor çakışma noktasına göre seçilir, en kolay bölüme göre değil.

Yaygın yanlış: Kırıldığım yer, sorunun olduğu yerdir. Genellikle değildir. Sorun bir ya da iki nota öncesinde, çoğunlukla bir sıçrama ya da el pozisyonu değişiminde başlar. Kırılma yalnızca sonucun göründüğü yerdir.

Uygulama

Dört parçalı çalışma, toplam yirmi beş dakika.

Birinci parça: harita çıkarma. Bir önceki modülde eller ayrı hazırladığın iki ölçüyü al. Notaya kalemle iki elin aynı anda bastığı her noktayı işaretle. Sonra yalnız o noktaları çal — araları tamamen boş bırak. On tekrar.

İkinci parça: blok. Aynı iki ölçüde sol elin notalarını vuruş üstünde blok hâline getir ve iki elle çal. Beş tekrar. Sonra bloğu aç ve normal çal. Beş tekrar.

Bloğu açtığında farkı not et. Çoğu öğrenci burada ilk kez "oturdu" diyor.

Üçüncü parça: kayıt ve teşhis. İki ölçüyü kaydet. Dinle ve tek soruya cevap ver: hangi el çakışma noktasına geç varıyor? Sonra ikinci soruyu sor: o elin sorunu ritim mi hareket mi?

Cevabına göre çözümü seç. Ritimse say, hareketse parmak numarasına bak.

Dördüncü parça: dikiş çalışması. Kırıldığın noktayı bul. İki nota öncesinden iki nota sonrasına, on tekrar. Sonra bir vuruş öncesinden bir vuruş sonrasına, on tekrar. Sonra ölçünün tamamı, beş tekrar.

Bugün başa dönme. Bu tek kısıt, bu modülün en değerli parçası.

Kilit özet

İki elin bağımsızlığı bir başlangıç değil bir sonuçtur; iki elin tam birlikte bastığı doku piyanodaki en kolay dokudur ve zorluk, eller ayrıştıkça artar.

Çakışma noktaları haritası, "aynı anda iki iş"i sıralı bir zincire çevirir: çakışma, tek elli aralık, çakışma. Ayrıca çakışmalar kontrol noktası işlevi görür ve hatanın konumunu söyler.

Zor bir yeri çözmenin en hızlı yolu elleri geçici olarak birbirine bağlamaktır — sol eli blok hâline getirmek ya da zor elin ritmini basitleştirmek. İlke tek: bir seferde bir zorluk.

Geciken el genellikle ritmi karmaşık olan değil, hareketi zor olandır; bu ayrım yapılmadığında sayarak çözülmeye çalışılan bir hareket sorunu haftalar alır. Kendi gecikmeni duyamazsın, kayıt gerekir.

Tıkandığın yerde başa dönmek kolay bölümü tekrarlatır; doğru yöntem kırılma noktasından iki nota önce başlayıp iki nota sonra bitirmek ve birimi kademeli büyütmektir. Sorun genellikle kırıldığın yerde değil, ondan hemen öncesindedir.

Sonraki derse köprü

Koordinasyonun mekaniğini kurduk. Sırada sol elin çalacağı asıl malzeme var.

Bir sonraki modülde do, fa, sol majör ve la minör akorlarını çalışacağız. Bunlar sol elin en sık kullanacağı dört akor ve seçilme sebepleri tesadüfi değil; aralarındaki ilişki bir sonraki modülde açıklanacak.

Bugünkü haritalama düşüncesi orada doğrudan işine yarayacak. Akorlar çoğunlukla vuruş üstünde durur ve bu da onları doğal çakışma noktaları yapar. Yani akor eşliği, koordinasyon açısından başlangıç için en elverişli dokudur.

Bir uyarı: dördüncü uygulama parçasındaki "başa dönme" kısıtını bu hafta boyunca sürdür. Bir haftada kurulan bu alışkanlık, kursun geri kalanındaki çalışma verimini belirliyor.