Eller ayrı repertuvar

Açılış sahnesi

Bir öğrenci sekiz ölçülük bir parçayı çalışıyor.

Sağ eli otuz kez geçiyor. Sonunda temiz.

Sol eli otuz kez geçiyor. O da temiz.

İki eli birleştiriyor.

Ve ortaya çıkan şey, sanki iki eli de hiç çalışmamış gibi.

Öğrenci duruyor ve şunu söylüyor: "Daha çok çalışmam lazım."

Bu, doğru cümlenin yanlış hâli. Daha çok çalışması gerekmiyor. Farklı bir şey ölçmesi gerekiyor.

Çünkü şu oldu: her el, tek başına ve tüm dikkat üzerindeyken temizdi. Ama iki eli birleştirdiğinde dikkat bölündü ve o anda ellerin ikisi de bunu kaldıramadı.

Yani eller hazır değildi. Yalnız "hazır"ın tanımı yanlıştı.

Bu ders o tanımı düzeltiyor.

Bu derste ne olacak

Önce iki elle çalmanın neden iki iş değil, tek ve daha büyük bir iş olduğunu göreceğiz. Sonra bir elin ne zaman hazır sayılacağını tanımlayacağız; bu tanım bu modülün merkezi. Ardından sol elin neden zayıf değil ihmal edilmiş olduğunu konuşacağız. Sonra eller ayrı çalışırken eksik olanı nasıl duyacağını göstereceğiz. En sonda bu aşamada fazla kalmanın tuzağını ele alacağız. Ders bittiğinde kısa bir parçayı iki elde ayrı ayrı, ölçülebilir bir hazırlık düzeyinde çalabiliyor olacaksın.

Sıfır noktası

İki elle çalmak, iki ayrı iş yapmak değildir.

Bu cümle önemli çünkü öğrencilerin çoğu tam tersini varsayar. "Sağ elim melodiyi çalıyor, sol elim eşliği çalıyor, ikisi ayrı görevler" diye düşünürler.

Beynin böyle çalışmıyor.

İki elin birlikte çaldığı şey tek bir kalıptır. İki ayrı akış değil, aralarındaki ilişkiyle birlikte tanımlanmış tek bir yapı. "Sağ el burada basarken sol el orada basıyor" bilgisi, o kalıbın bir parçası — ayrı bir bilgi değil.

Bunun sonucu şu: darboğaz parmaklarında değil, dikkatinde.

Parmaklarının fiziksel kapasitesi yeterli. Sekiz ölçülük basit bir parçada hiçbir parmak fiziksel bir sınıra çarpmıyor. Sınıra çarpan şey, aynı anda kaç şeyi izleyebildiğin.

Ve bu, eller ayrı çalışmanın neden işe yaradığını açıklıyor: yükü azaltıyorsun.

Eller ayrı çalışmak bir gecikme değildir. Yavaş öğrenenlerin ara basamağı da değildir. Yükü ikiye bölerek her yarının temiz kaydedilmesini sağlayan bir yöntemdir.

Ama yalnızca doğru ölçütle yapılırsa.

Mekanizma

"Oldu" bir ölçüt değildir

Şimdi bu modülün merkezine geliyoruz.

Öğrenci bir eli çalışır ve bir noktada "oldu" der. Bu kararı neye göre veriyor? Genellikle şuna: son birkaç tekrarda hata yapmadı.

Bu yetersiz bir ölçüt ve sebebi açılış sahnesinde duruyor.

Hata yapmadan çalabilmek, dikkatinin tamamı oradayken geçerli bir sonuç. İki eli birleştirdiğinde dikkatinin tamamı orada olmayacak. Dolayısıyla ölçtüğün şey, kullanacağın koşulda geçerli değil.

Doğru ölçüt şu: o eli çalarken başka bir şey yapabiliyor musun?

Üç sınama var ve üçü de bu kursta zaten kurduğun şeyler.

Birinci sınama: sesli sayabiliyor musun? İkinci modülden. O eli çalarken vuruşları yüksek sesle say. Sayarken tökezliyorsan el henüz otomatikleşmemiştir.

İkinci sınama: ellerine bakmadan çalabiliyor musun? Üçüncü modülden. Gözünü klavyeden ayır ve o eli çal. Kaybediyorsan hâlâ görsel kontrole bağlısın.

Üçüncü sınama: diğer elin ne yaptığını söyleyebiliyor musun? Bu eli çalarken, diğer elin o ölçüde ne çaldığını sesli anlat. Yapabiliyorsan çalan el gerçekten serbesttir.

Üç sınamanın ortak mantığı tek: eli çalarken zihninde boş yer kalıyor mu.

Kalmıyorsa o el hazır değil — ne kadar temiz çalıyor olursa olsun.

Bu ölçüt öğrencilerin çalışma süresini genellikle uzatmaz. Kısaltır. Çünkü "oldu" diyerek bırakıp sonra birleştirmede tıkanan ve geri dönen öğrenci, aynı işi iki kez yapıyordur.

Sol el zayıf değil, ihmal edilmiştir

Sağ elini kullanan bir öğrenci sol elinin "zayıf" olduğunu söyler. Neredeyse her zaman yanlış bir kelime.

Şunu düşün: sol el genellikle daha az nota çalar. Daha seyrek, daha basit malzeme. Öğrenci de buna bakarak çalışma süresini not sayısına göre böler — sağ ele çok, sol ele az.

Sonra sol el güvenilmez olduğunda buna "zayıflık" der.

Oysa olan şey basit: sol el daha az çalışıldı.

Doğru kural şu: çalışma süresi nota sayısına göre değil, o elin kendi kapasitesine göre zorluk derecesine göre bölünür.

Sol elde dört nota varsa ve o dört nota senin sol elin için zorsa, sol el daha çok süre alır. Bu, sağ elde on iki kolay nota olmasına rağmen böyledir.

Ve bir şey daha var, bu daha az bilinir: sol elin hatası yapısal olarak daha pahalıdır.

Sebebi şu: sol el çoğunlukla armonik zemini taşır. Bas hattı ve akorlar orada. Melodideki bir hata bir yanlış nota olarak duyulur ve geçer. Zemindeki bir hata, üstündeki her şeyin anlamını değiştirir.

Yani daha az nota çalan el, daha çok şeyi taşıyor.

Eksik olanı duymak

Eller ayrı çalışmanın bir riski var: müziğin yarısını çalarken diğer yarısını unutmak.

Sol eli tek başına yeterince tekrarlayan bir öğrenci, onu bağımsız bir parça olarak öğrenir. Sonra sağ el geldiğinde iki şey birbirine yabancıdır.

Çözüm basit ve bu kursun en az yapılan ama en verimli çalışmalarından biri.

Sol eli çalarken melodiyi mırıldan.

Sesin doğru olmasına gerek yok. Amaç bir performans değil; sol elin, üstünde bir şey olduğunu bilerek çalınması.

Bunu yaptığında sol el bağımsız bir parça olmaktan çıkar ve bir zemine dönüşür. Zaman ilişkisi de kendiliğinden kurulur; hangi bas notasının hangi melodi notasıyla çakıştığını mırıldanırken duyarsın.

Aynısını tersine de yap: sağ eli çalarken sol elin bas notalarını sesli söyle.

Bu iki çalışma, beşinci modüldeki koordinasyon işinin yarısını önceden halleder. Orada birleştireceğin şey iki yabancı olmayacak.

Bu aşamada kalmanın tuzağı

Son bir uyarı ve bu, öğrencilerin fark etmeden aylarını alıyor.

Eller ayrı çalışmak rahattır. Kontrol duygusu verir, ilerleme hissettirir ve hata oranı düşüktür.

Bu yüzden bazı öğrenciler orada kalır. Bir parçayı haftalarca eller ayrı çalışır, her iki eli de kusursuz hâle getirir ve birleştirmeyi hep erteler.

Sonra birleştirdiğinde yine dağılır — çünkü birleştirme ayrı bir beceridir ve o beceri hiç çalışılmamıştır.

Doğru yaklaşım şu: eller ayrı çalışmak bir aşamadır ve süresi vardır.

Pratik kural: bir bölümü eller ayrı hazırladığında, o bölümü hemen birleştir. Kötü çıksa bile. Ve bölümü küçük tut — iki ölçü, dört ölçü.

Kısa bir bölümü erken ve kötü birleştirmek, uzun bir bölümü geç ve mükemmel birleştirmekten daha hızlı öğretir. Çünkü birleştirme becerisi ancak birleştirerek gelişir.

Örneklerden okuma

Usta katmanı

Dört nokta.

Birincisi: eller ayrı çalışmak bir başlangıç seviyesi aracı değildir. İleri düzey icracılar da bir yeri çözemediklerinde elleri ayırır. Fark şu: onlar bunu bir öğrenme aşaması olarak değil, bir teşhis aracı olarak kullanır. Sorunun hangi elde olduğunu bulmanın en hızlı yolu, elleri ayırmaktır.

İkincisi: eller ayrı çalışmak parmak numarası sorunlarını açığa çıkarır. İki elle çalarken kötü bir parmak numarası fark edilmeden geçebilir çünkü dikkat başka yerdedir. Tek elle çalarken aynı sorun hemen görünür. Bu yüzden parmak numarası kararlarını eller ayrıyken vermek daha güvenilirdir.

Üçüncüsü: iki farklı hız, iki farklı amaç. Eller ayrı çalışmayı hedef tempoda yapabilirsin; birleştirmeyi çok daha yavaşta yaparsın. Bunlar aynı çalışmanın iki hızı değil, iki ayrı çalışmadır. Birinde eli otomatikleştiriyorsun, diğerinde ilişkiyi kuruyorsun.

Dördüncüsü: bu modülün ölçütleri beşinci modülde sınanacak. İki el koordinasyonu, buradaki üç sınamayı geçmiş eller varsayacak. Sınamaları atlayarak gelen öğrenci orada tıkanacak ve tıkanmanın nedenini koordinasyonda arayacak — oysa neden burada olacak.

Yaygın hatalar ve yanlış bilinenler

Yaygın yanlış: Eller ayrı çalışmak yavaş öğrenenler içindir. Bir yük azaltma yöntemidir ve her seviyede kullanılır. İleri düzey icracılar da bir yeri çözemediklerinde elleri ayırır; fark, onların bunu teşhis için kullanmasıdır.

Yaygın yanlış: Bir el hatasız çalınıyorsa hazırdır. Hazırlık, hatasızlıkla değil serbestlikle ölçülür. Çalarken sayabiliyor, ellerine bakmıyor ve diğer elin ne yaptığını söyleyebiliyorsan hazırdır. Hatasız ama tüm dikkati tüketen bir el, birleştirmede kalkamaz.

Yaygın yanlış: Sol el zayıftır. Sol el ihmal edilmiştir. Çalışma süresi not sayısına göre bölündüğünde daha az nota çalan el daha az süre alır ve sonuç güvenilmezliktir. Süre, notaya göre değil zorluğa göre bölünür.

Yaygın yanlış: Eller ayrı mükemmelleşmeden birleştirilmez. Tam tersi daha verimlidir. Kısa bir bölümü erken ve kötü birleştirmek, birleştirme becerisini geliştirir; mükemmelliği bekleyen öğrenci o beceriyi hiç çalışmamış olur.

Yaygın yanlış: Tek el çalışırken diğer yarıyı düşünmeye gerek yok. Düşünmezsen sol el bağımsız bir parça olarak kaydedilir ve birleştirmede iki taraf birbirine yabancı olur. Mırıldanma çalışması bu yabancılığı en ucuz yoldan önler.

Uygulama

Dört parçalı çalışma, toplam yirmi beş dakika.

Birinci parça: hazırlık sınaması. Bu hafta çalıştığın kısa bir bölümü seç. Sağ eli çal ve üç sınamayı sırayla uygula: sesli say, gözünü ayır, sol elin ne yaptığını anlat. Hangi sınamada tökezlediğini not et.

Aynısını sol elle yap. İki eldeki sonuçları karşılaştır; hangi elin hangi sınamada zorlandığı, çalışma planını belirleyecek.

İkinci parça: süre dağıtımı. Birinci parçanın sonucuna göre bugünkü çalışma süreni böl. Daha çok tökezleyen el daha çok süre alsın — nota sayısına bakma.

Üçüncü parça: mırıldanma. Sol eli çalarken melodiyi mırıldan, dört geçiş. Sonra sağ eli çalarken bas notalarını sesli söyle, dört geçiş. Sesin doğruluğu önemli değil.

Dördüncü parça: erken birleştirme. Yalnız iki ölçü seç ve iki eli birleştir. Çok yavaş. Kötü çıkması normal ve beklenen.

Bu iki ölçüyü beş kez geç ve bırak. Bugün amacın onu düzeltmek değil, birleştirme işine başlamak.

Bir sonraki modüle gelirken şu iki ölçünün bugünkü hâlini hatırla; orada aynı iki ölçüye geri döneceğiz.

Kilit özet

İki elle çalmak iki ayrı iş değil, aralarındaki ilişkiyle birlikte tanımlanmış tek bir kalıptır; darboğaz parmaklarda değil dikkattedir ve eller ayrı çalışmak o yükü ikiye böler.

Bir el "hatasız çalınıyorsa" değil, "çalarken başka bir şey yapılabiliyorsa" hazırdır. Üç sınama: sesli sayabilmek, ellere bakmadan çalabilmek ve diğer elin ne yaptığını söyleyebilmek.

Sol el zayıf değil ihmal edilmiştir; çalışma süresi nota sayısına göre değil zorluğa göre bölünür. Ayrıca sol elin hatası yapısal olarak daha pahalıdır çünkü armonik zemini o taşır.

Sol eli çalarken melodiyi mırıldanmak, o eli bağımsız bir parça olmaktan çıkarıp zemine dönüştürür ve iki taraf arasındaki zaman ilişkisini önceden kurar.

Eller ayrı çalışmak süresi olan bir aşamadır; kısa bir bölümü erken ve kötü birleştirmek, uzun bir bölümü geç ve mükemmel birleştirmekten daha hızlı öğretir çünkü birleştirme ayrı bir beceridir ve ancak birleştirerek gelişir.

Sonraki derse köprü

Bir sonraki modül bu kursun en sık takılınan yeri: iki el koordinasyonu.

Orada elleri gerçekten birleştireceğiz ve iki elin farklı ritimler çaldığı durumları ele alacağız. Bugün kurduğun üç sınama orada bir ön koşul olarak duruyor; sınamaları geçmemiş bir el birleştirmede kalkmaz.

Bir uyarı: dördüncü uygulama parçasını her gün tekrarla. İki ölçülük erken birleştirme çalışması küçük görünüyor ama bir sonraki modülün asıl hazırlığı o.

Ve şunu şimdiden söyleyelim: beşinci modülde tıkanan öğrencilerin çoğu koordinasyon sorunu yaşamıyor. Hazırlık ölçütünü atlamış oluyorlar. Bugünkü sınamaları dürüst yapmak, orada haftalar kazandırıyor.