Birinci pozisyonda melodi

Açılış sahnesi

Bir öğrenci basit bir melodiyi çalıyor.

On iki nota. Hepsi doğru tel, hepsi doğru perde. Tek bir yanlış nota yok.

Ve dinleyen kişi melodiyi tanımıyor.

Öğrenci şaşırıyor: "Ama hepsi doğru."

Doğru. Notalar doğru.

Ama aralarındaki mesafeler doğru değil.

Şöyle oldu: her notadan sonra öğrenci bir sonrakini aradı. Arama süreleri farklı çıktı — kolay notalar hızlı geldi, zor notalar geç. Ve bu farklar melodiyi tanınmaz hâle getirdi.

Yani öğrenci notaların hepsini çaldı ama melodiyi çalmadı.

Çünkü bir melodi doğru notaların toplamı değil. Doğru notaların doğru zamanlarda gelmesi.

Bu ders melodinin nasıl çalınacağını değil, nasıl melodi hâline getirileceğini kuruyor.

Bu derste ne olacak

Önce birinci pozisyonun ne olduğunu ve elin neden yer değiştirmediğini göreceğiz. Sonra tabdaki sayılara ad vermeye başlayacağız — ve klavyenin haritasını çıkaracağız. Ardından akort düzenindeki tek kural dışını göreceksin; bu ayrıntı gitarın bütün mantığını açıklıyor. Sonra sağ elin asıl yeni işine geçeceğiz: tel değiştirmek. En sonda ritmi perdeden önce çalışmayı ve melodinin şeklini konuşacağız.

Sıfır noktası

Melodi, doğru notaların sırası değildir.

Nabız üzerine yerleşmiş bir çizgidir.

Bu ayrım şu yüzden önemli: akor çalarken nabzı sağ elin taşıyordu ve sağ el sürekli hareket hâlindeydi. Melodide sağ el artık sürekli hareket etmiyor; her nota için ayrı bir karar veriyor.

Yani nabzın koruyucusu ortadan kalktı.

Ve öğrencilerin melodide en sık kaybettiği şey tam olarak bu. Akor çalarken ritmi tutan aynı öğrenci, melodiye geçince ritmi bırakıyor.

Sebep beceriksizlik değil: dikkat nota bulmaya gidiyor ve nabız gözetimsiz kalıyor.

Bu dersteki çözümün tamamı buradan çıkıyor.

Mekanizma

Birinci pozisyon: el yer değiştirmez

Birinci pozisyonun tanımı basit: işaret parmağın birinci perdeden, serçe parmağın dördüncü perdeden sorumlu.

Yani el bir yere yerleşiyor ve orada kalıyor.

Bu, ikinci modülde kurduğun parmak dağıtımının aynısı. Ama şimdi gerçek müzikte kullanılıyor ve bir kuralı var:

Bir nota için el yer değiştirmez.

Öğrencilerin en yaygın hatası, ulaşamadıkları bir notaya elini kaydırarak gitmek. O nota çıkıyor ama el yerini kaybediyor ve sonraki üç nota bozuluyor.

Doğru davranış: o notaya, o pozisyondan ulaşabileceğin bir yer bulmak. Ve gitarda bu neredeyse her zaman mümkün, çünkü aynı ses birden fazla yerde bulunuyor.

Elin yerini korumanın bir yan faydası daha var: parmakların nerede olduğunu bilmen. Sabit bir elde parmaklar birbirini referans alıyor. Kayan bir elde her nota sıfırdan aranıyor.

Serçe parmağından kaçmanın bedeli de burada ödeniyor. Dördüncü perdeye serçesiyle ulaşmayan bir öğrenci, elini kaydırmak zorunda kalıyor.

Tab sayısına ad vermek

Üçüncü modülde tabın ne çaldığını söylemediğini konuşmuştuk. Şimdi o eksiği kapatmaya başlıyoruz.

Birinci pozisyonda, boş tellerle birlikte, iki oktavı aşan bir aralık var. Ve bu aralık müziğin büyük bölümünü kapsıyor.

Öğrenme yöntemi ezber değil, ilişki.

Şöyle: bir tel üzerinde her perde bir yarım ses. Yani boş telin sesini biliyorsan, üstündeki her perdeyi sayarak bulabilirsin.

Ama saymak yavaş. Bu yüzden çıpalar kuruyorsun — tıpkı nota okumada olduğu gibi.

En kullanışlı çıpalar boş teller. Altı telin adını bildiğinde klavyenin altı ayrı yerinde bilinen bir nokta var demektir.

İkinci çıpa grubu: üçüncü ve beşinci perdeler. Bunlar tellerin çoğunda sık kullanılan sesler ve çabuk tanıdık hâle geliyor.

Ve bir öneri: her gün çaldığın melodilerdeki notaların adını sesli söyle. Ayrı bir çalışma yapmana gerek yok; zaten çaldığın şeyi adlandırmak yeterli.

Bu, altı ay sonra bambaşka bir gitarist üretiyor — çalabilen değil, ne çaldığını bilen bir gitarist.

Akort düzenindeki tek kural dışı

Şimdi gitarın en çok kafa karıştıran ama bir kez öğrenilince her şeyi açıklayan ayrıntısına geliyoruz.

Standart akort düzeninde tellerin arasındaki mesafe düzenli görünüyor. Kalın telden inceye doğru: mi, la, re, sol, si, mi.

İlk dördü arasındaki aralık aynı. Mi'den la'ya, la'dan re'ye, re'den sol'e — hepsi aynı mesafe.

Sonra bir kural dışı geliyor: sol'den si'ye olan mesafe daha kısa.

Ve sonra si'den mi'ye yine ilk düzene dönüyor.

Yani beş aralıktan dördü aynı, biri farklı. Ve o biri, üçüncü ile ikinci telin arasında.

Bunun pratik sonucu çok büyük.

Klavyede bir şekil öğrendiğinde onu başka tellere taşıyabiliyorsun — ama o şekil üçüncü ve ikinci telin arasını geçiyorsa, bir perde kaydırman gerekiyor.

Öğrencilerin "şekil neden burada tutmuyor" sorusunun cevabı neredeyse her zaman bu.

Ve şu soru akla geliyor: neden böyle?

Çünkü bu düzen bir denge. Bütün aralıklar eşit olsaydı akorlar çok daha zor basılırdı; bu kural dışı, açık akorların elle basılabilir hâle gelmesini sağlıyor. Yani bir tasarım hatası değil, bir tercih.

Şimdi bunu bilmek melodi çalarken de işine yarıyor: bir teli geçerken parmaklarının nereye gideceği, hangi tel sınırını geçtiğine bağlı.

Tel değiştirmek: sağ elin yeni işi

Akor çalarken sağ elin altı tele birden vuruyordu; hedef büyüktü.

Melodide her nota tek bir tel ve hedef küçük.

Bu, sağ el için yeni bir iş ve iki sorun üretiyor.

Birinci sorun: yanlış tele vurmak. Çözümü bakmak değil, referans kurmak. Pena bir sonraki tele hafifçe yaslanarak konumunu buluyor; yani el, teli görmeden hissediyor.

İkinci sorun: komşu tellerin çınlaması. Bir tele vururken pena diğerlerine sürtebiliyor ya da titreşim komşu telleri harekete geçirebiliyor.

Burada ikinci modüldeki susturma araçları devreye giriyor. Sağ avucun kenarı kalın telleri, sol elin parmak yastıkları ince telleri susturuyor.

Melodide bu, akor çalmaktan daha kritik. Çünkü akorda çınlayan komşu tel genellikle akorun bir parçası; melodide ise doğrudan kirlilik.

Ve dönüşümlü vuruş burada asıl karşılığını veriyor. İkinci modülde egzersiz olarak kurduğun aşağı-yukarı düzeni, melodide hem hız hem tutarlılık sağlıyor.

Bir ayrıntı: tel değiştirirken yön kuralı yine geçerli. Hangi telde olduğun değil, nabzın neresinde olduğun yönü belirliyor.

Önce ritim, sonra perde

Şimdi açılış sahnesindeki soruna dönelim ve çözümü koyalım.

Melodide ritim, dikkat nota bulmaya gittiği için bozuluyor. O zaman çözüm basit: ritmi nota bulmadan önce çalış.

Yöntem: melodiyi tek bir boş telde çal.

Perde yok, tel değiştirme yok, sol el yok. Yalnız ritim.

Metronomla, melodinin ritmini boş bir telde çal. İki dakika.

Şimdi ritim elinde. Sonra perdeleri ekle.

Bu çalışma öğrencilere gereksiz geliyor ve neredeyse hepsi atlıyor. Oysa bu kursta tekrar eden ilkenin bir uygulaması: bir seferde bir zorluk.

Ve şu var: ritmi boş telde çalamıyorsan, o melodinin ritmini bilmiyorsundur. Perde eklediğinde bilmeye başlamayacaksın.

Melodinin şekli

Son katman ve melodiyi doğru notalar dizisi olmaktan çıkaran şey bu.

Her melodik cümlenin bir varış noktası var. Bir nota diğerlerinden daha önemli ve cümle ona doğru gidiyor.

Bunu bulmak için tek bir soru soruyorsun: bu cümle nereye gidiyor?

Genellikle en tiz nota ya da en uzun nota. Bazen ikisi aynı.

O notayı bulduğunda cümle kendiliğinden şekilleniyor: ona doğru büyüyorsun, ondan sonra gevşiyorsun.

Gitarda büyümenin karşılığı ne? Penanın telleri geçme hızı. Daha hızlı bir vuruş daha büyük ses veriyor.

Ve bir ayrıntı: gitarda tek bir nota da şekillendirilebiliyor. Piyanoda bir sesi bastıktan sonra ona müdahale edemezsin; gitarda telle temasın sürüyor. İleride vibrato ve büküm gibi araçlar bunun üstüne kuruluyor.

Bu modülde o araçlara girmiyoruz. Ama şunu bil: gitarda ifade tek notada bile mümkün ve bu, çalgının en güçlü tarafı.

Örneklerden okuma

Usta katmanı

Dört nokta.

Birincisi: melodi ve eşlik birbirinin rakibi değil. İleride ikisini aynı anda çalacaksın — bas notaları, akor ve melodi birlikte. Bu, gitarın tek başına bir çalgı olmasını sağlayan şey ve bugün ayrı ayrı kurduğun iki beceri orada birleşiyor.

İkincisi: klavye bilgisi zamanla değil, bilinçle geliyor. Yıllarca çalıp klavyeyi hâlâ bilmeyen gitaristler yaygın ve sebebi basit: hiç kimse onlara çaldıkları notaların adını sormadı. Her gün beş nota adlandırmak, yılda bin sekiz yüzden fazla adlandırma demek.

Üçüncüsü: aynı melodiyi farklı yerlerde çalabilmek gerçek bir sınav. Birinci pozisyonda öğrendiğin bir melodiyi klavyenin başka bir yerinde çalabiliyorsan, onu ezberlememişsin demektir — aralıklarını biliyorsun. Bu sınama ilerideki bütün kurslarda kullanılıyor.

Dördüncüsü: bu modül dokuzuncu modülün zemini. Riff çalışması, tek notaların ve iki notalık akorların ritmik olarak birleştiği yer. Buradaki tel değiştirme ve susturma becerisi orada doğrudan kullanılacak; ayrıca öğretilmeyecek.

Yaygın hatalar ve yanlış bilinenler

Yaygın yanlış: Notalar doğruysa melodi doğrudur. Melodi, doğru notaların doğru zamanlarda gelmesidir. Her notadan sonra bir sonrakini aramak, arama sürelerini melodinin ritmine karıştırır ve parçayı tanınmaz hâle getirir.

Yaygın yanlış: Ulaşamadığım notaya elimi kaydırırım. Kaydırmak o notayı çözer ama elin yerini kaybettirir ve sonraki notaları bozar. Aynı ses genellikle pozisyon içinde başka bir yerde de bulunur.

Yaygın yanlış: Tellerin arası hep aynı mesafede. Beş aralıktan dördü aynı, biri farklıdır ve o biri üçüncü ile ikinci telin arasındadır. Bu bilinmediğinde şekillerin neden bazı yerlerde tutmadığı hiç anlaşılmaz.

Yaygın yanlış: Klavyeyi ezberlemem gerekir. Boş teller ve birkaç çıpa yeterlidir; geri kalanı ilişkiyle bulunur. Ayrıca çalınan notaları adlandırmak, ayrı bir ezber çalışmasından hem daha hızlı hem daha kalıcıdır.

Yaygın yanlış: Ritmi perdelerle birlikte çalışırım. Dikkat nota bulmaya gittiği için ritim bozulur. Melodinin ritmi önce boş telde çalışılır; çalınamıyorsa o ritim bilinmiyordur.

Uygulama

Dört parçalı çalışma, toplam yirmi dakika.

Birinci parça: boş telde ritim. Çalışacağın melodinin ritmini tek bir boş telde, metronomla çal. İki dakika.

Tökezlediğin yerler, ritmi çözmediğin yerler. Onları işaretle.

İkinci parça: pozisyonu korumak. Melodiyi çal ve tek bir şeye dikkat et: elin yerinden kımıldıyor mu?

Kımıldıyorsa o notayı pozisyon içinde bulmayı dene. Bulamıyorsan serçe parmağını kullanıp kullanmadığını kontrol et.

Üçüncü parça: adlandırma. Melodiyi çalarken her notanın adını sesli söyle. Yavaş çal; amaç hız değil.

Bilmediğin notaları boş telden sayarak bul. Her gün beş nota yeter.

Dördüncü parça: varış noktası. Melodiye bak ve sor: bu cümle nereye gidiyor?

Bulduğun notayı işaretle ve melodiyi ona doğru büyüyerek çal. Sonra kaydet ve dinle — şekil duyuluyor mu?

Kilit özet

Melodi doğru notaların sırası değil, nabız üzerine yerleşmiş bir çizgidir. Akorda nabzı sürekli hareket eden sağ el taşıyordu; melodide o koruyucu kalkar ve nabız gözetimsiz kalır.

Birinci pozisyonda el yer değiştirmez ve bir nota için kaydırmak, o notayı çözerken sonrakileri bozar. Aynı ses genellikle pozisyon içinde başka bir yerde de bulunur.

Standart akort düzeninde beş aralıktan dördü aynı, biri farklıdır ve o biri üçüncü ile ikinci telin arasındadır. Şekillerin bazı yerlerde neden tutmadığının cevabı burasıdır ve bu bir tasarım hatası değil, açık akorları elle basılabilir kılan bir tercihtir.

Melodide sağ elin hedefi küçülür; pena komşu tele yaslanarak konumunu bulur ve susturma, akor çalmaya göre daha kritik hâle gelir çünkü çınlayan komşu tel artık akorun parçası değil doğrudan kirliliktir.

Ritim perdeden önce çalışılır: melodinin ritmi boş bir telde çalınır. Boş telde çalınamayan bir ritim bilinmiyordur ve perde eklendiğinde bilinmeye başlanmaz.

Sonraki derse köprü

Tek notayı ve melodiyi kurduk. Sırada ikisinin ortasında duran şey var.

Bir sonraki modülde power chord ve temel riff çalışacağız. Power chord iki ya da üç sesli, taşınabilir bir şekil ve gitarın en çok kullanılan yapılarından biri.

Ve orada bugünkü modülden bir şey doğrudan işine yarayacak: taşınabilir şekiller ile akort düzenindeki kural dışı arasındaki ilişki. Power chord şekli klavye boyunca taşınıyor ama üçüncü ile ikinci telin arasını geçtiğinde ne olduğunu bugün öğrendin.

Bir uyarı: adlandırma çalışmasını bırakma. Power chord'un adı, bastığın en kalın telin notasından geliyor. Klavyeyi bilmeyen bir öğrenci şekli çalabiliyor ama hangi akoru çaldığını bilmiyor ve o bilgi olmadan kulaktan çalmaya geçilemiyor.