Önce özete göz atDersin sonundaki özet, okumaya başlamadan önce yol haritası olarak.
Akorlarda kısmi başarı yoktur; tek notada bir hata bir notayı bozar, akorda bir hata akorun tamamını bozar. Beş temiz tel ve bir ölü tel, çalışmayan bir akor demektir.
Bir akor üç ayrı hedef değil bir el şeklidir ve gitarda şekiller taşınabilir; bu, öğrenilecek bilgi miktarını yapısal olarak azaltır.
Beş akor üç şeye iner: mi minör iki parmaktır, mi majör ona bir parmak ekler, la minör mi majörün şeklinin bir tel kaydırılmış hâlidir. Kalan ikisi bir dar şekil ve bir üçgendir.
Gitarda her akorun bir de başlangıç teli vardır: mi akorlarında altı, la akorlarında beş, re majörde dört tel çalınır. Yanlış telden başlamak akorun zeminini bozar ve hata sol elde arandığı için bulunamaz.
Ölü tel teşhisi telleri tek tek çalarak yapılır ve suçlu neredeyse her zaman ölü telin bir üstündeki tele basan parmaktır. Sebep genellikle basınç değil açıdır.
Açılış sahnesi
Bir öğrenci ilk akorunu öğreniyor: la minör.
Üç parmağını gösterilen üç yere koyuyor. Kontrol ediyor — üçü de doğru perdede, doğru telde.
Vuruyor.
Ve çıkan ses bir akor değil. İçinde bir şey eksik, bir yeri tıkalı.
Öğrenci parmaklarına bakıyor. Hepsi yerinde. Ama ses yanlış.
Öğretmen tek bir şey yapıyor: telleri tek tek çalıyor.
Beş tel temiz. Bir tel ölü.
Ve o tek ölü tel, akorun tamamını bozuyor.
Şimdi buradaki asıl mesele. Öğrenci beş teli mükemmel çalmıştı. Yüzde seksen üç başarı oranı.
Ama akorlarda yüzde seksen üç diye bir şey yok. Bir akor ya çıkar ya çıkmaz.
Tek notada bir hata bir notayı bozar. Akorda bir hata akorun tamamını bozar.
Bu ders o farkı ve onunla nasıl çalışılacağını kuruyor.
Bu derste ne olacak
Önce beş akorun neden bunlar olduğunu göreceğiz ve aralarındaki yapısal bağı kuracağız — bu bağ, öğreneceğin şeyin miktarını belirgin biçimde azaltıyor. Sonra her akorda hangi tellerin çalınacağını konuşacağız; gitara özgü bu soru piyanoda hiç yok. Ardından ölü tel teşhisini kuracağız. Sonra parmakların birlikte inmesini çalışacağız. Ders bittiğinde beş akoru temiz basabiliyor olacaksın.
Sıfır noktası
Bir akor, bir el şeklidir.
Üç ayrı parmağın üç ayrı yere gitmesi değil. Elin bir bütün olarak aldığı bir biçim.
Bu ayrım bu modülün hızını belirliyor ve sebebi şu: üç ayrı hedef olarak düşündüğünde her akor değişimi üç ayrı karar demek. Bir şekil olarak düşündüğünde tek bir karar.
Ve gitarda şekiller taşınabiliyor. Aynı el biçimi klavyenin farklı yerlerinde farklı akorlar üretiyor. Bu, gitarın piyanodan bir üstünlüğü — piyanoda majör bir akorun şekli tona göre değişir, gitarda bir şekil öğrendiğinde onu taşıyabilirsin.
Bugün beş akor öğreniyorsun. Ama öğreneceğin şey beş ayrı bilgi değil, birbirine bağlı üç şekil.
Mekanizma
Beş akor, birbirine bağlı şekiller
Şimdi bu modülün en değerli parçasını kuralım. Bu bağları bir kez gördüğünde beş akoru ayrı ayrı ezberlemekten kurtuluyorsun.
Mi minör en az parmak isteyendir. İki parmak: orta parmak beşinci telde ikinci perdede, yüzük parmağı dördüncü telde ikinci perdede. Kalan dört tel boş çalınıyor.
Bu, gitarda öğrenilen ilk akorun neredeyse her zaman mi minör olmasının sebebi. İki parmak, altı tel, kolay ses.
Mi majör, mi minöre bir parmak eklemektir. Aynı iki parmak yerinde kalıyor ve işaret parmağın üçüncü tele, birinci perdeye iniyor.
Tek parmak. Ve renk tamamen değişiyor — minörden majöre.
Bu, minör ile majör arasındaki farkın gitardaki fiziksel karşılığı. Kulak Eğitimi kursunda duymayı çalıştığın ayrımı şimdi tek bir parmakla üretebiliyorsun.
La minör ile mi majör aynı şekildir. Bu, öğrencilerin çoğunun hiç fark etmediği şey ve fark ettiğinde işi yarıya iniyor.
Mi majörde: orta parmak beşinci telde ikinci perde, yüzük dördüncü telde ikinci perde, işaret üçüncü telde birinci perde.
La minörde: orta parmak dördüncü telde ikinci perde, yüzük üçüncü telde ikinci perde, işaret ikinci telde birinci perde.
Şekle bak. Aynı. Parmakların birbirine göre duruşu birebir aynı; yalnız bütün el bir tel ince tarafa kaymış.
Yani la minörü öğrenirken yeni bir şekil öğrenmiyorsun. Bildiğin şekli taşıyorsun.
La majör tek perdede üç parmaktır. Üç parmak da ikinci perdede, yan yana: dördüncü, üçüncü ve ikinci tellerde.
Bu şekil dar ve öğrencileri zorluyor — üç parmağı aynı perde aralığına sığdırmak el büyüklüğüne göre sıkışık olabiliyor. Parmakları biraz eğik yerleştirmek ve elin bileğini fazla döndürmemek işi kolaylaştırıyor.
Re majör bir üçgendir. İşaret parmağı üçüncü telde ikinci perde, orta parmak birinci telde ikinci perde, yüzük ikinci telde üçüncü perde.
Üç parmak bir üçgen oluşturuyor ve bu şekil gitarda çok sık geri geliyor.
Toplam: bir şekil ailesi (mi minör, mi majör, la minör), bir dar şekil (la majör), bir üçgen (re majör).
Beş akor, üç şey.
Hangi teller çalınır
Şimdi gitara özgü ve piyanoda hiç karşılığı olmayan bir soruya geliyoruz.
Piyanoda bir akoru bastığında yalnız bastığın tuşlar ses verir. Gitarda altı tel var ve sağ elin hepsine birden vurabiliyor.
Bu yüzden her akorun bir de "nereden başlanacağı" bilgisi var.
Mi minör ve mi majörde altı telin hepsi çalınır. En kalın tel akorun kök sesini veriyor.
La minör ve la majörde beş tel çalınır. En kalın tel atlanıyor; sağ el beşinci telden başlıyor.
Re majörde dört tel çalınır. En kalın iki tel atlanıyor; sağ el dördüncü telden başlıyor.
Bu, yeni başlayanların en sık yaptığı ve en az fark ettiği hata. Parmaklar doğru yerde, akor doğru basılmış ama sağ el yanlış telden başlıyor.
Sonuç: akor teknik olarak duyuluyor ama yanlış bir ses en altta duruyor ve akorun zemini bozuluyor.
Belirtisi şu: akor "bir tuhaf" duyuluyor ama neyin yanlış olduğunu bulamıyorsun. Parmaklara bakıyorsun, hepsi doğru. Çünkü sorun sol elde değil sağ elde.
Bunun çözümü bir alışkanlık: her akorda sağ elin başlangıç telini bilinçli hedefle. Zamanla kendiliğinden oluyor ama başlangıçta düşünülerek yapılıyor.
Ölü tel teşhisi
Şimdi bu modülün pratik omurgası. Ve bu, ilerideki bütün akor çalışmalarında kullanacağın araç.
Bir akor kötü duyuluyorsa akorun tamamına vurup dinleme. Telleri tek tek çal.
Kalın telden inceye doğru, birer birer. Her telin sesini ayrı ayrı duy.
Bu işlemin adı, akorun açılarak çalınması. Ve iki dakikada sorunun tam yerini veriyor.
Bulduğun ölü telin sebebi neredeyse her zaman üç şeyden biri.
Birincisi: komşu parmak yatık geliyor. Bir parmağın yan tarafı, bir alttaki tele değiyor ve onu susturuyor. Birinci modülde konuştuğumuz şey: parmak tele dik gelmeli, eklemler kıvrık olmalı.
İkincisi: parmak perde telinden uzak. Vızıltı çıkıyor ya da ses boğuk. Yine birinci modül: parmak perde aralığının ortasına değil, perde telinin hemen arkasına.
Üçüncüsü: basınç eşit dağılmamış. Üç parmaktan biri diğerlerinden hafif basıyor. Genellikle yüzük ya da serçe parmağı.
Teşhis kuralı şu: hangi tel ölüyse, ona en yakın parmağa bak. Suçlu neredeyse her zaman ölü telin bir üstündeki tele basan parmaktır.
Bu tek cümle, akor çalışmasında en çok zaman kazandıran bilgi.
Parmaklar birlikte iner
Son bir teknik ve bu, akor geçişlerinin hızını belirliyor.
Öğrencilerin doğal yaptığı şey parmakları sırayla yerleştirmek. Önce birinci parmak, sonra ikinci, sonra üçüncü. Her biri yerine oturunca akor hazır.
Bu yöntem işe yarıyor ama hızlanmıyor. Çünkü üç ayrı hareket var ve süreleri toplanıyor.
Doğru davranış: parmaklar aynı anda iner.
Bunu kurmanın bir çalışması var ve çok etkili.
Havada şekil. Elini tellerin birkaç santim üstünde tut ve akorun şeklini havada kur. Parmaklar hedeflerinin üstünde, birbirine göre doğru duruşta.
Sonra eli aşağı indir. Tek hareket.
İlk denemelerde parmaklar yanlış yerlere düşecek. Birkaç gün sonra düşmeyecek.
Bu çalışmanın asıl kazandırdığı şey şu: akoru bir hedef listesi olmaktan çıkarıp tek bir el biçimi hâline getiriyor. Ve akor geçişlerinde kaybedilen sürenin büyük bölümü, parmakları teker teker yerleştirmekten geliyor.
On birinci modülde akor geçiş hızını ölçtüğümüzde, bugün kurduğun bu alışkanlık doğrudan sayıya dönüşecek.
Örneklerden okuma
Usta katmanı
Dört nokta.
Birincisi: bu beş akor bir sistemin başlangıcı. Mi ve la şekilleri, ileride bariyer akorların temeli olacak. İşaret parmağını bir bariyer gibi kullanıp geri kalan şekli taşıdığında, bugün öğrendiğin biçimler bütün klavyeye yayılıyor. Yani bugün beş akor öğrenmiyorsun; iki taşınabilir sistemin tohumunu atıyorsun.
İkincisi: açık akorların çınlaması bir avantaj ve bir sorumluluk. Boş teller uzun süre çınlar ve bu, gitara zengin bir ses veriyor. Ama akor değiştirdiğinde o çınlama bir sonrakinin altında kalıyor. İkinci modüldeki susturma becerisi burada devreye giriyor ve akor geçişlerinin temiz duyulması ona bağlı.
Üçüncüsü: parmak numaraları tavsiyedir, kural değil. Bu derste verilen parmaklandırmalar en yaygın olanlar ve çoğu durumda en verimlisi. Ama el yapısı farklı olan bir öğrencide başka bir dağılım daha iyi çalışabiliyor. Ölçüt tek: bütün teller temiz çıkıyor mu ve bir sonraki akora geçiş kolay mı.
Dördüncüsü: bu modül yedinci modülün tamamını taşıyor. Beş başlangıç şarkısı, bu beş akordan kuruluyor. Buradaki bir eksik ötelenmiyor; doğrudan orada karşına çıkıyor. Ölü tel teşhisini bugün alışkanlık hâline getiren öğrenci, orada şarkı çalıyor; getirmeyen öğrenci hâlâ akor düzeltiyor.
Yaygın hatalar ve yanlış bilinenler
Yaygın yanlış: Parmaklar doğru yerdeyse akor doğrudur. Konum doğru olabilir ama açı yanlış olabilir; yatık gelen bir parmak yan tarafıyla komşu teli susturur. Ayrıca sağ el yanlış telden başlıyorsa sol el kusursuz olsa bile akor bozulur.
Yaygın yanlış: Akor kötü duyuluyorsa daha çok bastırmalıyım. Ölü telin en yaygın sebebi basınç değil açıdır. Telleri tek tek çalıp hangisinin ölü olduğunu bulmak, iki dakikada kesin sonuç verirken bastırmak yalnız eli yorar.
Yaygın yanlış: Beş akor beş ayrı bilgidir. Mi majör mi minöre bir parmak eklenerek, la minör mi majörün şekli bir tel kaydırılarak elde edilir. Bağlar görüldüğünde öğrenilecek şey belirgin biçimde azalır.
Yaygın yanlış: Bütün akorlarda altı tele vurulur. Mi akorlarında altı, la akorlarında beş, re majörde dört tel çalınır. Yanlış telden başlamak akorun zeminini bozar ve bu hata sol elde arandığı için genellikle bulunamaz.
Yaygın yanlış: Parmakları sırayla koymak öğrenme aşamasında normaldir. Normaldir ama alışkanlığa dönüşürse geçiş hızı hiç artmaz. Havada şekil çalışması ilk günden yapılırsa, parmakların birlikte inmesi birkaç günde kuruluyor.
Uygulama
Dört parçalı çalışma, toplam yirmi dakika.
Birinci parça: şekil bağları. Mi minörü bas ve çal. Sonra işaret parmağını ekleyip mi majör yap ve çal. Sonra bütün eli bir tel ince tarafa kaydırıp la minör yap ve çal.
Üçünü art arda, on kez. Amacı üç akorun tek bir aileden geldiğini ele yazmak.
İkinci parça: tek tek tel. Beş akorun her birini bas ve kalından inceye telleri birer birer çal. Ölü tel bulduğunda dur, bir üstündeki tele basan parmağa bak ve açısını düzelt.
Bu, bu modülün asıl çalışması. Diğer üçünü atlarsan bunu atlama.
Üçüncü parça: başlangıç teli. Her akoru çalarken sağ elinin başlayacağı teli önce sesli söyle: "altı", "beş", "dört". Sonra vur.
Beş akor, üçer tekrar. Bir hafta sonra söylemeye gerek kalmıyor.
Dördüncü parça: havada şekil. Elini tellerin üstünde tut, akoru havada kur, sonra tek hareketle indir ve çal.
Her akor için beş tekrar. İlk günlerde parmaklar yanlış düşecek; bu beklenen ve düzelen bir durum.
Kilit özet
Akorlarda kısmi başarı yoktur; tek notada bir hata bir notayı bozar, akorda bir hata akorun tamamını bozar. Beş temiz tel ve bir ölü tel, çalışmayan bir akor demektir.
Bir akor üç ayrı hedef değil bir el şeklidir ve gitarda şekiller taşınabilir; bu, öğrenilecek bilgi miktarını yapısal olarak azaltır.
Beş akor üç şeye iner: mi minör iki parmaktır, mi majör ona bir parmak ekler, la minör mi majörün şeklinin bir tel kaydırılmış hâlidir. Kalan ikisi bir dar şekil ve bir üçgendir.
Gitarda her akorun bir de başlangıç teli vardır: mi akorlarında altı, la akorlarında beş, re majörde dört tel çalınır. Yanlış telden başlamak akorun zeminini bozar ve hata sol elde arandığı için bulunamaz.
Ölü tel teşhisi telleri tek tek çalarak yapılır ve suçlu neredeyse her zaman ölü telin bir üstündeki tele basan parmaktır. Sebep genellikle basınç değil açıdır.
Sonraki derse köprü
Beş akor kurduk. Sırada dört tane daha var ve içlerinden biri gitarın ilk gerçek eşiği.
Bir sonraki modülde do majör, sol majör, re minör ve temel fa akorlarını çalışacağız. İlk üçü bugünkülerin mantığıyla aynı yerden geliyor. Fa ise farklı: işaret parmağının birden fazla tele birden bastığı ilk akor ve gitarda en çok bırakma sebebi olan yerlerden biri.
Orada fa'yı iki aşamada kuracağız ve tam bariyer hâlini istemeyeceğiz. Ama bugünkü modülden bir şey doğrudan oraya taşınacak: parmak açısı. Bariyer akorlarda tek bir parmağın birden çok teli birden bastırması, ancak açı doğruysa mümkün oluyor.
Bir uyarı: ikinci uygulama parçasını her gün yap. Ölü tel teşhisi bir kez alışkanlığa dönüştüğünde, ileride öğreneceğin her akoru kendi başına düzeltebiliyorsun.