Kulaktan çalma

Açılış sahnesi

Bir öğrenci dokuz aydır gitar çalıyor ve iyi durumda.

Dokuz akoru biliyor, vuruş kalıplarını çalabiliyor, riff çıkarabiliyor. Çaldığı her şeyi internetten bulduğu tablarla öğrendi.

Bir gün tabı olmayan bir şarkıyla karşılaşıyor. Bir arkadaşının mırıldandığı bir ezgi, ya da hiç yazılmamış yerel bir parça.

Ve yapabileceği hiçbir şey yok.

Aynı odada, altı ay daha az çalmış ve yalnız beş akor bilen biri var.

O kişi kaydı iki kez dinliyor, gitarı eline alıyor ve on dakika içinde şarkıya eşlik ediyor.

Şimdi aradaki fark ne?

Kulak değil. İkisinin de kulağı aynı.

Fark şu: birincisi not arıyor, ikincisi şekil deniyor.

Ve gitarda şekil denemek, not aramaktan katbekat hızlı — çünkü elinde zaten sınırlı sayıda tanıdık şekil var ve doğru cevap neredeyse her zaman onların içinde.

Bu ders o arama biçimini kuruyor.

Bu derste ne olacak

Önce gitarın kulaktan çalmadaki avantajını ve dezavantajını dürüstçe koyacağız; ikisi de var. Sonra tonu nasıl bulacağını göreceğiz. Ardından bu modülün en değerli parçasına geleceğiz: akor aileleri. Sonra kapoyu ele alacağız — gitara özgü ve kulaktan çalmayı devasa biçimde kolaylaştıran bir araç. En sonda riff çıkarmayı ve kayıtla birlikte çalmayı konuşacağız.

Sıfır noktası

Gitarda kulaktan çalmak, nota aramak değildir. Şekil denemektir.

Bu ayrım yöntemin tamamını belirliyor.

Nota arayan biri şunu yapıyor: bir ses duyuyor, bir perdeye basıyor, tutmuyor, yanındakine geçiyor. Her nota bağımsız bir arama ve arama sayısı nota sayısıyla çarpılıyor.

Şekil deneyen biri ise şunu yapıyor: bir akor duyuyor, elindeki tanıdık şekillerden en olasısını basıyor, dinliyor, tutmadıysa bir sonrakini deniyor.

Elinde dokuz akor varsa arama alanın dokuz. Ve dokuz seçeneği denemek saniyeler sürüyor.

Şimdi gitarın iki yüzünü dürüstçe koyalım.

Avantaj: akor bulmak kolay. Bir şekli basıp dinlemek bir saniye sürüyor ve şekiller taşınabilir olduğu için aynı biçim farklı yerlerde farklı akorlar veriyor.

Dezavantaj: tek nota bulmak zor. Gitarda aynı ses birden fazla yerde bulunuyor. Bu, üçüncü modülde tabın var olma sebebiydi; kulaktan çalarken ise bir yük — çünkü bir sesi bulduğunda hangi konumun doğru olduğuna ayrıca karar vermen gerekiyor.

Bu yüzden gitarda kulaktan çalışmanın doğru sırası şudur: önce akorlar, sonra melodi.

Ve bu, çoğu öğrencinin yaptığının tam tersi.

Mekanizma

Tonu bulmak

Her şey buradan başlıyor ve gitarda çok pratik bir yöntemi var.

Kaydı çal ve sırayla şu açık akorları dene: mi majör, la majör, re majör, sol majör, do majör.

Biri "ev" gibi duracak. Yani şarkı ona geldiğinde dinlenmiş hissedeceksin.

O akor, büyük olasılıkla şarkının merkezi.

Bu yöntem kaba görünüyor ama çok işe yarıyor, çünkü popüler müziğin büyük bölümü gitarda kolay çalınan birkaç tonda yazılmış — ve bunun sebebi de gitar. Şarkı yazanların çoğu gitarla yazıyor ve gitarda kolay olan tonları seçiyor.

Yani araman zaten daralmış durumda ve bunu bilmek işini kolaylaştırıyor.

Bir kontrol: bulduğun akoru şarkının son akoru olarak dene. Şarkılar genellikle merkezlerinde biter ve orada dinlenme hissi en belirgin.

Akor aileleri

Şimdi bu modülün en değerli parçası. Ve bir kez öğrenildiğinde hiç unutulmuyor.

Bir şarkının akorları rastgele değil. Aynı aileden geliyorlar.

Yani bir akoru bulduğunda, diğerlerinin hangi küçük gruptan geleceğini de biliyorsun.

Elindeki dokuz akorla dört aile kurulabiliyor.

Sol ailesi: sol majör, do majör, re majör, mi minör ve la minör. Bu beşli, gitarda en çok kullanılan gruptur ve tek başına çok geniş bir repertuvarı açar.

Do ailesi: do majör, fa, sol majör, la minör, re minör ve mi minör.

Re ailesi: re majör, sol majör, la majör ve mi minör.

La ailesi: la majör, re majör ve mi majör.

Şimdi dikkat: aileler birbirinin içine geçiyor. Sol majör üç ailede birden var. Mi minör de öyle.

Bu bir karışıklık değil, bir kolaylık. Çünkü bir şarkıda sol majör ve mi minör duyduğunda daha başlamadan üç aileden birindesin ve üçüncü akor hangisi olursa olsun tanıdık bir yerden gelecek.

Pratik yöntem şu: bir akoru bul, hangi ailelerde olduğuna bak, o ailelerin diğer akorlarını sırayla dene.

Ve şunu göreceksin: şarkıların çoğunda dört akor var ve dördü de aynı aileden.

Bu tek bilgi, kulaktan çalma süresini dakikalardan saniyelere indiriyor.

Kapo: bildiğin şekillerle her tonda çalmak

Şimdi gitara özgü ve kulaktan çalmayı en çok kolaylaştıran araca geliyoruz.

Kapo, klavyeye takılan ve bütün telleri aynı anda bastıran bir kelepçe.

Ne işe yarıyor? Bütün gitarı tizleştiriyor.

Yani kapoyu ikinci perdeye taktığında ve sol majör şeklini bastığında, çıkan ses sol majör değil — iki perde tizinde başka bir akor. Ama elin hâlâ sol majör basıyor.

Bunun kulaktan çalmadaki değeri çok büyük.

Şöyle: bir şarkının akor ailesini bulduğunu ama şarkının senin bildiğin şekillerle çalınamayacak bir tonda olduğunu düşün. Bu çok sık oluyor — özellikle şarkıcının sesine göre ayarlanmış kayıtlarda.

Kapo olmadan bariyer akorlar öğrenmen gerekiyor ve o aylar alıyor.

Kapoyla şunu yapıyorsun: bildiğin şekillerle çal ve kapoyu perde perde kaydırarak kayda oturan yeri bul.

Yöntem tam olarak şu. Kaydı çal ve elindeki bir aileyle — genellikle sol ailesiyle — eşlik etmeyi dene. Tutmuyorsa kapoyu birinci perdeye tak ve tekrar dene. Sonra ikinciye, üçüncüye.

Bir yerde oturuyor.

Bu, hile değil. Profesyonel gitaristler tam olarak bunu yapıyor ve kapo bir başlangıç aracı değil, standart bir ekipman.

Ve bir ek fayda: kapo yalnız tonu değil tınıyı da değiştiriyor. Yukarı taşındıkça ses parlaklaşıyor ve bazı düzenlemelerde bu, doğrudan bir tercih sebebi.

Bir uyarı: kapo perde telinin hemen arkasına takılır. Perde aralığının ortasına takılan bir kapo, birinci modüldeki vızıltının aynısını üretir.

Riff ve melodi çıkarmak

Akorlar bittiğinde melodiye geçiyorsun ve burada gitarın dezavantajı devreye giriyor.

Bir sesi bulduğunda hangi telde çalman gerektiğine ayrıca karar vermelisin.

Bunu kolaylaştıran bir kural var: melodinin çoğu, akorun bulunduğu bölgede.

Yani sol majör çalınan bir yerde melodi de büyük olasılıkla sol majör şeklinin çevresindeki perdelerde. Elini oradan uzaklaştırma.

İkinci kural dokuzuncu modülden geliyor: önce ritim.

Bir riff'i çıkarırken perdeleri aramadan önce ritmini boş bir telde çal. Ritim oturduğunda perde araman çok daha hızlı oluyor, çünkü artık aradığın şeyin ne zaman geleceğini biliyorsun.

Ve bu, riff'lerde özellikle işe yarıyor — çünkü riff'in kimliği zaten ritminde.

Kayıtla birlikte çalmak

Son ve en pratik araç.

Bulduğun şeyi kayıtla birlikte çal. Doğruysa sesler kaynaşır; yanlışsa bir sürtüşme duyulur.

Üç kural var.

Birincisi: yumuşak çal. Kaydı bastırırsan karşılaştırma yapamazsın.

İkincisi: tek katmanla başla. Önce yalnız akorları, sonra melodiyi.

Üçüncüsü: kısa döngüler kur. Sekiz saniyelik bir kesiti tekrarla. Bütün şarkıyı takip etmeye çalışmak hem yavaş hem hatalı.

Ve gitara özgü bir ayrıntı: kaydın akordu ile senin akordun tutmuyorsa hiçbir şey oturmaz ve sen bunu bir çıkarma hatası sanırsın.

Yani çalışmaya başlamadan önce gitarını akort et. Bu, kulaktan çalışmanın atlanmaması gereken sıfırıncı adımı.

Örneklerden okuma

Usta katmanı

Dört nokta.

Birincisi: kulaktan çalmak armoni öğrenmenin en hızlı yolu. Bir şarkının akorlarını kendin bulduğunda, o akorların neden birlikte durduğunu da sormaya başlıyorsun. Akor aileleri fikri de burada kendiliğinden derinleşiyor: aynı beşliyi onlarca şarkıda görmek, kitaptan okumaktan çok daha kalıcı.

İkincisi: kapo bir ton aracı olduğu kadar bir düzenleme aracı. İki gitarist birlikte çalarken biri kapolu biri kaposuz çalabiliyor; aynı akorlar farklı bölgelerde tınlıyor ve ortaya tek bir gitarın veremeyeceği bir doku çıkıyor. Bu, gitarın grup içindeki en kullanışlı özelliklerinden.

Üçüncüsü: çıkardığın şeyi yazmak gerekiyor ama tam nota olarak değil. Ölçü çizgileri ve üstlerinde akor adları yeterli. Ve akor adlarını yazabilmen için sekizinci modüldeki adlandırma çalışmasını yapmış olman gerekiyor — "üçüncü perdedeki şekil" diye not almak altı ay sonra hiçbir işe yaramıyor.

Dördüncüsü: kulaktan çalabilen bir gitarist grup içinde farklı bir yerde duruyor. Nota beklemeden katılabilmek, prova ortamında en değerli özelliklerden biri. Ve bu, teknik olarak daha ileri ama kulaktan çalamayan gitaristlerin sık sık geride kaldığı yer.

Yaygın hatalar ve yanlış bilinenler

Yaygın yanlış: Kulaktan çalmak için özel bir yetenek gerekir. Gereken şey doğru arama yöntemi. Nota arayan biri iki notada tükenir; şekil deneyen biri dokuz seçeneği saniyelerde eler. Aradaki fark kulakta değil, aramanın nasıl daraltıldığında.

Yaygın yanlış: Önce melodiyi bulmalıyım. Gitarın avantajı akorlarda, dezavantajı tek notadadır. Melodiden başlamak en zor taraftan girmektir; akorlar bulunduğunda melodinin bölgesi de daralır.

Yaygın yanlış: Şarkının akorları rastgeledir. Aynı aileden gelirler. Bir akor bulunduğunda diğerlerinin hangi küçük gruptan geleceği bilinir ve şarkıların çoğunda dört akorun dördü de aynı ailedendir.

Yaygın yanlış: Kapo acemiler içindir. Standart bir ekipmandır ve profesyonel kullanımda hem ton hem tını kararıdır. Bariyer akorları beklemek yerine kapoyla çalmak, aylar kazandırır ve öğrenmeyi durdurmaz.

Yaygın yanlış: Oturtamıyorsam kulağım kötüdür. Önce akordunu kontrol et. Kaydın akordu ile gitarınki tutmadığında hiçbir şey oturmaz ve bu, sık sık bir kulak sorunu sanılır.

Uygulama

Dört parçalı çalışma, toplam otuz dakika.

Birinci parça: akort. Çalışmaya başlamadan önce gitarını akort et. Her seferinde. Bu adım tartışmaya açık değil.

İkinci parça: ton avı. Bildiğin kısa bir şarkı seç. Kaydı çal ve sırayla mi, la, re, sol ve do majörü dene. Hangisi "ev" gibi duruyor?

Bulduğunu son akor olarak dene ve doğrula.

Üçüncü parça: aile taraması. Bulduğun akorun hangi ailelerde olduğuna bak. O ailenin diğer akorlarını sırayla dene ve kayda oturanları not et.

Şarkının dört akoru genellikle bu taramada çıkıyor.

Dördüncü parça: kapo. Hiçbir aile oturmadıysa kapoyu birinci perdeye tak ve sol ailesiyle tekrar dene. Sonra ikinci, üçüncü, dördüncü perde.

Kapoyu perde telinin hemen arkasına taktığından emin ol.

Oturduğu yeri not et. O not, o şarkının senin için kaydı.

Kilit özet

Gitarda kulaktan çalmak nota aramak değil şekil denemektir; elinde dokuz akor varsa arama alanın dokuzdur ve dokuz seçeneği denemek saniyeler sürer.

Gitarın iki yüzü var: şekiller taşınabilir olduğu için akor bulmak kolay, aynı ses birden fazla yerde bulunduğu için tek nota bulmak zor. Doğru sıra bu yüzden önce akorlar, sonra melodidir.

Bir şarkının akorları rastgele değil, aynı aileden gelir. Sol ailesi — sol majör, do majör, re majör, mi minör, la minör — gitarda en çok kullanılan gruptur ve şarkıların çoğunda dört akorun dördü de aynı ailedendir.

Kapo, bilinen şekillerle her tonda çalmayı sağlar; bir aileyle eşlik denenir, tutmuyorsa kapo perde perde kaydırılır. Bir başlangıç aracı değil, hem ton hem tını kararı veren standart bir ekipmandır.

Kulaktan çalışmanın sıfırıncı adımı gitarı akort etmektir; kaydın akordu ile gitarınki tutmadığında hiçbir şey oturmaz ve bu sık sık bir kulak sorunu sanılır.

Sonraki derse köprü

Notasız çalmayı kurduk. Sırada hızın kendisi var.

Bir sonraki modülde akor geçişi ve tempo geliştirmeyi çalışacağız. Yeni bir akor ya da yeni bir teknik gelmiyor; elindekilerin hızlanması üzerine bir modül.

Ve orada ölçüm devreye giriyor. Şimdiye kadar "oldu mu olmadı mı" diye baktın; orada dakikada kaç akor değişimi yapabildiğini sayacaksın. Sayılabilen bir şey, geliştirilebilir bir şey.

Bugünkü modülden bir şey doğrudan oraya taşınıyor: akor aileleri. Hangi akor çiftlerinin sık sık birlikte geçtiğini bildiğinde, hangi geçişleri çalışman gerektiğini de biliyorsun. Bütün çiftleri değil, gerçekten kullanılanları.

Bir uyarı: kulaktan çıkardığın şarkıyı bir kenara yazma alışkanlığı kur. Akor adlarıyla, ölçü çizgileriyle. Altı ay sonra o notu açtığında şarkıyı yeniden çıkarmak zorunda kalmıyorsun.