Önce özete göz atDersin sonundaki özet, okumaya başlamadan önce yol haritası olarak.
Kulaktan çıkarmak bir yetenek değil bir süreçtir; anında çıkaran müzisyenler de aynı adımları işletir, yalnız her adım onlarda saniyeler sürer ve süre tekrarla kısalır.
Sıra tonik, ritim, akor iskeleti, melodi ve doğrulamadır; melodi dördüncü sıradadır çünkü en az kısıtlanmış katmandır ve akor iskeleti onu daraltır.
Malzeme seçimi belirleyicidir: kısa, seyrek dokulu, bas hattı duyulan, tanıdık türden ve sevilen bir parça; sonuncusu bir motivasyon tavsiyesi değil, onlarca dinleme gerektiren bir sürecin fiziksel koşuludur.
Takıldığında dört çözüm sırayla denenir — yavaşlat, döngüye al, bir katman geri git, söyle — ve en çok atlanan sonuncusudur; ses çalgıdan hızlı tepki verir.
Yanlış tonik en pahalı hatadır çünkü bütün okumaları tutarlı biçimde kaydırır ve her şey kendi içinde mantıklı görünür; belirtisi, bulunan dizinin kâğıtta makul ama parçayla uyumsuz olmasıdır.
Açılış sahnesi
Bir öğrenci sevdiği bir şarkıyı çalgısında çalmak istiyor.
İnternete giriyor ve notasını arıyor. Bulamıyor. Bulduğu birkaç sürüm birbirini tutmuyor.
Kapatıyor ve şöyle diyor: "Kulağım olsaydı çıkarırdım."
Şimdi bu cümleye bakalım.
O öğrenci dokuz modüldür bu kursta. Tek bir sesi eşleyebiliyor. Yarım ile tam sesi ayırt ediyor. Aralık kütüphanesi var. Akor renklerini tanıyor. Dereceleri okuyor. Ritim kalıplarını öbekliyor. Melodi diktesi yapabiliyor. Akor işlevlerini duyuyor.
Yani "kulağı" gayet var.
Eksik olan tek şey, bütün bunları tek bir işte birleştiren bir sıra.
Bu ders o sırayı veriyor. Ve kursun bitirme çalışması bu.
Bu derste ne olacak
Önce kulaktan çıkarmanın neden bir yöntem işi olduğunu göreceğiz. Sonra beş adımlı bir çıkarma sırası kuracağız. Ardından hangi parçalarla başlanacağını konuşacağız; malzeme seçimi burada belirleyici. Sonra takıldığın yerde ne yapacağını göreceğiz. En sonda bu becerinin nereye açıldığını konuşacağız. Ders bittiğinde sevdiğin kısa bir parçayı kulaktan çıkarıp çalabiliyor olacaksın.
Sıfır noktası
Kulaktan çıkarmak, bir parçayı duyup çalgında yeniden kurmaktır.
Ve bu, dokuz modüldür çalıştığın her şeyin aynı anda kullanıldığı tek iştir.
Ama şu ayrımı baştan yapalım, çünkü öğrenciler burada kendilerini haksız yere yargılar.
Kulaktan çıkarmak bir YETENEK değil, bir SÜREÇtir.
Bir parçayı duyup anında çalabilen müzisyenler var ve onlara bakan öğrenci kendini yetersiz sanıyor. Oysa o müzisyenler de aynı süreci işletiyor; yalnız her adım onlarda saniyeler sürüyor çünkü yıllardır tekrarlıyorlar.
Sen aynı adımları dakikalarla yapacaksın. Sonuç aynı olacak, süre farklı.
Ve süre, tekrarla kısalır.
Bu yüzden bu modülün ölçütü hız değil. Ölçüt, bir parçayı sonunda çıkarabiliyor olman.
Mekanizma
Beş adımlı çıkarma sırası
Sıra kritik ve dokuz modüldür kurduğun her şeyi belirli bir düzende kullanıyor.
Bir: toniği bul. Parçayı dinle ve nerede dinlendiğini bul. Altıncı modülde çalıştığın beceri.
Toniği bulmadan hiçbir şey yapma. Yanlış tonik, geri kalan her şeyi tutarlı biçimde yanlış yapar ve hatayı bulamazsın.
İki: ritmi al. Melodinin sürelerini çıkar; perdeleri henüz umursama. Yedinci modüldeki öbekleme ve heceleme.
Üç: akor iskeletini çıkar. Bas hattını takip et ve dereceleri yaz. Dokuzuncu modül.
Bu adım neden melodiden önce? Çünkü akorlar melodiyi daraltır. Bir akorun üstündeki melodi notaları çoğunlukla o akorun sesleridir; yani beş seçenek yerine üç seçeneğin kalır.
Dört: melodiyi çöz. Şimdi perdelere gel. Derece okumayla ilerle ve akor iskeletini bir kontrol olarak kullan.
Beş: çal ve doğrula. Bulduğunu parçayla birlikte çal. Tutmayan yerleri işaretle ve yalnız onları yeniden dinle.
Beş adım. Ve dikkat: melodi dördüncü sırada.
Öğrencilerin neredeyse tamamı doğrudan melodiden başlar ve bu, en zor yoldan girmektir. Melodi en çok bilgi taşıyan ama en az kısıtlanmış katmandır; onu en sona bırakmak, işi belirgin biçimde küçültür.
Malzeme seçimi belirleyicidir
Kulaktan çıkarma çalışmasında en sık yapılan hata yanlış parça seçmektir.
İyi bir başlangıç parçası dört özellik taşır.
Birincisi: kısa. Sekiz ile on altı ölçü. Bütün bir şarkı değil, bir bölüm.
İkincisi: seyrek doku. Az çalgı. Kalabalık bir düzenlemede katmanları ayırmak başlı başına bir iş ve o beceri henüz kurulmadı.
Üçüncüsü: net bas. Bas hattı duyulabiliyor olmalı; üçüncü adım ona bağlı.
Dördüncüsü: tanıdık tür. Alışkın olduğun bir türle başla; beklentilerin işe yarasın.
Ve en önemlisi: seveceğin bir parça seç.
Bu bir motivasyon tavsiyesi değil, teknik bir gereklilik. Bir parçayı kulaktan çıkarmak onu onlarca kez dinlemeyi gerektirir. Sevmediğin bir parçada üçüncü dinlemede bırakırsın.
Takıldığında ne yapacaksın
Takılmak bu işin normal parçası ve dört çözüm var; sırayla dene.
Birincisi: yavaşlat. Pek çok uygulama parçayı perdesini bozmadan yavaşlatabiliyor. Yarı hızda dinlemek, hızlı pasajları çözülebilir hâle getirir.
İkincisi: döngüye al. Takıldığın iki saniyeyi döngüye sok ve yirmi kez dinle. Kısaltmak hızlandırır; bu, RHY-101'deki kör nokta yönteminin aynısı.
Üçüncüsü: bir katman geri git. Melodide takıldıysan akora bak; akorda takıldıysan basa bak. Alt katman her zaman daha az seçenek taşır.
Dördüncüsü: söyle. Çalamıyorsan mırıldan. Ses, çalgıdan hızlı tepki verir ve doğru sesi bulduğunda onu çalgıda aramak çok daha kolay olur.
Dördüncü çözüm en çok atlanan ve en çok işe yarayan. İkinci modülde ses eşleme çalışmasının neden bu kadar erken geldiğinin cevabı burada.
Yanlış tonik en pahalı hatadır
Bir uyarı ve bu, saatler kazandırır.
Toniği yanlış belirlediğinde bütün derece okumaların tutarlı biçimde kayar. Yani her şey kendi içinde mantıklı görünür ama parçayla tutmaz.
Belirtisi şu: bulduğun akor dizisi kâğıtta makul duruyor ama çaldığında hiçbir yeri tutmuyor.
Bu durumda melodiyi yeniden çözmeye çalışma. Toniği yeniden sor.
En hızlı test: parçanın son akorunu çal ve dinlendiğini hisset. Hissetmiyorsan tonik orada değil.
Bu hatanın pahalı olmasının sebebi, uzun süre fark edilmemesidir. Öğrenci saatlerce doğru yöntemle yanlış zeminde çalışır.
Bu beceri nereye açılır
Son olarak bunun neden bu kadar önemli olduğunu söyleyelim.
Kulaktan çıkarabilen bir müzisyen, notaya bağımlı olmaktan çıkar.
Bu, üç kapı açar.
Birincisi: repertuvar. Notası olmayan, yazılmamış ya da senin ulaşamadığın her müzik artık erişilebilir.
İkincisi: doğaçlama. Kulaktan çıkarmak, bir parçanın nasıl kurulduğunu içeriden görmektir; kendi kararlarını verirken o bilgiyi kullanırsın.
Üçüncüsü: birlikte çalmak. Bir grupta biri "şu şarkıyı çalalım" dediğinde nota beklemezsin.
Ve bir de dolaylı bir kazanç var: kulaktan çıkardığın parçaları çok daha iyi hatırlarsın. Çünkü onları öğrenmedin, çözdün.
Örneklerden okuma
Usta katmanı
Buraya kadarki kısım yöntemi kurdu. Şimdi ince tarafa geçelim.
Birincisi: kulaktan çıkarma hızı tür bilgisine güçlü biçimde bağlıdır ve bu, ilerlemeyi yanıltıcı gösterir. Alışkın olduğun türde hızla çıkaran biri, yabancı bir gelenekte aynı uzunluktaki parçada saatlerce takılabilir. Çünkü hızın büyük kısmı doğru tahminden gelir ve tahmin, tanıdıklıktan. İlerleme ölçerken tür değiştirmek gerçek seviyeyi gösterir.
İkincisi: çıkardığın şey her zaman kayıttaki şey değildir ve bu bazen doğrudur. Bir icracının mikro zamanlaması, süslemeleri ve perde bükmeleri kâğıda tam geçmez. Kulaktan çıkarma bir kopyalama değil bir çeviridir; neyin taşınacağına karar vermek de işin parçasıdır. Birebir kopya arayan öğrenci bitiremez.
Üçüncüsü: bu beceri kurulduktan sonra dinleme biçimin kalıcı olarak değişir. Bir parçayı artık pasif dinleyemez hâle gelirsin; bas hattı, akor değişimleri ve form kendiliğinden öne çıkar. Bunu bir kayıp sayan müzisyenler vardır ve haksız değillerdir. Ama kazanç, kaybın çok üstündedir ve zamanla ikisi arasında geçiş yapabilir hâle gelirsin.
Dördüncüsü: bu kursun ölçtüğü şey bir sonraki kursta ön koşul hâline gelir. Enstrüman kurslarında ve doğaçlama derslerinde kulaktan çıkarma varsayılır, öğretilmez. Bu yüzden burada zayıf kalan bir alan sonraki kurslarda görünmez bir tavan üretir. Bu, RHY-101'in son modülünde söylenenin aynısı ve tesadüf değil.
Yaygın hatalar ve yanlış bilinenler
Yaygın yanlış: Kulaktan çıkarmak bir yetenektir. Bir süreçtir. Anında çıkarabilen müzisyenler de aynı adımları işletir; yalnız her adım onlarda saniyeler sürer çünkü yıllardır tekrarlıyorlar. Süre farkını yetenek farkı sanmak, öğrenciyi daha başlamadan durdurur.
Yaygın yanlış: Melodiden başlanır. En zor yoldan girmek budur. Melodi en az kısıtlanmış katmandır; akor iskeleti çıkarıldığında melodideki seçenek sayısı belirgin biçimde azalır. Doğru sıra tonik, ritim, akor, melodi, doğrulama.
Yaygın yanlış: Tutmayan bir yer varsa melodi yanlıştır. Olabilir ama önce toniği kontrol et. Yanlış tonik bütün okumaları tutarlı biçimde kaydırır ve her şey kendi içinde mantıklı görünür. Bu hata en pahalısıdır çünkü uzun süre fark edilmez.
Yaygın yanlış: Çıkardığın kayıttaki ile birebir aynı olmalıdır. Olamaz ve olması gerekmez. Mikro zamanlama, süsleme ve perde bükmeleri kâğıda tam geçmez; kulaktan çıkarma bir kopyalama değil bir çeviridir. Birebir kopya arayan öğrenci hiçbir parçayı bitiremez.
Uygulama
Bu, kursun bitirme çalışmasıdır. Üç parçası var.
Birinci parça: parça seçimi. Sekiz ile on altı ölçülük, seyrek dokulu, bas hattı duyulan ve SEVDİĞİN bir kesit seç. Bütün bir şarkı değil, bir bölüm.
İkinci parça: beş adımlı çıkarma. Sırayı bozmadan uygula. Toniği bul, ritmi al, akor iskeletini çıkar, melodiyi çöz, çalıp doğrula.
Her adımda ne kadar zaman harcadığını not et.
Üçüncü parça: süreç raporu. Beş cümleyle şunları yaz: nerede takıldın, hangi çözümü kullandın, kaç kez yeniden dinledin, hangi adım en uzun sürdü ve bir dahaki sefere neyi farklı yapacaksın.
Üçüncü parça en ağırlıklı olanıdır ve sebebi bu kursun her modülünde tekrarlanan şey: kendi çalışmanı okuyabilen öğrenci kendi kendine ilerler.
Çıkardığın parçayı kaydet ve sakla. Altı ay sonra başka bir parça çıkar ve iki süreyi karşılaştır. Aradaki fark, bu kursun sana ne kazandırdığının nesnel ölçüsü olacak.
Kilit özet
Kulaktan çıkarmak bir yetenek değil bir süreçtir; anında çıkaran müzisyenler de aynı adımları işletir, yalnız her adım onlarda saniyeler sürer ve süre tekrarla kısalır.
Sıra tonik, ritim, akor iskeleti, melodi ve doğrulamadır; melodi dördüncü sıradadır çünkü en az kısıtlanmış katmandır ve akor iskeleti onu daraltır.
Malzeme seçimi belirleyicidir: kısa, seyrek dokulu, bas hattı duyulan, tanıdık türden ve sevilen bir parça; sonuncusu bir motivasyon tavsiyesi değil, onlarca dinleme gerektiren bir sürecin fiziksel koşuludur.
Takıldığında dört çözüm sırayla denenir — yavaşlat, döngüye al, bir katman geri git, söyle — ve en çok atlanan sonuncusudur; ses çalgıdan hızlı tepki verir.
Yanlış tonik en pahalı hatadır çünkü bütün okumaları tutarlı biçimde kaydırır ve her şey kendi içinde mantıklı görünür; belirtisi, bulunan dizinin kâğıtta makul ama parçayla uyumsuz olmasıdır.
Sonraki derse köprü
Bu, Temel Kulak Eğitimi kursunun son modülü.
Kurs boyunca tek bir şey kurduk: duyduğunu adlandırabilmek. Aktif dinlemeden başladık; ses eşleme, yarım ses, aralık, akor rengi, derece duyumu, ritim hafızası, dikte ve akor işlevlerinden geçtik. Hepsinin ortak noktası şuydu — kulak zaten ayırt ediyordu, eksik olan etiket sistemiydi.
Buradan sonra bu beceri her yerde kullanılacak. Bir enstrüman kursunda kulaktan çalabilmek varsayılacak. Solfej ve Deşifre kursunda okuduğunu içinden duyabilmek gerekecek. Doğaçlama ve şarkı yazarlığında ise duyduğun fikri yakalayabilmek asıl araç olacak.
Hepsi bağımsız kurslardır ve istediğin sırayla alınabilir. Bu kurs onların hepsinde altta duran şeyi verdi.