EQ, filtre ve harmonik miks

Açılış sahnesi

İki parça hizalı. Tempo aynı, grid doğru, cümleler üst üste.

İkisi de tek başına güçlü parçalar.

Geçiş başlıyor ve ikisi birlikte duyulmaya başlıyor.

Ve ortaya beklenmedik bir şey çıkıyor: ses çamurlaşıyor. Alt taraf bulanık, ortası kalabalık, hiçbir şey net değil.

Daha da tuhafı, ses GÜÇSÜZ duyuluyor. İki parça birlikte çalıyor ama toplamları, tek başına çalan bir parçadan daha zayıf geliyor.

Bu, sezgiye tamamen aykırı. İki ses toplandığında daha güçlü olması beklenirdi.

Sebep şu: iki parça aynı yerleri doldurmaya çalışıyor.

İki bas var ve ikisi de aynı bölgede. İki ritim var ve ikisi de aynı aralıkta. Birbirlerine yer bırakmıyorlar ve üst üste binen sesler birbirini güçlendirmek yerine bulandırıyor.

Çözüm daha fazla ses eklemek değil. Yer AÇMAK.

Bu ders o yeri açmakla ilgili.

Bu derste ne olacak

Önce sesin frekans bölgelerini tanıyacağız — üç bölge yeterli. Sonra iki parçanın neden çakıştığını göreceğiz ve çamurun kaynağını bulacağız. Ardından bu kursun en çok kullanılan tekniğine geleceğiz: bas değişimi. Sonra filtreyi ve onunla yapılan geçişi ele alacağız. Ardından harmonik mikse geçeceğiz; bir geçişin yalnız oturmasıyla gerçekten iyi duyulması arasındaki fark orada. En sonda aşırı kullanmanın tuzağını konuşacağız.

Sıfır noktası

Ses, farklı yüksekliklerdeki titreşimlerden oluşuyor ve bunları üç bölgede düşünmek DJ için yeterli.

Alt bölge. Bas ve bas davul burada. Bedende hissedilen taraf ve dans müziğinin ağırlık merkezi.

Orta bölge. Vokal, gitar, klavye — müziğin gövdesi burada. Bir parçanın "ne olduğu" büyük ölçüde ortada duruyor.

Üst bölge. Ziller, tıslamalar, parlaklık. Sesin havası ve netliği burada.

Mikserdeki ton ayarları bu üç bölgenin her birini ayrı ayrı açıp kısmanı sağlıyor. Buna EQ deniyor.

Filtre ise farklı çalışıyor. Bir noktadan yukarısını ya da aşağısını topluca kesiyor. Tek düğmeyle geniş bir değişim yapıyor.

İkisi ayrı işler için var ve bu dersin ikinci yarısında ikisini de kullanacaksın.

Mekanizma

Çamurun kaynağı

İki parça aynı anda duyulduğunda her bölge iki kez doluyor.

Ama bütün bölgeler eşit sorun çıkarmıyor. Asıl sorun alt bölgede.

Sebebi şu: alt bölgedeki sesler çok fazla enerji taşıyor. İki bas aynı anda çaldığında, ikisi birbiriyle karışıyor ve ortaya tek bir düzenli bas yerine bulanık bir uğultu çıkıyor.

Üstelik bu uğultu, ana çıkışta çok yer kaplıyor. Yani diğer her şeyin duyulabileceği alanı yiyor.

Açılış sahnesindeki "güçsüz" hissin sebebi de bu: alt bölge kalabalıklaştığı için ana çıkış doluyor ve geri kalan her şey geride kalıyor.

Orta bölgede de bir çakışma var ama daha az rahatsız edici. İki vokal aynı anda duyulduğunda kalabalık oluyor, ama bulanıklık üretmiyor.

Üst bölgede çakışma neredeyse hiç sorun değil. İki parçanın zilleri üst üste binebiliyor ve kulak bunu rahatsız edici bulmuyor.

Buradan çıkan sıra çok net: önce alt bölgeyi çöz. Diğerleri sonra gelir.

Bas değişimi

Şimdi bu kursun en çok kullanılan tekniği. Ve bir cümlede özetleniyor.

Aynı anda tek bas.

Yani geçiş sırasında iki parçanın da bası açık kalmıyor. Biri girerken öbürünün alt bölgesi kısılıyor.

Nasıl yapılıyor?

Yeni parçayı açarken alt bölgesini kısık tutuyorsun. Böylece yeni parçanın ortası ve üstü giriyor ama alt taraf hâlâ eski parçanın.

Sonra geçişin karar anında ikisini birden hareket ettiriyorsun: eski parçanın altını kısarken yeni parçanınkini açıyorsun.

Bas bir parçadan öbürüne devrediliyor. Aradaki anda ikisi birden açık kalmıyor.

Bu tek hamle, açılış sahnesindeki bulanıklığın büyük kısmını çözüyor. Ve öğrenmesi kolay: iki elle iki düğme, aynı anda ters yönde.

Nerede yapılıyor? Cümle sınırında. Bir önceki modüllerde konuştuğumuz sayma bilgisi tam olarak burada işe yarıyor — bas devri, yeni bir cümle başlarken yapıldığında doğal duyuluyor.

Filtreyle geçiş

Filtre daha kaba ama daha etkileyici bir araç.

Bir parçanın altını topluca kestiğinde geriye ince, hafif, havada duran bir ses kalıyor. Üstünü kestiğinde ise boğuk, uzakta duran bir ses.

Bunun geçişteki kullanımı şu: yeni parçayı alt tarafı tamamen kesilmiş hâlde açıyorsun. Ortamda hafif bir doku olarak beliriyor, kimse rahatsız olmuyor. Sonra filtreyi yavaşça açıyorsun ve parça dolarak geliyor.

Bu, bas değişiminden daha görünür bir hareket. Salon bunu fark ediyor ve fark etmesi bazen istenen şey.

Ama bir uyarı: filtre çok kolay bir araç ve tam bu yüzden fazla kullanılıyor. Her geçişte filtre süpüren bir DJ, bir süre sonra tek bir hareketi tekrarlıyor gibi duyuluyor.

Filtreyi bir vurgu olarak sakla. Her cümlede kullanılan bir vurgu, vurgu olmaktan çıkıyor.

Harmonik miks

Şimdi bu kursta konuşulan son katman ve müzikal olan tek katman.

Her parçanın bir tonu var — müziğin üzerine kurulduğu perde merkezi.

İki parça aynı anda çaldığında tonları da üst üste biniyor. Uyumlu tonlarsa kulak bunu tek bir müzik gibi duyuyor. Uyumsuzsa bir gerginlik, bir "yanlışlık" hissi doğuyor.

Bu his çok tanıdık: her şey ritmik olarak doğru ama bir yerde bir çarpışma var ve nereden geldiği anlaşılmıyor. Cevap tonda.

Hangi tonlar uyumlu?

Aynı ton, doğal olarak uyumlu.

Bir tonun kendi ilgili majör ya da minörü uyumlu. Aynı seslerden kurulu iki farklı renk.

Ve beşliler çemberinde komşu olan tonlar uyumlu. Bu, müzik teorisinin temel bir yapısı ve dans müziğinde doğrudan işe yarıyor.

İyi haber: bunu bilmek için nota okumayı öğrenmen gerekmiyor. Programların çoğu her parçanın tonunu hesaplayıp basit bir numaralı gösterimle yazıyor. O gösterimde komşu numaralar uyumlu tonlara denk geliyor ve bakarak seçebiliyorsun.

Ama bir uyarı, ve önemli: bu hesap bir tahmin, tıpkı grid gibi. Program yanlış ton okuyabiliyor.

Ve ikinci uyarı: uyumsuz iki parça bazen çok iyi gidiyor. Kural değil araç. Kulağın ne diyorsa o geçerli; numara yalnız bir başlangıç noktası.

Fazla kullanmanın tuzağı

Kapanışta bir uyarı, çünkü bu araçlar öğrenildikten sonra fazla kullanılıyor.

EQ ve filtre bir geçişi kurtarmak için var, bir gösteri için değil.

En iyi geçişler genellikle en az fark edilenler. Salon bir şeyin değiştiğini fark ediyor ama nasıl olduğunu düşünmüyor.

Sürekli EQ oynayan, sürekli filtre süpüren bir DJ, müziğin önüne geçiyor. Ve dinleyici bunu "çok çalışıyor" diye değil, "bir şeyler sürekli oluyor" diye duyuyor.

Ölçü şu: bir hareket yapmadan önce sor — bu, sesi daha iyi yapıyor mu, yoksa yalnız bir şey yapmış olmak için mi?

İkinci cevaba yaklaşıyorsan elini çek.

Örneklerden okuma

Usta katmanı

Dört nokta.

Birincisi: EQ ile kısmak, kısılan bölgeyi yok etmiyor. Bir kanalın altını kıstığında o parçanın basını duymuyorsun ama ritmin zamanlaması hâlâ oradan geliyor. Bu yüzden bas kısılmış bir parça da hizasız olduğunda rahatsız ediyor. EQ bir düzeltme aracı değil, bir yer açma aracı.

İkincisi: filtre kullanırken seviye de değişiyor. Alt bölgeyi kestiğinde toplam ses düşüyor, çünkü enerjinin büyük kısmı oradaydı. Filtreyi açıp kapatırken kanal seviyesine de bakmak gerekiyor; yoksa geçişin ortasında beklenmedik bir yükselme oluyor.

Üçüncüsü: ton uyumu tür ve düzenlemeye göre farklı ağırlık taşıyor. Melodik içeriği yoğun parçalarda ton uyuşmazlığı hemen duyuluyor. Ağırlıklı olarak ritimden oluşan parçalarda ise neredeyse hiç fark edilmiyor. Yani harmonik miksi her geçişte zorunlu bir kural saymak, gereksiz bir kısıt koymak oluyor.

Dördüncüsü: en iyi öğrenme yöntemi tek değişkenli deneme. Bir geçişi önce hiçbir EQ hareketi yapmadan dene, sonra yalnız bas değişimiyle, sonra yalnız filtreyle. Üçünü aynı anda öğrenmeye çalışmak, hangisinin ne yaptığını duymanı engelliyor.

Yaygın hatalar ve yanlış bilinenler

Yaygın yanlış: İki parça birlikte çalınca ses güçlenir. Aynı bölgeyi dolduran sesler birbirini bulandırıyor ve ana çıkışta yer kapladığı için toplam daha zayıf duyulabiliyor. Çözüm ses eklemek değil yer açmak.

Yaygın yanlış: Bütün bölgelere eşit müdahale gerekir. Asıl sorun alt bölgede; üst bölgedeki çakışma neredeyse hiç rahatsız etmiyor. Önce altı çözmek, geri kalanın çoğunu kendiliğinden çözüyor.

Yaygın yanlış: Filtre her geçişte kullanılır. Kolay bir araç olduğu için fazla kullanılıyor ve her cümlede kullanılan bir vurgu vurgu olmaktan çıkıyor. Filtre bir renk, varsayılan bir yöntem değil.

Yaygın yanlış: Uyumsuz tonlu parçalar birlikte çalınmaz. Bu bir araç, bir kural değil. Bazı uyumsuz çiftler çok iyi gidiyor ve ritim ağırlıklı türlerde ton uyuşmazlığı neredeyse hiç duyulmuyor.

Yaygın yanlış: Programın yazdığı ton kesindir. Ton hesabı da grid gibi bir tahmin ve yanlış olabiliyor. Gösterim bir başlangıç noktası; karar kulakta.

Uygulama

Kırk beş dakika ayır ve bu çalışmayı tek değişkenle yap — aynı anda birden çok şey deneme.

Önce çamuru duy. Tempoca yakın iki parça seç, hizala ve ikisini de tam açık hâlde birlikte çal. Hiçbir müdahale yapma. Alt tarafın nasıl bulandığını ve toplam sesin nasıl güçsüzleştiğini dinle.

Bu, dersin başladığı yer ve duymadan geçilmemeli.

Şimdi bas değişimini yap. Aynı iki parçayı yeniden hizala ama bu kez yeni parçayı alt bölgesi kısık hâlde aç. Sonra bir cümle sınırında iki elle devri yap: birinin altını kıs, öbürününkini aç.

Farkı dinle. Çoğu kişide bu tek hamle şaşırtıcı geliyor.

Ardından filtreyi ayrı dene. Aynı iki parça, bu kez bas değişimi yok. Yeni parçayı alt tarafı tamamen kesilmiş hâlde aç ve filtreyi yavaşça aç. Bunun bas değişiminden nasıl farklı duyulduğunu not et.

Sonra ton çalışması yap. Kütüphanenden ton bilgisi olan altı parça seç ve gösterimlerine bak. Uyumlu olanları eşleştir ve iki çift kur: biri uyumlu, biri açıkça uyumsuz. İkisini de çal ve farkı dinle.

Son olarak ölçü sorusunu uygula. Yaptığın son üç geçişi hatırla ve her biri için sor: yaptığım hareket sesi daha iyi yaptı mı, yoksa bir şey yapmış olmak için miydi? Dürüst cevap ver; bu soru bundan sonraki bütün geçişlerinde yanında duracak.

Kilit özet

İki parça birlikte çaldığında aynı frekans bölgelerini doldurduğu için ses bulanıklaşıyor ve toplam güçsüz duyulabiliyor. Çözüm ses eklemek değil, yer açmak.

Üç bölge var — alt, orta, üst — ve eşit sorun çıkarmıyorlar. Asıl çakışma altta, çünkü oradaki sesler çok enerji taşıyor ve ana çıkışta çok yer kaplıyor. Müdahalenin sırası bu yüzden hep alttan başlıyor.

Kursun en çok kullanılan tekniği tek cümle: aynı anda tek bas. Geçişte iki parçanın da bası açık kalmıyor; bas bir cümle sınırında birinden öbürüne devrediliyor.

Filtre daha kaba ve daha görünür bir araç: yeni parça alt tarafı kesilmiş hâlde açılıp yavaşça doldurulabiliyor. Ama kolay olduğu için fazla kullanılıyor ve her geçişte tekrarlandığında bir vurgu olmaktan çıkıyor.

Harmonik miks, tonları uyumlu parçaları eşleştirmek. Aynı ton, ilgili majör ya da minör, ve beşliler çemberinde komşu tonlar uyumlu sayılıyor; programlar bunu numaralı bir gösterimle veriyor. Ama hem o hesap bir tahmin hem de uyumsuz çiftler bazen çok iyi gidiyor — kural değil araç.

Sonraki derse köprü

Kursun son modülüne geliyoruz ve orada bütün parçalar birleşecek.

Bir sonraki modülde geçişten sete geçeceğiz. Tek tek geçişleri öğrendin; şimdi otuz dakikalık bir bütünü nasıl kuracağını konuşacağız.

Orada enerji kavramını ele alacağız: bir setin nereye gittiği, nasıl yükseldiği, nerede nefes aldığı. Kursun ilk modülünde bir setin bir yere varması gerektiğini söylemiştik; o cümlenin nasıl uygulandığı orada.

Ve kursun final projesine hazırlanacaksın: kesintisiz kayıtlı bir set ve zaman kodlu bir öz değerlendirme.

Bugünkü çalışmadaki iki parçalık çiftlerini sakla. Son modülde onları daha uzun bir bütünün içine yerleştireceksin.