Değerlendirme ve geri bildirim

Açılış sahnesi

Sekiz haftalık bir programın son oturumu. Eğitmen bir ölçek dağıtıyor — aynı ölçeği ilk hafta da doldurmuşlardı.

Amaç iyi niyetli: ilerlemeyi göstermek.

Katılımcıların çoğunda puan yükseliyor. Birinde düşüyor.

O kişi kâğıdı verirken özür diliyor.

"Galiba ben pek beceremedim."

Şimdi ne olduğuna bakalım. S9-M02'de bunu kurmuştuk: kişi kendi iç deneyimini değerlendirirken kullandığı ölçüt, uygulama ilerledikçe değişiyor. Daha dikkatli gözlemleyen biri, kendini önceki hâline göre daha eleştirili puanlıyor.

Yani bu kişinin puanının düşmesi, gerilemenin değil ayırt etme kapasitesinin artmasının göstergesi olabilir.

Muhtemelen odadaki en çok gelişen kişi, kâğıtta en kötü görünen kişi.

Ama asıl mesele bu bile değil.

Asıl mesele o özür.

Çünkü o kâğıt, katılımcıya bir şey öğretti: senin iç deneyimin notlandırılabilir bir nesnedir, ve iyi bir puanın vardır.

Bu, sekiz hafta boyunca öğretilen her şeyin tam tersi.

Bu derste ne olacak

Önce en kesin kuralı kuracağız: öğrencinin deneyimi notlandırılmaz, ve yerine ne konur. Sonra eğitmen adayının değerlendirmesine geçeceğiz — bilgi, beceri ve etik, üç ayrı araçla. Ardından kayıtlı örnek dersi ele alacağız ve altı maddelik somut bir ölçüt seti çıkaracağız. Sonra akran geri bildirimini kuracağız; çoğu denemenin nerede başarısız olduğunu göreceğiz. En sonda da gelişim planını yazacağız.

Ders bittiğinde altı maddelik bir gözlem rubriği, işleyen bir akran geri bildirim düzeni ve üç maddelik bir gelişim planınız olacak.

Sıfır noktası

Bir çocuğun boyunu ölçmeyi düşünün.

Boy ölçülür. Duvara çizgi çekilir, tarih yazılır, altı ay sonra tekrar bakılır.

Ama kimse boya not vermez. Kimse "bu boy zayıf" demez.

Ölçmek ile notlandırmak iki ayrı iş ve aralarındaki fark tek şeyde: notlandırma, sonuca bir "olması gereken" iliştiriyor.

Boyda olması gereken yok. İç deneyimde de yok.

Bu benzetmenin zayıf tarafı ise şu: boy en azından güvenilir biçimde ölçülebiliyor. Metre yalan söylemiyor.

İç deneyimde ise ölçümün kendisi de sallantılı — açılış sahnesindeki kâğıt tam olarak bunu gösteriyordu.

Yani deneyim notlandırıldığında iki hata üst üste biniyor: geçersiz bir ölçüme, yersiz bir değer yargısı ekleniyor.

Mekanizma

Öğrencinin deneyimi notlandırılmaz

Üç ayrı sebeple yapılmıyor.

Ölçüm geçersiz. S9-M02'de kurduğumuz gerekçe: öz bildirim, kişinin değerlendirme ölçütü değiştikçe kayıyor. Puanın düşmesi ilerlemenin göstergesi olabiliyor ve ikisi kâğıtta ayırt edilemiyor.

Ölçme eylemi deneyimi bozuyor. Notlandırılacağını bilen kişi, deneyimini olduğu gibi bildirmiyor. İyi görünmesi gereken bir şey hâline geliyor. Ölçmek istediğiniz şeyi, ölçme biçiminizle değiştirmiş oluyorsunuz.

Güç. S9-M06'da onay yetkisini bir güç kaynağı olarak saymıştık. Deneyim notlandırması, o yetkinin en zararlı biçimi: "iyi uygulayıcı" tanımı sizde olduğunda katılımcı size uymaya çalışıyor, kendi deneyimine değil.

Kaynağın kendi kuralı da aynı yerde duruyor: rozetler ve ilerleme göstergeleri kırılgan seri mantığına bağlanmaz. Ara vermek, uyarlamak ya da yardım istemek olgun uygulamanın parçası sayılır — bir aksama değil.

Peki yerine ne konuyor?

S9-M02'de kurduğumuz şey: gözlenebilir yeterlilik.

Tek cümlelik hâli şu — ne hissettiğiniz değerlendirilmez, ne yapabildiğiniz değerlendirilir.

Bir katılımcı "dikkatimin dağıldığı bir anı fark edip döndüğüm bir örneği anlatabiliyorum" diyorsa, bu görülebilir bir yeterlilik. "Daha farkındayım" ise bir puan konusu değil.

Bilgi, beceri ve etik

Buraya kadar konuştuğumuz katılımcıydı. Şimdi eğitmen adayına geçiyoruz — ve orada değerlendirme yalnızca meşru değil, zorunlu.

Üç alan var ve üçü farklı araçla ölçülüyor.

Bilgi. Kavramları doğru tanımlama, ayrımları yapabilme, kanıt durumunu doğru aktarma. Aracı kısa yazılı çalışma, kavram eşleştirme ve bilimsel iddia incelemesi. Hızlı ölçülüyor ve öğretilmesi en kolay olan alan.

Beceri. Bir dersi kurabilme ve yürütebilme. Aracı yalnızca gözlem — kayıtlı ya da canlı bir ders. Yazılı sınavla ölçülemiyor ve bunu denemek, bu alandaki en yaygın değerlendirme hatası.

Etik. Belirsiz bir durumda ne yapacağını söyleyebilme. Aracı yalnızca vaka.

Etik alanında iki kural var ve ikisi de sık atlanıyor.

Birincisi: vaka kolay olmamalı. Doğru cevabı belli bir vaka etik ölçmüyor, dikkat ölçüyor. Ölçen vaka, iki meşru seçeneğin çarpıştığı vaka — bir katılımcının mahremiyeti ile bir başkasının güvenliğinin karşı karşıya geldiği türden.

İkincisi: doğru cevap aranmaz, gerekçe aranır. Aynı kararı veren iki aday, gerekçelerine göre çok farklı yerlerde durabiliyor. "Kuralda öyle yazıyor" ile "şu üç kişinin şu riski taşıdığını düşündüğüm için" aynı cevap değil.

Ve üç alan arasında bir asimetri var: bilgi hızlı ölçülüyor, beceri yavaş, etik ise ancak baskı altında görünüyor. Bu yüzden etik değerlendirmesi tek bir sınava sıkıştırılamıyor; süregelen bir gözlem işi.

Kayıtlı örnek ders

Bu akademinin ölçme bölümünde eğitmenlik düzeyi için iki araç sayılıyor: kayıtlı örnek ders ve süpervizyon.

Kaydın gerekçesi S9-M01'deki kör nokta meselesi. Kendi dersinizi içeriden hatırladığınız şey, dışarıdan görünenle aynı değil — ve fark genellikle sizin en emin olduğunuz yerde.

Değerlendirilecek altı madde var ve altısı da bu seviyenin kendi malzemesi.

Bir: açılışta güvenlik ve seçenekler söylendi mi, uygulamadan önce mi? Bu S9-M05'in sıra kuralı.

İki: kip dağılımı — emir ve davet nerede kullanıldı, güvenlik talimatı net bırakıldı mı? S9-M03.

Üç: sessizlik — talimattan sonra yapılabilecek kadar süre bırakıldı mı? S9-M03.

Dört: hedef — dersin tek bir gözlenebilir hedefi var mıydı ve tuttu mu? S9-M02.

Beş: iddia — kaynağı olmayan bir cümle geçti mi? S9-M03.

Altı: sınır — yetki alanı dışına çıkıldı mı? S9-M08.

Üç kural da kaydın kendisine ait.

Katılımcı izni alınır ve S9-M06'daki biçimde alınır: yazılı, ve reddedilmesinin hiçbir sonucu olmadığı söylenerek.

Kayıt paylaşım bölümünü içermez. S9-M04'te kurduğumuz kural burada da geçerli — öğretim bölümü kaydedilir, paylaşım turu kaydedilmez.

Ve değerlendirilen şey ders, kişi değil. Rubrik maddelerinin altısı da davranış düzeyinde yazılmış; hiçbiri "yeterince sıcak mıydı" gibi bir yargı içermiyor.

Akran geri bildirimi

S9-M01'de şunu söylemiştik: kör nokta tanım gereği görünmez ve kendi başına yapılan bir öz farkındalık çalışması onu bulmakta yapısal olarak yetersiz.

Yani akran geri bildirimi bir güzellik değil, bir gereklilik.

Süpervizyondan farkı pratik: süpervizyon pahalı ve seyrek, akran ucuz ve sık. Ve akran, aynı hataları kendisi de yaptığı için tanıyor.

Çoğu akran geri bildirimi denemesi başarısız oluyor ve hep aynı yerde: herkes kibar davranıyor ve "çok iyiydi" deniyor.

Dört tasarım kuralı bunu çözüyor.

Ölçüt önceden seçilir. "Nasıl buldun?" sorusu işe yaramıyor. Yukarıdaki altı maddeden ikisi seçilir ve yalnız onlara bakılır. Dar bakış, kibar geri bildirimin panzehiri.

Gözlem ile yorum ayrılır. "Talimatların çok hızlıydı" bir yorum. "İkinci talimattan sonra dört saniye bıraktın" bir gözlem. Yorum tartışılabilir; gözlem tartışılmaz ve zaten öğretici olan o.

Savunma aşaması yoktur. Sıra şöyle: veren kişi gözlemlerini söyler, alan kişi ne yapacağını söyler. Arada açıklama yok. Açıklama girdiğinde oturum bir tartışmaya dönüşüyor ve ikinci hafta kimse gelmiyor.

Roller aynı oturumda değişir. Tek yönlü akran geri bildirimi bir süre sonra sessizce bir hiyerarşiye dönüşüyor ve o noktada akran olmaktan çıkıyor.

Ve dürüst bir sınır: akran geri bildirimi süpervizyonun yerine geçmiyor. Akran sizin göremediğinizi görüyor — ama ikinizin birden göremediği bir alan var ve orayı yalnızca deneyim farkı olan biri gösterebiliyor.

Gelişim planı

Üç madde, üç ay.

Neden üç? S9-M02'de bilişsel yükü katılımcı için hesaplamıştık; aynı hesap kendinize de uygulanıyor. On maddelik bir gelişim planı, üç ay sonra hiçbir maddesi yapılmamış bir liste oluyor.

Her madde üç parça taşıyor: ne değişecek, nasıl bileceğim, ne zaman.

Zayıf bir madde: "daha iyi bir dinleyici olmak."

Aynı maddenin çalışan hâli: "her oturumun sonunda kapanış sorusunu yazılı uygulayacağım; üç ay sonunda gelen dolu kâğıt sayısını sayacağım."

İkincisi gözlenebilir, kanıtı var, tarihi var ve S9-M08'deki araca bağlı.

İki kural daha.

Plan bir başkasıyla paylaşılır. Paylaşılmayan gelişim planı üç ay sonra bulunamıyor — kaybolmuyor, aranmıyor.

Ve planın bir maddesi her zaman kendi uygulamasıdır. S9-M01'in ilk maddesiydi ve bu seviyenin sonunda hâlâ ilk madde.

Örneklerden okuma

Düşen puan

Altı madde, tek kayıt

"Çok iyiydi"

Niyetten plana

Usta katmanı

Üç ileri not.

Birincisi: değerlendiren kişi ile geliştiren kişi aynı olduğunda aday savunmaya geçiyor ve öğrenme duruyor. Mümkünse iki rol ayrılır. Ayrılamıyorsa — küçük yapılarda genellikle ayrılamıyor — hangi şapkayla konuştuğunuz her seferinde söylenir: "şimdi değerlendirme yapmıyorum, birlikte bakıyoruz." Bu, S9-M06'daki ikili rol kuralının eğitimdeki hâli.

İkincisi: en işe yarayan geri bildirim en olumsuz olan değil, en somut olan. "Kötüydü" hiçbir şey öğretmiyor; "üçüncü dakikada üç talimatı üst üste verdin" öğretiyor. Sertlik bir nitelik değil; somutluk bir nitelik.

Üçüncüsü: bir sertifika bir yeterlilik kanıtı değil, bir tamamlama kaydıdır. Bu akademinin kendi sertifikasyon önerisi bunu açıkça söylüyor — sayılan saatler kalite garantisi değildir. Bu ayrımın ne anlama geldiğini bir sonraki derste açacağız, çünkü bütün seviyenin kapanışı orada.

Yaygın hatalar ve yanlış bilinenler

Rehberli uygulama

Bu bölüm üç çalışma. Toplamı yaklaşık bir buçuk saat ve biri bir başkasını gerektiriyor.

Birinci çalışma — rubrik. Yirmi beş dakika.

Altı maddeyi kendi cümlelerinizle yazın ve her birini davranış düzeyine indirin.

Sonra tek kontrol yapın: hangi maddeler bir yargı içeriyor? "Sıcaklık", "doğallık", "enerji" gibi ifadeler varsa çıkarın — ölçülemezler ve değerlendirmeyi kişiselleştirirler.

Rubriği tek sayfada tutun. Uzun rubrik kullanılmıyor.

İkinci çalışma — kayıt ve iki madde. Otuz dakika.

On dakikalık bir ders kaydedin.

Altı maddeden ikisini seçin ve yalnız onlara bakarak kaydı dinleyin. Gözlem yazın, yorum yazmayın — sayılar ve saniyeler.

Sonra aynı iki maddeyi bir akranınıza verin ve aynı kaydı dinlemesini isteyin.

İki listeyi karşılaştırın. Aradaki fark, kör noktanızın boyu.

Üçüncü çalışma — üç madde. Yirmi dakika.

Gelişim planınızı yazın: üç madde, her biri için ne değişecek, nasıl bileceğim, ne zaman.

Bir madde mutlaka kendi uygulamanıza ait olsun.

Sonra planı bugün bir kişiye gönderin. Göndermediğiniz plan yazılmamış sayılır.

Neler olabilir?

Rubrik çalışmasında çoğu kişinin ilk taslağında en az bir yargı maddesi çıkıyor. En sık çıkanı "katılımcılarla bağ kurabilme" oluyor — doğru bir şeye işaret ediyor ama gözlenebilir hâle getirilmeden kullanılamıyor.

Kayıt çalışmasında en sık görülen sonuç, akranın listesinde sizin listenizde hiç olmayan bir maddenin bulunması. Bu beklenen sonuç ve zaten çalışmanın amacı.

Gelişim planında ilk taslakların çoğu niyet cümlesinden oluşuyor. "Nasıl bileceğim" sütunu boş kalan her madde, yeniden yazılması gereken madde.

Ve bazı kişilerde bu çalışmalar bir rahatlama üretiyor: değerlendirmenin bir yargılama değil, bir sayma işi olabileceğini görmek. Bu rahatlama, akran düzeninin sürmesinin en iyi göstergesi.

Güvenlik ve sınır

Beş madde.

Birincisi: katılımcı değerlendirmesi ile eğitmen adayı değerlendirmesi karıştırılmaz. Birincisi yapılmaz; ikincisi yapılır ve zorunludur.

İkincisi: değerlendirme bir eleme aracına dönüştüğünde, S9-M08'de gördüğümüz tarama hatasının ikizi doğuyor — insanlar doğru bilgi vermeyi bırakıyor. Bir gelişim değerlendirmesi, sonucu kimin göreceği söylenerek yapılır.

Üçüncüsü: kayıt için izin yazılıdır, reddedilmesi sonuçsuzdur, ve saklama süresi baştan söylenir. Kayıt değerlendirme bitince silinir.

Dördüncüsü: bir adayın henüz öğretmeye hazır olmadığı sonucuna varılabilir ve bu söylenmelidir. Söylenirken kişiye değil gözlenen şeye bağlanır, hangi maddede olduğu gösterilir ve bir yol verilir. "Sen uygun değilsin" bir değerlendirme değil, bir yargıdır.

Beşincisi: hiçbir değerlendirme sonucu bir sağlık ya da klinik yetki anlamına gelmez. Bu, bir sonraki dersin de kapanış cümlesi olacak.

Kendin dene

Kilit özet

Birincisi: öğrencinin iç deneyimi notlandırılmaz — ölçüm geçersizdir, ölçme eylemi deneyimi bozar ve puan verme yetkisi bir güç aracıdır; yerine gözlenebilir yeterlilik konur.

İkincisi: eğitmen adayında bilgi, beceri ve etik üç ayrı araçla ölçülür — yazılı, gözlem ve vaka; beceri sınavla, etik ise doğru cevapla ölçülemez.

Üçüncüsü: kayıtlı örnek ders altı maddeyle değerlendirilir ve altısı da davranış düzeyindedir; izin yazılıdır, paylaşım turu kaydedilmez ve değerlendirilen ders'tir, kişi değil.

Dördüncüsü: akran geri bildirimi dört kuralla çalışır — önceden seçilmiş dar ölçüt, gözlem ile yorumun ayrılması, savunma aşamasının olmaması ve rollerin aynı oturumda değişmesi.

Beşincisi: gelişim planı üç maddedir ve her madde ne değişecek, nasıl bileceğim, ne zaman sorularını cevaplar; bir maddesi her zaman kendi uygulamasıdır ve plan paylaşılmadıysa yazılmamıştır.

Sonraki derse köprü

Bu seviye boyunca yazdık.

Konum paragrafı, ders planı, rehberlik metni, açılış anlaşması, sınır sayfası, soy bağı, başlangıç formu, kaynak listesi, rubrik, gelişim planı.

Hepsi kâğıt üzerinde.

Son ders, kâğıdın bittiği yer.

Çünkü öğretmenlik yazarak öğrenilmiyor; yalnızca yazıyla hazırlanılıyor. Geriye tek bir şey kalıyor: gerçekten odaya girmek — ve bunu bir anda değil, kademeli olarak yapmak.

Bir sonraki ders olan S9-M10 uygulamalı öğretmenliği ele alıyor: gözlemi, yardımcı eğitmenliği, kısa ders öğretimini, tam ders öğretimini, ve süpervizyon altında vaka dosyasını.

Bu beş basamak bir sıralama değil, bir merdiven — her biri bir öncekinin üzerine biniyor ve atlanan basamak sonradan geri geliyor.

Ve bu ders, hem Seviye 9'un hem bu akademinin son dersi. Orada bir de kapanış sorusu var: bu yolu tamamlamak neyi veriyor, neyi vermiyor?