Yaratıcılık

Açılış sahnesi

Bu akademide baştan beri bir şeyi çalışıyoruz: zihin dolaştığında fark etmek ve geri getirmek.

Şimdi yaratıcı işle ilgili bir bulguya bakalım.

Bir problem üzerinde tıkandığınızda, ondan uzaklaşıp zihni fazla zorlamayan bir işe geçmek — yürümek, bulaşık yıkamak — sonraki fikir üretimini destekliyor.

Yani zihnin dolaşmasına izin vermek, bir işlev görüyor.

Şimdi iki cümleyi yan yana koyun.

Uygulama, zihin dolaşmasını azaltmayı çalıştırıyor. Yaratıcı işin bir aşaması ise zihin dolaşmasından besleniyor.

Bu bir çelişki gibi görünüyor ve bir yere kadar öyle.

Bu ders, o gerilimi çözmüyor — çünkü çözülmüş değil. Yaptığı şey, hangi aşamada hangi zihin biçiminin işe yaradığını ayırmak.

Bu derste ne olacak

Önce yaratıcı işin iki farklı zihinsel işlem gerektirdiğini göreceğiz ve bunları ayıracağız. Sonra her birine hangi uygulama biçiminin daha uygun olduğunu ele alacağız. Ardından kuluçka meselesine gireceğiz — açılıştaki gerilimin bulunduğu yer. Sonra belirsizlikle kalmayı konuşacağız; bu, uygulamanın bu alandaki en savunulabilir katkısı. Ardından eleştirmen zihniyle ilişkiyi ele alacağız. En sonda da kısa ritüelleri ve bir uyarıyı yazacağız: uygulamanın ilham garantisi olarak sunulmaması.

Ders bittiğinde yaratıcı sürecin iki aşamasını ayırabiliyor, hangi aşamada hangi dikkat biçiminin uygun olduğunu biliyor ve uygulamanın bu alanda ne vaat edip ne vaat edemeyeceğini söyleyebiliyor olacaksınız.

Sıfır noktası

Bir fotoğraf makinesinin diyaframını düşünün.

Açık diyafram: çok ışık girer, alan derinliği azalır, çerçeveye çok şey sığar ama ayrıntı bulanıklaşır.

Kapalı diyafram: az ışık, geniş netlik alanı, keskin ayrıntı ama daha az esneklik.

İkisi de doğru ayar değil. Hangi işi yaptığınıza bağlı.

Dikkat de böyle çalışıyor ve yaratıcı iş her iki ayarı da gerektiriyor — ama farklı anlarda.

Diyafram benzetmesinin zayıf tarafı şu: makinede ayarı siz seçersiniz ve o ayarda kalır. Zihinde ayar sürekli kayıyor ve çoğu zaman yanlış anda kayıyor — fikir üretirken daralıyor, düzenleme yaparken dağılıyor. Asıl iş, ayarı seçmek değil, kaydığını fark etmek.

Mekanizma

İki aşama, iki dikkat biçimi

Yaratıcı iş tek bir zihinsel durum değil. En az iki ayrı iş var ve birbirini bozabiliyor.

Üretme aşaması. Çok sayıda olasılık çıkarmak. Burada gereken şey geniş ve izin veren bir dikkat. Değerlendirme kapalı; kötü fikirler de yazılıyor.

Düzenleme aşaması. Seçmek, kesmek, biçimlendirmek, bitirmek. Burada gereken şey dar ve sürdürülen bir dikkat. Değerlendirme açık ve gerekli.

S3-M01 ve S3-M02'de iki uygulama ailesini ayırmıştık: odaklanmış dikkat ve açık izleme.

Bu iki aile, bu iki aşamayla eşleşiyor.

Açık izleme, üretme aşamasının zihin biçimine yakın: nesne seçmeden, gelene izin vererek.

Odaklanmış dikkat, düzenleme aşamasının biçimine yakın: tek bir şeyde kalma ve geri getirme.

Bu eşleşme sezgisel ve bir miktar araştırma desteği var. Ama abartılmamalı.

Kuluçka ve zihin gezinmesi

Şimdi açılıştaki gerilime geliyoruz.

Elimizdeki tablo şu: problemden uzaklaşıp zihni az zorlayan bir işe geçmek, sonraki fikir üretimini destekliyor. Hiçbir şey yapmamak ya da zor bir işe geçmek aynı sonucu vermiyor.

Bu bulgu ilgi çekici ama sağlam değil: küçük çalışmalar, karışık tekrarlama sonuçları.

Yine de pratikte iyi bilinen bir şeyi tarif ediyor. Duşta gelen fikir, yürürken çözülen problem, uykuya dalarken beliren cümle.

Şimdi gerilim: uygulama, zihin gezinmesini azaltıyor. Kuluçka ise ondan besleniyor olabilir.

Bu gerilim çözülmüş değil ve dürüst cevap bu. Ama pratik bir uzlaşma var.

Uygulama, zihin gezinmesini yok etmiyor — fark edilir hâle getiriyor. Ve fark edilir hâle geldiğinde bir şey mümkün oluyor: gezinmeye ne zaman izin vereceğinize karar verebilmek.

Yani hedef, dolaşmayı kesmek değil; dolaşmanın ne zaman iş olduğunu ve ne zaman kaçış olduğunu ayırmak.

Bu ayrımı yapan pratik bir kural var: eğer bir problem üzerinde otuz dakikadır tıkandıysanız, dolaşma iştir. Eğer daha başlamadan dolaşıyorsanız, kaçıştır.

Belirsizlikle kalmak

Bu, uygulamanın bu alandaki en savunulabilir katkısı — ve en az konuşulanı.

Yaratıcı işte en yaygın hata, erken kapatmak.

Bir fikir bulunuyor ve o fikre yapışılıyor — daha iyisini aramaya devam etmek yerine. Sebep genellikle yeteneksizlik değil: belirsizliğin verdiği rahatsızlık.

Bitmemiş bir iş, taşınması zor bir şey. Zihin onu kapatmak istiyor ve elindeki ilk çözümle kapatıyor.

Uygulamanın buradaki katkısı doğrudan: rahatsızlıkla kalabilme kapasitesi, bu akademideki uygulamaların merkezinde olan şey.

S6-M02'de maruz kalma mekanizmasını konuşmuştuk: oturumda rahatsız edici bir duyum belirdiğinde kaçmamak. Belirsizlikle kalmak, aynı kapasitenin başka bir alanda kullanılması.

Ve bu, ölçülmüş bir yaratıcılık artışı iddiası değil — mekanizma düzeyinde makul bir bağlantı. Bu ayrımı korumak gerekiyor.

Eleştirmen zihniyle ilişki

Yaygın öğüt: iç eleştirmeni sustur.

Bu öğüt yanlış.

Eleştirmen zihni gerekli. Düzenleme aşamasının tamamı ona bağlı. Kesmek, elemek, biçimlendirmek — hepsi değerlendirme.

Sorun eleştirmenin varlığı değil, zamanlaması.

Uygulamanın buradaki katkısı yine dar ve somut: eleştirmenin ne zaman devreye girdiğini fark etmek.

Çünkü üretme aşamasında eleştirmen genellikle sessizce devreye giriyor. Kişi bir fikri yazmıyor bile — daha yazmadan eliyor ve elediğini fark etmiyor.

Bunu fark etmek, uygulamanın çalıştırdığı meta-farkındalığın doğrudan bir kullanımı.

Pratik biçim: üretme aşamasında elenen fikirleri de yazmak. "Bu saçma" diye düşündüğünüz şeyi yazmak, elemenin görünür olmasını sağlıyor.

Kısa ritüeller

Yaratıcı işte ritüellerin işlevi, ilham çağırmak değil — başlamayı kolaylaştırmak.

Dört biçim işe yarıyor.

Başlangıç ritüeli. İki üç dakika. Masaya oturmadan önce aynı sırayla yapılan birkaç şey: bir bardak su, üç nefes, önceki oturumun son cümlesini okumak.

İşlevi psikolojik: başlama kararını her seferinde yeniden vermek zorunda kalmamak.

Geçiş duraklaması. Başka bir işten yaratıcı işe geçerken otuz saniye. Önceki işin artıklarını bırakmak.

Yarıda bırakma. Bu bir yazma geleneğinden gelen ve çok işe yarayan bir uygulama: oturumu, ne yazacağınızı bildiğiniz yerde bitirmek.

Sebep şu: ertesi gün boş bir sayfaya değil, bilinen bir cümleye dönüyorsunuz. Başlama eşiği düşüyor.

Kapanış. Beş dakika. Bugün ne yapıldı, yarın nereden başlanacak? S8-MD'deki gün sonu kapanışının yaratıcı iş hâli.

Bu dört biçimin ortak özelliği: hiçbiri ilhamla ilgili değil. Hepsi başlama ve sürdürme eşiğiyle ilgili.

İlham garantisi değil

Son bölüm ve bir uyarı.

Bu alanda uygulamaya en çok yüklenen vaat şu: yaratıcılığı artırır.

Bu vaat desteklenmiyor.

Elimizde olan şey birkaç küçük laboratuvar çalışması ve tartışmalı ölçümler. Gerçek yaratıcı çıktıyı — yazılan metin, üretilen iş, çözülen problem — ölçen çalışma neredeyse yok.

Ve bir risk var, S5-M01'de tarif ettiğimiz üçüncü tuzağın bu alandaki hâli.

Uygulama, başlamamanın makul bir gerekçesi hâline gelebiliyor. "Önce zihnimi toparlayayım, sonra yazarım." Ve o "sonra" gelmiyor.

Ayırt edici soru basit: bu oturum bittiğinde işe oturacak mıyım, yoksa oturmamak için mi oturdum?

Yaratıcı işte en güvenilir kural teknikle ilgili değil: iş, masaya oturmakla oluyor.

Örneklerden okuma

Yanlış aşamadaki dikkat

Elenen fikirlerin yazılması

Dolaşma mı, kaçış mı

Yarıda bırakmanın etkisi

Usta katmanı

Üç ileri not.

Birincisi: bu alanda uygulamanın en somut katkısı muhtemelen yaratıcılıkta değil, sürdürmede. Bir işi bitirebilmek, iyi fikir bulmaktan daha az konuşuluyor ama pratikte daha belirleyici. Ve sürdürme, belirsizlikle kalma kapasitesine doğrudan bağlı.

İkincisi: yaratıcı işte gelen zorlayıcı duygular gerçek ve uygulamanın onları çözmesi beklenmemeli. Bir işin ortasında gelen değersizlik hissi, uygulamayla geçmiyor — taşınabiliyor. Bu ikisi arasındaki fark, bu alandaki en dürüst vaat.

Üçüncüsü: kuluçka ile kaçınma arasındaki ayrım, dışarıdan yapılamıyor. Bir eğitmen ya da başkası, kişinin yürüyüşünün hangisi olduğunu bilemez. Bu ayrımı yalnızca kişinin kendisi yapabilir ve bu, kendi kaydını tutmayı gerektiriyor.

Yaygın hatalar ve yanlış bilinenler

Rehberli uygulama

Bu bölüm bir yaratıcı çalışma gününe yerleşen üç biçim. Toplamı yaklaşık on iki dakika ve üçü farklı aşamalara ait.

Üretme aşamasından önce — dört dakika, açma. Masaya oturmadan önce, tercihen ayakta ya da yürüyerek.

İlk iki dakika: hiçbir şeyi hedeflemeden, gelen sesleri, düşünceleri ve duyumları geçirin. Bir şey yakalamaya çalışmayın. S3-M02'deki açık izleme biçimi.

Sonraki iki dakika: üzerinde çalışacağınız soruyu bir kez içinizden söyleyin ve bırakın. Cevap aramayın.

Sonra oturun ve üretmeye başlayın. Kural: on beş dakika boyunca hiçbir fikri elemeyeceksiniz. Elemek istediğiniz fikri de yazacaksınız.

Tıkandığınızda — üç dakika, kuluçka. Tıkanma en az yirmi dakika sürdüyse.

Masadan kalkın. Zihni az zorlayan bir iş yapın: yürümek, su doldurmak, bir şeyi yerine koymak.

Bu üç dakika boyunca problemi düşünmeye çalışmayın ve düşünmemeye de çalışmayın. Zihin oraya gidiyorsa gitsin.

Uyarı: bu bölüm yalnızca tıkanma sonrası. Başlamadan önce yapıldığında kaçış oluyor.

Düzenleme aşamasından önce — beş dakika, daraltma. Üretme bittikten sonra, tercihen bir ara verdikten sonra.

İlk üç dakika: nefeste odaklanmış uygulama. Tek nesne, dağıldığında geri getirme. S3-M01'deki biçim.

Sonraki iki dakika: elinizdeki listeye bakın ve tek bir soru sorun: bunlardan hangisi devam edilmeye değer?

Şimdi eleyin. Bu aşamada eleştirmen zihin açık ve olması gereken yerde.

Ve oturumun sonunda tek bir şey: bir sonraki oturuma nereden başlayacağınızı bildiğiniz yerde kesin.

Neler olabilir?

Açma bölümünde çoğu kişi ilk denemelerde hiçbir şey olmadığını bildiriyor. Bu bölümün işlevi bir hâl üretmek değil; değerlendirme modundan çıkmak.

Eleme yasağı olan üretme aşaması, çoğu kişide beklenmedik biçimde zorlayıcı geliyor. Kötü fikri yazmak, düşünmekten daha rahatsız edici. Bu rahatsızlık, dersin gösterdiği şeyin kendisi.

Kuluçka bölümünde bazı kişilerde hiçbir şey olmuyor ve tıkanma sürüyor. Bu olağan; kuluçka bir yöntem değil, bazen çalışan bir koşul.

Ve düzenleme aşamasında bazı kişilerde eleştirmen fazla sert çalışıyor ve her şey eleniyor. Böyleyse tek bir kural ekleyin: bu oturumda en fazla yarısını eleyeceksiniz.

Güvenlik ve uyarlama

Bu yolun riski fiziksel değil, işlevsel.

Uygulamanın işe başlamamanın gerekçesine dönüşmesi, bu alanda en yaygın sorun. Haftada bir kez şu soruyu sorun: bu hafta uygulamaya ayırdığım süre, işe ayırdığım süreden fazla mı?

Cevap evetse ve iş ilerlemiyorsa, sorun uygulamada değil kullanımında.

Yaratıcı işle uğraşan kişilerde uzun ve yalnız çalışma dönemleri yaygın ve bu, S5-M06'da yazdığımız risk etkenleriyle örtüşüyor: uyku düzensizliği, sosyal temasın azalması, yoğun içe dönüklük. Bu dönemlerde yoğun uygulama eklemek uygun değil.

Ve bir sınır: yaratıcı çalışma sırasında ortaya çıkan yoğun duygusal dalgalar, değersizlik hissi ve umutsuzluk, uygulamayla çözülecek şeyler değildir. Bu belirtiler sürüyorsa S5-M06'daki sarı ve kırmızı işaretler geçerlidir.

Kendin dene

Kilit özet

Birincisi: yaratıcı iş en az iki ayrı işlem gerektirir — üretme geniş ve izin veren dikkatle, düzenleme dar ve sürdürülen dikkatle çalışır ve ikisi aynı anda yapıldığında birbirini bozar.

İkincisi: kuluçka, tıkandıktan sonra zihni az zorlayan bir işe geçmektir ve zihnin dolaşmasından besleniyor olabilir; bu, uygulamanın dolaşmayı azaltma hedefiyle gerilim içindedir ve gerilim çözülmemiştir.

Üçüncüsü: dolaşmanın ne zaman iş ne zaman kaçış olduğunu ayıran pratik kural, tıkanmanın önce mi sonra mı geldiğidir.

Dördüncüsü: uygulamanın bu alandaki en savunulabilir katkısı belirsizlikle kalabilme kapasitesidir — erken kapatma eğilimini geciktirir.

Beşincisi: "meditasyon yaratıcılığı artırır" iddiası mevcut veriyle desteklenmez ve uygulama, işe başlamamanın makul bir gerekçesine dönüşebilir.

Sonraki derse köprü

Bu derste zihnin iki farklı çalışma biçimini ayırdık. Şimdi zihnin çalışmadığı zamana geçiyoruz.

Uyku, bu akademide en çok soru alan konulardan biri ve en çok yanlış uygulanan alan.

Sebebi şu: uyku, çabayla elde edilemeyen bir şey. Uyumaya çalışmak uyumayı zorlaştırıyor ve bu, uygulamayı doğrudan ilgilendiriyor — çünkü bir uygulamayı "uyumak için" yapmak, aynı çaba paradoksunu üretiyor.

Ayrıca burada net bir sınır var: kalıcı uykusuzluk için birinci basamak tedavi meditasyon değil ve S6-M06'da bunu görmüştük.

Bir sonraki ders olan S8-MG uyku ve dinlenmeyi ele alıyor: uyku öncesi uyarılmayı azaltmayı, beden taraması ve yumuşak sesi, yatakta çaba paradoksunu, gün içi uygulama ile gece uygulaması farkını, kalıcı uykusuzlukta profesyonel değerlendirmeyi, ve uykusuzlukta yoğun gece meditasyonundan kaçınmayı.