Eğitim ortamları

Açılış sahnesi

Bir öğretmen sınıfa şunu söylüyor: "Katılmak isteyen katılsın, istemeyen katılmasın."

Kulağa gönüllülük gibi geliyor.

Şimdi o sınıfta on dört yaşındaki bir öğrenci olduğunuzu düşünün. Katılmamayı seçtiniz. Ne yapacaksınız?

Sıranızda oturacaksınız. Yirmi dört kişi gözleri kapalı otururken siz oturacaksınız. Öğretmen odayı tarayacak ve gözü size değecek. Arkadaşlarınız sonradan soracak.

Katılmamak, sizin için bir maliyet taşıyor. Katılmanın maliyeti sıfır.

İki seçenek eşit maliyette değilse ortada gerçek bir seçim yok.

Bu ders, gönüllülüğün bir cümleyle değil bir düzenle kurulduğunu anlatıyor — ve bir sınıfın taşıdığı diğer sorumlulukları.

Bu derste ne olacak

Önce gönüllülüğü bir mimari sorunu olarak ele alacağız. Sonra dinî tarafsızlık ve kültürel açıklık konusuna geçeceğiz; bu, bu yolun en hassas ve en çok atlanan kısmı. Ardından öğrenme hedefi yazmayı öğreneceğiz — Seviye 6 ve 7'deki ölçüm disiplininin eğitimdeki karşılığı. Sonra kısa geçiş uygulamalarını ele alacağız, çünkü okulda gerçekten sürdürülebilen biçim onlar. Ardından etki değerlendirmesini konuşacağız ve bir okulun neyi ölçüp neyi ölçemeyeceğini yazacağız. En sonda da özel eğitim ve duyusal uyarlamalara bakacağız.

Ders bittiğinde bir sınıfta gönüllülük düzeni kurabiliyor, tarafsız bir dille uygulama sunabiliyor ve gözlenebilir bir öğrenme hedefi yazabiliyor olacaksınız.

Sıfır noktası

Bir binada acil çıkış kapısı düşünün.

Kapı var. Üstünde yazıyor. Ama önüne dolap konmuş ve kilidi paslanmış.

Kapı var mı? Kâğıt üzerinde var.

Bir hakkın var olması, kullanılabilir olmasına bağlı. Kullanımı maliyetliyse o hak yalnızca yazıda kalır.

Kapı benzetmesinin zayıf tarafı şu: orada engel görünür. Sınıfta engel görünmez — bakışlar, akran dikkati ve bir öğretmenin sessiz beklentisi. Bunlar ölçülemez ama on dört yaşındaki biri için tamamen gerçektir.

Mekanizma

Gönüllülük: dört yapısal koşul

Bir sınıfta gerçek gönüllülük dört şey gerektiriyor.

Birincisi: hazır alternatif. Katılmayan öğrencinin yapacağı somut bir şey olmalı — okuma, çizim, sessiz bir ödev. Boş oturmak alternatif değil, cezadır.

İkincisi: görünmezlik. Katılmama kararı sınıfın önünde ilan edilmemeli. Uygulama başlarken alternatif zaten masada olmalı.

Üçüncüsü: kayıt yok. Kimin katıldığı not edilmemeli, katılım nota etki etmemeli, katılmayan öğrenci sonradan sorgulanmamalı.

Dördüncüsü: tekrar. İzin her oturumda yeniden verilmeli. Bir kez söylenip unutulan bir izin, üçüncü haftada geçerliliğini yitiriyor.

Ve bir de zamanlama meselesi var: uygulama ders saatinden mi alınıyor, teneffüsten mi?

Ders saatinden alınıyorsa katılmayan öğrenci bir şey kaçırmıyor demektir ve bu, gönüllülüğü kolaylaştırır. Teneffüsten alınıyorsa katılım gerçekten gönüllü olur ama katılım oranı düşer — ve bu düşüş bir başarısızlık değil, doğru sayının görünmesidir.

Dinî tarafsızlık ve kültürel açıklık

Bu bölüm bu yolun en hassas kısmı ve iki yanlış yaklaşım var.

Birinci yanlış: kökeni gizlemek. Uygulamayı tamamen köksüz bir teknik gibi sunmak. Bu, kısa vadede kolay; uzun vadede güven kaybettiriyor. Bir veli araştırdığında kökeni buluyor ve gizlenmiş olduğunu görüyor.

İkinci yanlış: kökeni öne çıkarmak. Uygulamayı bir geleneğin diliyle, terimleriyle ve biçimleriyle sunmak. Bu, devlet okulunda ve karma bir sınıfta uygun değil — ve S4-M11'de gördüğümüz mahkeme kararının konusu tam olarak buydu.

Doğru yol ikisinin arasında ve dört maddede toplanıyor.

Dil. Uygulama Türkçe ve gündelik dille anlatılır. Gelenek terimleri kullanılmaz.

Biçim. Ritüel öğe bulunmaz: eğilme, ilahi, mum, tütsü, dinî anlamı olan tekrar sözcükleri yok.

Şeffaflık. Kökeni sorulduğunda dürüstçe cevaplanır: "Bu uygulamaların benzerleri birçok gelenekte var; burada yaptığımız biçim dinî bir uygulama değil, bir dikkat çalışması."

Erişim. Veli, kullanılan materyali görebilmeli. Gizlenen bir içerik, gizlenmeyi hak eden bir içerik gibi görünür.

Ve bir madde daha, en çok atlanan: bir ailenin dinî gerekçeyle itiraz etmesi meşrudur.

O itiraz karşısında yapılacak şey ikna etmek değil; muafiyeti sorunsuz sağlamak ve çocuğu bu yüzden farklı bir konuma düşürmemek.

Öğrenme hedefi yazmak

Eğitimde bir kural var ve bu alanda neredeyse hiç uygulanmıyor: bir etkinliğin hedefi gözlenebilir olmalı.

İki örnek karşılaştıralım.

Gözlenemeyen hedef: "Öğrenci strese karşı dayanıklılık kazanır."

Gözlenebilir hedef: "Öğrenci, dikkatinin dağıldığı bir anı ve onu nasıl geri getirdiğini bir örnekle anlatabilir."

İkincisi ölçülebilir, öğretilebilir ve raporlanabilir. Birincisi bir temenni.

Bu ayrım yalnızca bürokratik bir titizlik değil. Gözlenebilir hedef yazmak, uygulamayı yapan kişiyi de disipline ediyor: ne öğrettiğini net bilmek zorunda kalıyor.

Ve abartılı vaadi engelliyor: gözlenebilir hedef yazmaya çalışan biri, "kaygıyı azaltır" gibi bir cümleyi zaten yazamıyor — çünkü onu bir sınıfta gözleyemez.

Kısa geçiş uygulamaları

Okulda gerçekten sürdürülebilen biçim bu ve çoğu program bunu yeterince kullanmıyor.

Kullanışlı anlar: teneffüs sonrası derse dönüş, sınav öncesi, gürültülü bir etkinlikten sonra, gün sonu.

Biçimler basit olmalı: üç nefes, ayakların yere teması, bir sese kadar dinleme, sıraya oturuş biçimini toparlama.

Bu kısa biçimlerin bir avantajı daha var: gönüllülük sorununu büyük ölçüde çözüyorlar. Otuz saniyelik bir duraklamaya katılmamak, sekiz haftalık bir programa katılmamaktan çok daha kolay ve çok daha az görünür.

Etki değerlendirmesi: okul neyi ölçebilir

Bir okul programı uyguladığında sonucu bilmek istiyor. Burada iki tuzak var.

Birinci tuzak: öncesi-sonrası anket. Program başında ve sonunda anket yapmak, bir sonuç üretir ama o sonuç programın etkisi değildir. Karşılaştırma grubu yok, beklenti etkisi tam gücünde çalışıyor ve öğrenciler öğretmenlerinin ne duymak istediğini biliyor.

İkinci tuzak: aşırı iddia. Elde edilen sayı yönetim raporuna "program kaygıyı yüzde şu kadar azalttı" diye geçtiğinde, bir gözlem bir kanıt gibi sunulmuş oluyor.

Peki bir okul ne yapabilir?

Üç şey makul.

Katılım ve sürdürülebilirlik. Kaç sınıfta uygulandı, ne kadar süreyle, kaç hafta sürdü, öğretmenler devam ettirdi mi? Bunlar doğrudan ölçülebilir ve bir programın gerçekten uygulanıp uygulanmadığını gösterir.

Kabul edilebilirlik. Öğrenciler ve öğretmenler ne düşünüyor, kim bıraktı ve neden? Bırakanların gerekçesi en bilgilendirici veri.

Gözlenebilir sınıf göstergeleri. Derse geçiş süresi, ders başında oturma düzeninin toparlanma hızı gibi somut şeyler izlenebilir. Ama bunlardaki değişimi programa bağlamak mümkün değil — ve raporda böyle yazılmalı.

Yani bir okulun dürüst raporu şuna benzer: "Program on sınıfta, sekiz hafta boyunca uygulandı. Öğretmenlerin yedisi devam ettirdi. Öğrenci geri bildirimi şöyle. Öğrenme hedeflerinden şunlar gözlendi. Ruh sağlığı üzerindeki etkisi bu değerlendirmeyle ölçülemez."

Bu rapor, abartılı bir rapordan hem daha dürüst hem daha kullanışlı — çünkü ertesi yıl neyin düzeltileceğini gösteriyor.

Özel eğitim ve duyusal uyarlamalar

Son bölüm ve en somut olanı.

Beş başlıkta toplanıyor.

Öngörülebilirlik. Ne olacağının önceden bilinmesi. Görsel bir program, adımların sayılması, sürenin baştan söylenmesi. Bu, özellikle otizm tanısı olan öğrencilerde belirleyici.

Duyusal ortam. Işık, ses, koku. Bazı öğrenciler için sessizlik değil, sabit bir arka plan sesi daha uygun olabilir. Tütsü, koku ve ani sesler kullanılmaz.

Hareket seçeneği. Dikkat farklılığı olan öğrencilerde hareketli biçimler daha uygun; oturarak yapılan uygulamada kıpırdanmak serbest olmalı.

Dokunsal çapa. Bir nesne tutmak, elin masaya basması, ağırlıklı bir yastık. Bu, iç deneyime yönelmenin zor olduğu durumlarda somut bir alternatif sağlıyor.

Sözel yükü azaltma. Uzun ve soyut yönergeler yerine kısa, tek adımlı talimatlar. Beden farkındalığı talimatları bazı öğrenciler için bulanık olabilir; dış duyulara yönelmek daha erişilebilir.

Ve iki değişmez: gözler açık tutulabilir, hareketsizlik istenmez.

Örneklerden okuma

İki sınıfın farkı

Kökeni sorulduğunda

Hedefin yeniden yazılması

Uyarlamanın basitleştirmeyle karıştırılması

Usta katmanı

Üç ileri not.

Birincisi: bir okulda uygulamanın en belirleyici değişkeni öğretmen. Kendi uygulaması olmayan bir öğretmenin yürüttüğü program, çoğu zaman metin okumasına dönüşüyor. Bu, öğretmenin kusuru değil — programın tasarım eksikliği. İyi bir okul programı, öğretmen desteğini içeriyor.

İkincisi: kısa geçiş uygulamaları, sekiz haftalık programlardan daha az iddialı ama daha çok sürüyor. Bir okulda üç yıl sonra hâlâ yapılan şey genellikle otuz saniyelik biçimler oluyor. Sürdürülebilirlik, etki büyüklüğünden daha belirleyici olabilir.

Üçüncüsü: bu yolda yetki sınırı iki yerde. Bir öğretmen ya da rehber, öğrenciyle uygulama yapabilir; ruh sağlığı değerlendirmesi yapamaz ve terapi sunamaz. İkincisi: bir okul programı, bir müdahale programı değildir. Belirli bir sorunu olan öğrenciler için ayrı ve uzman yönlendirmesi gerekir.

Yaygın hatalar ve yanlış bilinenler

Rehberli uygulama

Bu bölüm bir sınıfta uygulanacak doksan saniyelik bir geçiş uygulaması. Talimat dili doğrudan sınıfa yönelik ve gönüllülük düzeni içine yazılmış.

Hazırlık — uygulamadan önce. Katılmak istemeyenler için masalarda bir kitap ya da sessiz bir çalışma hazır olsun. Bu, uygulama başlamadan önce yapılır; o anda kimseye bir şey sorulmaz.

Açılış — on saniye. "Şimdi doksan saniyelik bir duraklama yapacağız. Katılmak istemeyen sessizce kendi işine devam edebilir."

Bu cümle her seferinde söylenir. Kısalığı önemli; uzun açıklama dikkat çeker ve katılmamayı zorlaştırır.

Yirmi saniye — oturuş. "Sıranda otur ve ayaklarını yere bas. Sırtını dikleştir ama kasma. İstersen gözlerini kapat, istersen önüne bak."

Otuz saniye — üç nefes. "Şimdi üç nefes alacağız. Birinci nefeste yalnızca nefesin girişini fark et. İkincide çıkışını. Üçüncüde ikisinin arasındaki duraklamayı."

Sayı vermek burada işe yarıyor: görev belli ve bitişi belli.

Yirmi saniye — ses. "Şimdi dışarıdan gelen sesleri dinle. Kaç farklı ses duyabiliyorsun? Saymana gerek yok, sadece fark et."

Dışa dönük olması bilinçli: sınıf ortamında iç deneyime yönelmek uygun değil.

On saniye — dönüş. "Şimdi gözlerini aç, omuzlarını bir kere kaldırıp indir. Derse dönüyoruz."

Toplam doksan saniye. Ders akışını bozmuyor, ek zaman gerektirmiyor ve her gün yapılabiliyor.

Neler olabilir?

İlk haftalarda kıkırdama ve göz teması olağandır, özellikle ergen gruplarında. Görmezden gelmek genellikle yeterlidir; ikinci haftada belirgin biçimde azalır.

Bazı sınıflarda uygulama başta bir mola gibi karşılanır ve öğrenciler uzatmak ister. Uzatmayın; doksan saniyenin sürdürülebilirliği, uzunluğundan daha değerli.

Bir kısım öğrenci hiç katılmaz. Bu, düzenin çalıştığının göstergesi — katılmama gerçekten mümkün demektir.

Ve bazı öğretmenlerde ilk denemelerde tuhaflık hissi olur. Bu geçer; ama geçmiyorsa uygulamayı yürütmek zorunda değilsiniz. İkna olmamış bir yetişkinin yürüttüğü uygulama, sınıfta zaten çalışmıyor.

Güvenlik ve uyarlama

Bir sınıfta yapılacak uygulamalarda dört sınır değişmez.

Gözler açık tutulabilir ve bu her seferinde söylenir.

Uzun süreli hareketsizlik istenmez; sınıf ortamında iki dakikadan uzun hareketsiz oturma önerilmez.

İç deneyime derin yönelme, güçlü duygularla çalışma ve geçmişe dair anıların araştırılması sınıfta yapılmaz. Sınıf, bu tür çalışmalar için ne uygun ne güvenli bir ortamdır.

Ve bir öğrenci uygulama sırasında ya da sonrasında tedirgin görünürse: uygulamayı durdurun, öğrenciyi sakin bir ortama alın, rehberlik birimine ve aileye bildirin. Sorgulamayın ve yorumlamayın.

Tanı almış bir öğrenci varsa, uygulama biçimi okulun rehberlik birimi ve gerekiyorsa öğrencinin sağlık ekibiyle birlikte belirlenir.

Kendin dene

Kilit özet

Birincisi: gönüllülük bir cümleyle değil dört yapısal koşulla kurulur — hazır alternatif, göze batmayan konum, kayıt tutulmaması ve iznin her oturumda tekrarlanması.

İkincisi: dinî tarafsızlık kökeni gizlemekle değil; terim ve ritüel kullanmamak, sorulduğunda dürüstçe cevaplamak ve materyali erişilebilir tutmakla sağlanır — ve dinî gerekçeli itiraz meşrudur, muafiyet sorunsuz verilir.

Üçüncüsü: öğrenme hedefi gözlenebilir yazılır; "sakinleşir" bir temenni, "dikkatinin dağıldığı bir anı örnekle anlatabilir" bir hedeftir.

Dördüncüsü: okulda sürdürülebilen biçim kısa geçiş uygulamalarıdır ve bir okul katılımı, sürdürülebilirliği ve kabul edilebilirliği ölçebilir — ruh sağlığı etkisini ölçemez.

Beşincisi: uyarlama içeriği basitleştirmek değil sunumu değiştirmektir; öngörülebilirlik, duyusal ortam, hareket seçeneği, dokunsal çapa ve azaltılmış sözel yük bunun beş bileşenidir.

Sonraki derse köprü

Bu derste eğitim ortamını ele aldık ve gönüllülüğün bir güç meselesi olduğunu gördük.

Şimdi aynı sorunun yetişkin hâline geçiyoruz — ve orada güç ilişkisi daha da belirgin.

Bir iş yerinde yöneticinin önerdiği bir programa katılmamak, bir sınıfta katılmamaktan bile zor olabilir. Kimin katıldığı görülüyor, kayıt tutuluyor olabilir, ve katılım bir bağlılık göstergesi gibi okunabilir.

Ayrıca orada başka bir sorun var ve daha ağır: uygulamanın, çözülmesi gereken yapısal bir sorunu örtmek için kullanılması. Aşırı iş yükü karşısında sunulan bir gevşeme programı, sorunu çözmüyor — çalışana devrediyor.

Bir sonraki ders olan S8-MD iş yaşamını ele alıyor: toplantı öncesi yönelmeyi, dikkat ve görev geçişlerini, tükenmişliği bireysel kusura indirgememeyi, kurumsal güç ve gönüllülüğü, çalışan verisinin mahremiyetini, ve sistem sorunlarını meditasyonla örtmemeyi.