Tasarımı değerlendirmek ve geri bildirim vermek

Görev

Bu atölye görsel kimlik modülünü kapatır. Önceki derslerde bir görsel kimliği parça parça kurduk: işaret, palet, yazı karakterleri, fotoğraf ve çizim kuralları, sayfa iskeleti. Şimdi bu parçaların bir arada sunulduğu bir tasarımı değerlendireceksin ve tasarımcıya yazılı bir geri bildirim vereceksin.

Yeni bir taslak görüldüğü anda ağızdan çıkan ilk cümle çoğu zaman bir zevk cümlesidir: "Bayıldım", "Bir şey eksik", "Mavi biraz soğuk". Bu tepkiler tasarımcıya hiçbir şey söylemez; yalnız konuşanın o anki hissini aktarır. Üstelik tasarımcı, bir sonraki sürümde neyi neden değiştireceğini bilmeden tahminle çalışmak zorunda kalır. İyi bir geri bildirim ise bir tasarımı beğeniye değil, brief'te önceden yazılmış ölçütlere göre okur.

Görevin şu: markanın görsel kimliğinin bütün olarak sunulduğu bir taslağı al. Bu bir paket, bir internet sayfası, bir tabela ya da bir sosyal medya şablon seti olabilir; önemli olan birkaç uygulamanın bir arada görülmesi. Tasarım brief'ini ve içindeki değerlendirme ölçütlerini aç. Sonra tasarımcıya en fazla bir sayfalık yazılı bir geri bildirim hazırla. Geri bildirim beş adımı izlemeli.

Birinci adımda brief'teki hedefi ve ölçütleri bir iki cümleyle hatırlatırsın; böylece ikiniz de aynı yerden bakarsınız. İkinci adımda gördüğünü tarif edersin, yargılamadan: hangi uygulamalar var, öğeler nerede duruyor. Üçüncü adımda neyin çalıştığını söylersin ve neden çalıştığını bir ölçüte bağlarsın; çalışan şeyi adıyla söylemek, bir sonraki sürümde onun korunmasını sağlar. Dördüncü adımda sorunları söylersin; ama her sorunu bir çözüm olarak değil, bir sorun olarak yazarsın ve hangi ölçüte takıldığını belirtirsin. Çözümü bulmak tasarımcının işidir; senin işin sorunu net koymaktır. Beşinci adımda sorunları öncelik sırasına dizer, bir sonraki sürümün ne zaman ve kim tarafından değerlendirileceğini yazarsın.

Bu atölyede bir şeyi daha gözeteceksin: geri bildirimin tek bir kanaldan ve tek bir sesle gitmesi. Bir tasarımcıya aynı gün üç ayrı kişiden, üç ayrı mesajla, birbiriyle çelişen yorumlar geldiğinde, tasarımcı hangisini dinleyeceğini bilemez ve çoğu zaman en son konuşanı dinler. Bu yüzden markanın içinde önce yorumlar toplanır, kendi aralarında konuşulur, ölçüte bağlanamayanlar ayıklanır ve tasarımcıya tek bir yazılı belge gider. Kimin son kararı vereceği de baştan bellidir.

Geri bildirimin ayrıntısı, taslağın hangi aşamada olduğuna göre de değişir. İlk yönler gösterildiğinde konuşulacak şey büyük kararlardır: hangi yön stratejiye daha yakın, hangisi elenmeli? Bu aşamada bir harfin aralığını ya da bir rengin tonunu tartışmak, tasarımcıyı henüz seçilmemiş bir yönü cilalamaya iter. Son baskıya yaklaşıldığında ise tam tersi geçerlidir: büyük kararlar artık açılmaz, ayrıntılar ve kural ihlalleri konuşulur. Geç bir aşamada yönü baştan tartışmaya açmak, haftaların işini geri alır.

Son olarak geri bildirimin tonuna dikkat et. Bir tasarımı eleştirmek, onu yapan kişiyi eleştirmek değildir. Cümleler tasarımın kendisine, ölçütlere ve kullanım yerlerine dönük kurulur; "sen şunu yanlış yapmışsın" yerine "bu kartta tarih ikinci okunuyor" denir. Bu, kibarlık için değil, işe yaradığı için böyledir: kendini savunmak zorunda kalmayan bir tasarımcı, sorunu çözmeye daha çok enerji ayırır.

Örnek çözüm

Tasarımcı, Takvo'nun görsel kimliğinin ilk bütün sunumunu getirdi: paketin ön ve arka yüzü, parti kartı, fatura başlığı, kafelerdeki satış rafı için küçük kart ve Instagram'ın üç tema şablonu. Ilgaz sunumu izlerken birkaç kez gülümsedi. Mert not aldı ve ertesi gün tasarımcıya yazılı bir geri bildirim gönderdi.

Geri bildirimde bir şeye bilerek yer vermedi: Ilgaz'ın sunumda söylediği "Lacivert biraz soğuk mu?" sorusu. Renk ölçütlere göre seçilmiş, rafta ve kraft üzerinde sınanmıştı; yeni bir kanıt yoktu. Mert bu soruyu geri bildirime değil, kendi aralarındaki konuşmaya bıraktı ve Ilgaz'a, renkle ilgili kaygısını raftan bir gözlemle desteklerse yeniden açabileceklerini söyledi.

Tasarımcı iki gün sonra cevap verdi. Raf kartı ve parti kartı için iki çözüm önerdi, Instagram şablonu için ise bir soru sordu: hatayı göstermek için bir vurgu gerekiyorsa, paletin içinden hangi öğe bu görevi üstlenebilirdi? Mert soruyu iyi bir işaret saydı: geri bildirim, tasarımcıyı bir talimat listesine değil, bir soruna yöneltmişti. Sonraki sürümde ayın hatası başlığı lacivert kaldı, ama çerçevenin içine o ayın tarihi yerine küçük bir ünlem kondu.

Bir hafta sonraki toplantıda üçü ikinci sürümü aynı dört soruyla gözden geçirdi. Raf kartında çerçeve artık adla ve tarihle birlikte duruyordu. Parti kartında tarih kartın üst yarısına, çiftliğin adının üstüne taşınmış ve büyümüştü; Mert kartı eline alan iki müdavime ilk neyi okuduklarını sordu, ikisi de günü söyledi. Ilgaz bu toplantıda renk konusunu açmadı; bunun yerine pazardaki rafın fotoğrafına bakıp lacivert paketin gerçekten öne çıktığını kendisi söyledi. Toplantının sonunda Mert, ilk geri bildirimde bulunan üç sorunun da kapandığını yazdı ve tasarımcıdan sistemin bütün kurallarını tek bir dosyada toplamasını istedi.

Hatayı bul

Aşağıda Ilgaz'ın aynı sunumdan sonra tasarımcıya kendi telefonundan gönderdiği mesaj var. Mesajı oku ve geri bildirimin nerede işe yaramadığını bul; sonra cevaba bak.

Cevap

Mesaj samimi ve iyi niyetli, ama tasarımcıya bir yön vermiyor; üstelik bazı yerlerde daha önce verilmiş kararları geri alıyor. Birincisi, hiçbir yorum brief'teki bir ölçüte bağlanmamış. "Soğuk geldi", "daha kahve gibi", "çok sade" birer his; tasarımcı bunları neye göre düzelteceğini bilemez. İkincisi, sorunlar sorun olarak değil çözüm olarak yazılmış: "Tarihi küçültelim", "çekirdek koyalım", "hareket katalım". Bu çözümlerin bazıları markanın kendi kararlarıyla çelişiyor. Tarihi küçültmek, ön yüzün öncelikli hedefini, yani tarihin okunmasını, zayıflatır. Kahve çekirdeği, görsel dil kurallarında kategoride herkesin kullandığı ve markayı ayırmayan bir simge olarak bilerek dışarıda bırakılmıştı. Üçüncüsü, çalışan hiçbir şey adıyla söylenmemiş; "süperdi" bir övgü ama tasarımcı neyi koruması gerektiğini öğrenemiyor. Dördüncüsü, öncelik yok: renk, tarih, simge, hareket ve yazı karakteri aynı ağırlıkta sıralanmış ve hepsi bir haftaya sıkıştırılmış. Beşincisi, karar sahipleri belirsizleşmiş: ajanstaki arkadaşın beğenmemesi bir gerekçe olarak eklenmiş, ama arkadaşın hangi ölçüte göre baktığı bilinmiyor ve tasarımcı artık kimi memnun etmesi gerektiğini bilmiyor. Son olarak, mesaj raf kartındaki gerçek sorunu, adsız kullanılan çerçeveyi, hiç görmemiş. Zevk üzerine kurulan bir geri bildirim, ölçütle bakıldığında hemen görülen sorunları kaçırabilir.

Mesajı düzeltmenin yolu onu silmek değil, yeniden kurmaktır. Ilgaz'ın kaygıları kaybolmaz; her biri bir ölçüte bağlanmaya çalışılır. Bağlanabilenler, örneğin şablonların fazla sade bulunması, sesimize uyuyor mu sorusuyla yeniden yazılır. Bağlanamayanlar, örneğin rengin soğuk gelmesi, kanıt bulunana kadar kendi aralarında konuşulur. Ajanstaki arkadaşın görüşü ise, ancak hangi ölçüte göre baktığı öğrenildiğinde masaya gelir.

Teslim

Rubrik

Geri bildirimin aşağıdaki beş ölçütle değerlendirilir. Hiçbir ölçütün Zayıf olmaması beklenir; Zayıf alınan ölçütte geri bildirim yeniden yazılır. Her ölçütte tek bir düzey seçilir ve seçimin gerekçesi bir cümleyle yazılır.

1. Ölçüte bağlılık. Zayıf: yorumlar beğeni ya da his olarak yazılmış, hiçbiri brief'e bağlanmamış. Yeterli: yorumların çoğu bir ölçüte bağlanmış. Mükemmel: her yorum açıkça bir ölçüte bağlı ve ölçüte bağlanamayan kişisel kaygılar geri bildirimin dışında tutulmuş.
2. Sorun ile çözümün ayrılması. Zayıf: geri bildirim bir talimat listesi; tasarımcıya ne yapacağı söyleniyor. Yeterli: sorunların çoğu sorun olarak yazılmış, birkaç yerde çözüm dayatılmış. Mükemmel: her sorun net bir sorun olarak konmuş ve çözüm alanı tasarımcıya bırakılmış.
3. Çalışanı korumak. Zayıf: ya hiç olumlu söz yok ya da yalnız genel övgü var. Yeterli: çalışan bir iki öğe adıyla söylenmiş. Mükemmel: çalışan öğeler adıyla ve hangi ölçütü karşıladıklarıyla söylenmiş, korunmaları istenmiş.
4. Öncelik ve süreç. Zayıf: bütün yorumlar aynı ağırlıkta sıralanmış, sonraki adım belirsiz. Yeterli: sorunlar öncelik sırasına konmuş. Mükemmel: öncelik gerekçesiyle verilmiş, bir sonraki değerlendirmenin tarihi ve karar sahipleri belli.
5. Gözlemin doğruluğu. Zayıf: kural ihlalleri ya da ölçütle görülen sorunlar kaçırılmış. Yeterli: önemli sorunların çoğu görülmüş. Mükemmel: markanın kendi kurallarıyla çelişen her uygulama bulunmuş ve gözlem raftan ya da gerçek kullanımdan bir kanıtla desteklenmiş.

Sonraki derse köprü

Takvo'nun görsel kimliği artık parçalarıyla ve kurallarıyla bir bütün. Ama bu bütün, logodan ibaret bir işaret olarak mı kalacak, yoksa yeni uygulamalara, yeni yüzeylere ve hareketli ekranlara uyum sağlayan, yaşayan bir sisteme mi dönüşecek? M13-D01 «Logodan sisteme», esnek ve yaşayan kimlikleri ele alarak görsel sistemi genişletmeye başlıyor.