Dijital müsaitlik

Kısa açıklama

Bir müşteri bir adı duyduğunda çoğu zaman ilk iş onu bir arama kutusuna ya da bir sosyal medya uygulamasına yazar. Bulduğu şey markanın kendi sayfası değilse, ad sicilde ne kadar temiz olursa olsun ilk karşılaşma kaybedilmiş olur. Dijital müsaitlik kontrolü, adın internet adresi ve sosyal medya hesap adı olarak boşta olup olmadığını, boşta değilse kimin elinde olduğunu sorar.

Türkiye'de ".tr" uzantılı alan adları TRABİS adlı sistem üzerinden verilir. TRABİS'in duyurusuna göre "com.tr", "org.tr" ve "net.tr" uzantıları yirmi yılı aşkın süre belge ibraz edilerek alınabiliyordu; sistemin faaliyete geçtiği 14 Eylül 2022'den itibaren ise bu uzantılar belgesiz biçimde ve ilk gelen ilk alır kuralına göre tahsis ediliyor. Bu, eskiden bir marka belgesi isteyen kapının artık açık olduğu anlamına gelir: adı ilk başvuran alır.

Uluslararası uzantılarda da kural aynıdır. WIPO'nun alan adı uyuşmazlıkları rehberine göre bir alan adının kötü niyetle alındığını düşünen marka sahipleri, 1999'da kabul edilen bir uyuşmazlık çözüm usulüne başvurabilir; ama şikâyetin kabul edilmesi için üç koşulun birlikte kanıtlanması gerekir. Alan adı şikâyetçinin hakkı olan bir markayla aynı ya da karıştırılacak kadar benzer olmalı, kaydedenin o ad üzerinde bir hakkı ya da meşru bir çıkarı bulunmamalı ve ad kötü niyetle kaydedilip kullanılıyor olmalıdır. Yani bu yol, markası olan birine açıktır ve kolay değildir. TRABİS'in sitesinde de ".tr" uyuşmazlıkları için ayrı bir bölüm bulunur.

Sosyal medyada kurallar platformdan platforma değişir. X'in yardım sayfalarına göre kullanıcı adı işgali platform kurallarına aykırıdır, ama işgal edilmiş bir ad yalnız marka hakkı ihlali olduğunda serbest bırakılır; etkin olmayan hesapların adları ise şu an serbest bırakılmamaktadır ve sayfa, kullanıcıya adın boşta olan bir varyasyonunu seçmesini önerir. Hem alan adında hem kullanıcı adında, bir adı geri almanın en güçlü dayanağı tescilli bir markadır.

Kontrol listesi

1. Kısa listedeki her ad için alan adı biçimlerini yaz: ".com.tr", ".com" ve markanın ileride satılabileceği ülkelerin uzantıları.
2. Her biçimi bir alan adı sorgusunda dene ve sonucu not et: boşta mı, alınmış mı, alınmışsa etkin bir site mi yoksa boş bir sayfa mı?
3. Markanın kullanacağı her sosyal medya platformunda adı kullanıcı adı olarak ara ve aynı biçimde not et.
4. Ad alınmışsa sahibinin ne yaptığına bak: aynı sektörde mi, farklı bir işte mi, uzun süredir sessiz mi?
5. Türkçe harf içeren adlarda hem doğru hem sadeleştirilmiş yazımı dene; alan adlarında ve kullanıcı adlarında çoğu zaman yalnız sadeleştirilmiş biçim kullanılabilir.
6. Ad alınmışsa kullanılabilecek varyasyonları yaz: sonuna bir kategori kelimesi, bir şehir ya da "resmi" gibi bir ek koymak; her varyasyonun okunuşunu ve hatırlanışını yeniden sına.
7. Adın bütün biçimlerinin, sitede ve sosyal medyada aynı ya da birbirine çok yakın olup olmadığını kontrol et; müşteri her yerde farklı bir yazımla karşılaşmamalıdır.
8. Karar yaklaştığında en güçlü adayların boşta olan alan adlarını ve kullanıcı adlarını hemen al; ilk gelen ilk alır kuralında bekleyen kaybeder.

Sık hatalar

Resmî kaynak notu

Kendi markanda

Sonraki derse köprü

Sicil, dil ve dijital kontrol bittiğinde masada iki güçlü aday kaldı; ama ikisi de henüz paketi alacak müşteriye hiç gösterilmedi. M08-D08 «Test etmek ve karar vermek», kısa listeyi müşteriyle sınamayı, gelen geri bildirimi tartmayı ve son kararı vermeyi ele alıyor.