Oylama ve çoğunluk

Açılış sahnesi

Yılbaşı haftası depo iki vardiyayla çalışacaktı; dört şeften ikisi ekipleriyle birlikte o hafta izin yapabilecek, ikisi çalışacaktı. İade şefi toplantının başında önerdi: "Oylayalım, kim izin istiyorsa el kaldırsın." Herkes kaldırdı. Sonra ikinci bir oylama yapıldı: hangi iki ekip izne çıksın? İade ekibi ile soğuk hava ekibi iki oy aldı, gece vardiyası ile bakım ekibi de iki. Eşitlik.

Operasyon sorumlusu oylamayı bir kez daha yaptırdı; sonuç değişmedi. Toplantı uzadıkça şefler birbirine ekiplerinin geçen yılbaşında ne yaptığını hatırlatmaya başladı. O sırada gece vardiya şefi, ilk kez dile getirdiği bir bilgiyi söyledi: gece ekibinden beş kişinin yılbaşı haftasında zaten yıllık izni onaylanmıştı. Ekip, izne çıkmasa bile o hafta yarım kadroyla çalışacaktı.

Bu bilgi oylamadan önce söylenseydi, dağılım farklı olabilirdi. Ama şefler el kaldırmıştı; kimse oyunu geri almak istemiyordu.

Bu derste ne olacak

Önceki iki ders, kararın liderde kaldığı iki yolu ele aldı: tek başına karar ve danışmalı karar. Bu ders, kararın ekibe bırakıldığı ilk yola bakıyor: oylamaya. Oylama hızlı, anlaşılır ve adil görünen bir yöntem; ama ne zaman kullanılacağı, nasıl kurulacağı ve sonucundan sonra ne yapılacağı, oylamanın kendisi kadar önemli.

Seri daha önce iki komşu kavramı işledi: çoğunluğa ya da lidere karşı yükselen aykırı sese azınlık itirazı, tek bir kişinin elinde kalıp ortak konuşmaya hiç girmeyen bilgiye de paylaşılmamış bilgi adı verildi. Oylama, bu ikisini birlikte etkiliyor: oylamanın zamanı, paylaşılmamış bilginin ortaya çıkıp çıkmayacağını, oylamanın ardından yapılanlar da azınlığın kararla ne yapacağını belirliyor.

Depo, şefler ve bu dersteki bütün kurum örnekleri kurgu. Hastie ile Kameda'nın ve Mojzisch ile Schulz-Hardt'ın çalışmaları gerçek.

Sıfır noktası — oylama bir tartışma kısayolu olarak

Bir ekip bir konuda anlaşamadığında, oylama çoğu zaman tartışmayı bitirmenin en kolay yolu gibi görünüyor. Herkes bir kez konuşur, sonra el kaldırılır ve karar çıkar. Oylama, kararı kimsenin kişisel tercihine bırakmadığı için adil, bir sayıya dayandığı için de itiraz götürmez görünüyor.

Ama oylama, tartışmanın yerini tutmuyor; tartışmanın sonunu belirliyor. Tartışma eksik kaldıysa, oylama eksik bir bilgiyi sayıya dönüştürüyor. Oylama erken yapıldıysa, kişiler bir pozisyona bağlanıyor ve sonradan gelen bilgiye kulak vermiyor. Oylama sonuçlandıktan sonra azınlıkta kalanlar ise kararın dışında kalmış gibi hissedebiliyor.

Mekanizma — çoğunluk kuralı şaşırtıcı ölçüde iyi işliyor

Bir grubun karar vermek için kullanabileceği farklı kuralların ne kadar başarılı olduğu, bir benzetim ortamında ve gerçek kişilerle karşılaştırıldı.

Depodaki oylama, bu koşulların ikisini de karşılamıyordu. Şefler oylamadan önce bilgiyi paylaşmamıştı; oylar da el kaldırarak, birbirini görerek veriliyordu.

Mekanizma — başkalarının tercihini önceden bilmek, bilgiye kulak vermeyi azaltıyor

Bir grubun tartışmanın başında üyelerin tercihlerini öğrenmesinin karar kalitesini nasıl etkilediği bir dizi deneyle sınandı.

Gece vardiya şefinin beş izinli işçisi, tam olarak böyle bir bilgiydi. Oylama başta yapıldığı için şefler pozisyonlarını almış, sonra gelen bilgiyi tartmak yerine oylarını korumuştu.

Model — oylamayı kurmak

Bir kararı oylamaya bırakmadan önce ve oylama sırasında dört adım düşünülebilir.

Oylamaya uygun bir karar mı, sor: oylama, ekibin her üyesini benzer biçimde etkileyen ve üyelerin seçenekler hakkında benzer bilgiye sahip olduğu kararlarda iyi işliyor. Bir azınlığı ağır biçimde etkileyen kararlar, ya da bilginin yalnız birkaç kişide olduğu kararlar için oylama riskli.

Önce bilgiyi topla, sonra oyla: oylamadan önce her üyenin seçeneklerle ilgili bildiği şeyi söylemesi için bir tur yap. Oylamayı tartışmanın sonuna koy.

Oyları bağımsız topla: mümkünse oyları aynı anda ve birbirini görmeden ver; yazılı ya da kapalı oy, ilk oy verenin diğerlerini etkilemesini önlüyor.

Eşitlik ve azınlık için kuralı önceden koy: oylama eşit çıkarsa ne olacağını, oylamadan önce kararlaştır. Azınlıkta kalanların görüşünü bir notla kayda geçir ve kararın hangi koşulda yeniden açılacağını belirle.

Karar noktası — oylama ne zaman yerinde değil?

Oylama, çoğunluğun tercihini ortaya çıkarıyor; ama tercihin yoğunluğunu göstermiyor. Bir seçenek, üç kişi için küçük bir kolaylık, bir kişi için ise ciddi bir kayıp anlamına gelebilir. Böyle bir kararda çoğunluk kuralı, küçük kolaylıkları büyük bir kaybın önüne koyuyor.

Oylama, bilginin eşit dağılmadığı kararlarda da riskli. Bir güvenlik sorununu yalnız bir kişi biliyorsa, ya da bir teknik kararın sonuçlarını yalnız uzmanı değerlendirebiliyorsa, oylama o kişinin bilgisini diğer oylarla eşit tartıyor. Bu kararlar için danışmalı karar ya da uzmana devir daha uygun olabilir.

Son olarak, oylama kararı ekibe bıraktığı için yöneticinin sorumluluğunu da dağıtıyor gibi görünüyor. Ama yönetici, oylamaya hangi kararı bıraktığından ve oylamanın nasıl kurulduğundan sorumlu kalıyor. Kötü kurulmuş bir oylamanın sonucu, yöneticinin kararıdır.

Sınırlılıklar ve eleştiri

Hastie ile Kameda'nın çalışması bir benzetim ortamına ve birbiriyle etkileşmeyen kişilerden oluşturulan gruplara dayanıyor; gerçek bir ekipte üyelerin birbirini etkilemesi, çoğunluk kuralının başarısını değiştirebilir. Mojzisch ile Schulz-Hardt'ın deneyleri ise laboratuvarda, kısa süreli gruplarda ve belirli bir görev türünde yapıldı. İki çalışma birlikte, oylamanın kendisinin değil, oyların hangi koşullarda verildiğinin kararın kalitesini belirlediğini düşündürüyor; ama bir oylama düzenini tasarlamak için ayrıntılı bir reçete vermiyor.

Kapalı oy, bağımsızlığı korusa da her ekipte uygun olmayabilir. Küçük bir ekipte kimin nasıl oy verdiği çoğu zaman tahmin ediliyor; kapalı oy, bu durumda bir güven eksikliği işareti gibi okunabilir. Bazı kararlarda ise açık oy, herkesin kararın sorumluluğunu üstlenmesini sağlıyor.

Oylama, ekipteki güç ilişkilerinden bağımsız değil. Yöneticinin oy kullanıp kullanmadığı, oylamada nasıl bir ağırlık taşıdığı ve ekibin yöneticinin tercihini bilip bilmediği, oyları etkileyebiliyor. Yöneticinin kendi tercihini oylamadan önce söylemesi, bir erken oylama etkisi yaratabilir.

Son olarak, çoğunluk kuralı, azınlıkta kalanların karara bağlılığını kendiliğinden sağlamıyor. Azınlık kaydı ve kararın gözden geçirilme koşulu bu bağlılığa yardım edebilir; ama kararı benimsemek için azınlıkta kalanların bir şey alması gerektiği durumlar da var. Uzlaşmayı konu alan ders, tam bu durumlardan yola çıkıyor.

Yaygın hatalar

Aklında kalsın

Oylama, sanıldığından daha iyi bir karar yöntemi olabilir; ama oylar bağımsız ve bilgiye dayalı verilmelidir.

Oylamayı tartışmanın sonuna koy; bilgi paylaşılmadan yapılan oylama üyeleri pozisyonlarına bağlar.

Oyları aynı anda ve mümkünse birbirini görmeden topla.

Eşitlik hâlinde ne olacağını oylamadan önce kararlaştır.

Bir azınlığı ağır biçimde etkileyen kararları oylamaya bırakmadan önce düşün.

Azınlıkta kalan görüşü kayda geçir ve kararın yeniden açılma koşulunu belirle.

Oylamanın sonucunu uygula; uygulamayacaksan oylamaya hiç başvurma.

Oylamayı kuran yöneticidir; kötü kurulmuş bir oylamanın sorumluluğu da onundur.

Sonraki derse köprü

Yılbaşı oylamasından sonra bakım şefi kararı kabul etti, ama memnun değildi. Ekibi yılbaşında çalışacak, üstelik arıza olursa tek başına kalacaktı. Azınlık kaydı uyarısını korumuştu; ama ekibi için bir şey kazanmamıştı.

Birkaç gün sonra bakım şefi bir öneriyle geldi: ekibi yılbaşında çalışacaktı, ama karşılığında şubat tatilinde öncelik alacaktı; ayrıca gece vardiyasından bir kişi yılbaşı gecesi çağrı listesinde yer alacaktı. Diğer şefler bunu kabul etti.

İki tarafın birbirinden bir şey alıp bir şey verdiği bu tür bir anlaşma, oylamadan farklı bir yol. Uzlaşma ne zaman işe yarar ve ne zaman herkesi yarı memnun bırakan bir orta yola dönüşür? Uzlaşma dersi, bu soruya bakıyor.