Kırılganlık gösterebilmek

Açılış sahnesi

Yat limanı işletmesinin müdürü, yatırımcı sunumundan bir gece önce ofiste tek başına oturuyor. Sunumda, limanın genişleme planı için yeni bir yatırımcıdan kaynak istenecek. Rakamları defalarca kontrol etmiş, ama bir şey içini rahatsız ediyor: rıhtım inşaatının maliyet tahmini, geçen yıl yapılan bir etüde dayanıyor ve o etütten sonra çelik fiyatları değişmişti.

Yardımcısı kapıyı çalıp bir şeye ihtiyacı olup olmadığını soruyor. Müdür bir an, maliyet tahmininden emin olmadığını ve sunumdan kaygılandığını söylemeyi düşünüyor. Sonra "her şey hazır, sen çık" diyor.

Ertesi gün sunumda bir yatırımcı tam da o soruyu soruyor: çelik fiyatları hesaba katıldı mı? Müdür, hazırlıksız bir cevap veriyor. Toplantıdan sonra yardımcısı ona yaklaşıp, çelik fiyatlarındaki değişikliği iki hafta önce fark ettiğini ve güncel bir tablo hazırladığını, ama müdürün her şeyin yolunda olduğunu söylediği için göstermediğini söylüyor.

Müdür o akşam, kendi kaygısını gizlemenin ekibin bildiğini de gizlemesine yol açtığını düşünüyor. Bir liderin "her şey yolunda" demesi, ekibe "sorun getirmeyin" diye duyulmuştu.

Bu derste ne olacak

Önceki derste sağlıklı özgüveni, yani kişinin değerinin her olayla yeniden sınanmadığı sağlam bir zemini gördük. Kapanışta, sağlam bir zeminde duranın bile zorluğunu herkesin önüne koymakta tereddüt ettiğini gördük.

Bu derste o tereddüdün üzerine gidiyoruz: bir liderin bilmediği, emin olamadığı ya da yanıldığı yeri ekibinden saklamaması.

Konu tek yönlü değil. Bir yanda, insanların kendi açıklıklarını başkalarının açıklığından çok daha olumsuz değerlendirdiğini gösteren bir çalışma var. Öbür yanda, yüksek statüdeki kişilerin zayıflık paylaşımının, beklenenin tersine, onların etkisini azaltabildiğini gösteren başka bir çalışma.

Bu iki bulgu birlikte, kırılganlığın ne her zaman bir güç ne de her zaman bir risk olduğunu gösteriyor. Model, bir liderin neyi, kime, ne zaman ve nasıl açacağını ayırt etmesi için bir düzen öneriyor.

Yat limanından matbaaya kadar dersteki bütün yöneticiler kurgudur; hiçbirinin kaygısı gerçek bir kişiden alınmadı.

Sıfır noktası — kırılganlık ne demek

Kırılganlık kelimesi, liderlik bağlamında çoğu zaman yanlış anlaşılıyor. Bazıları onu duygusal bir itiraf, gözyaşı ya da kişisel sırların paylaşılması olarak düşünüyor. Bazıları ise bir zayıflık gösterisi olarak.

Bu derste daha dar ve işe dönük bir anlamda kullanılıyor.

Bu tanımda iki öğe öne çıkıyor. Birincisi, açılan şeyin işle ilgili olması. İkincisi, açmanın bir risk taşıması: kişi, söylediğinde eleştirilebileceğini, küçük görülebileceğini ya da yanlış anlaşılabileceğini biliyor.

Açılıştaki müdür, maliyet tahmininden emin olmadığını söyleseydi, bir risk alacaktı: yardımcısı onu hazırlıksız görebilirdi. Söylemediği için başka bir risk gerçekleşti: bilgi, ihtiyaç duyulduğu anda ortaya çıkmadı.

Mekanizma — neden bu kadar zor

Kırılganlık göstermenin zorluğunun bir kısmı, kişinin kendi açıklığını nasıl değerlendirdiğiyle ilgili.

Bu etki, bir liderin "bunu söylersem zayıf görünürüm" düşüncesinin ne kadar güvenilir olduğunu sorgulatıyor. Kişinin kendi tahmini, başkalarının gerçek tepkisinden daha karamsar olabilir.

Ama her açıklık aynı karşılanmıyor

Güzel dağınıklık etkisi, kırılganlığın her zaman olumlu karşılandığı anlamına gelmiyor. Özellikle liderler için durum daha karmaşık.

İki bulgu yan yana konduğunda bir gerilim ortaya çıkıyor. Bir yanda, liderin açıklığının bedelini kendi gözünde büyüttüğü görülüyor. Öbür yanda, bu bedelin gerçek olabildiği.

Gerilimi çözen şey, açıklığın türü. İşle ilgili bir belirsizliği bir yön önerisiyle birlikte paylaşmak ile, genel bir yetersizlik duygusunu ya da kişisel bir kaygıyı ekibe yüklemek aynı etkiyi yaratmıyor.

Model — neyi, kime, ne zaman, nasıl

Model, bir liderin kırılganlık göstermeyi ayarlaması için dört soru öneriyor.

Neyi açıyorsun? Açtığın şey işle ilgili mi? Ekibin bilmesi, onların daha iyi karar vermesine, yardım etmesine ya da hazırlanmasına katkı sağlar mı? İşle ilgisi olmayan kişisel bir kaygı, başka bir kanalda daha iyi karşılanabilir.

Kime açıyorsun? Bu kişi ya da grup, açtığın şeyle bir şey yapabilir mi? Aynı belirsizlik, yakın bir yardımcıya, bütün ekibe ya da yönetim kuruluna açıldığında farklı sonuçlar doğuruyor.

Ne zaman açıyorsun? Açıklığın zamanı, bilginin işe yarayabileceği an mı? Açılıştaki müdür, sunumdan bir gece önce açsaydı, yardımcısının tablosu işe yarayacaktı.

Nasıl açıyorsun? Açıklığı bir yön, bir soru ya da bir istekle birlikte mi sunuyorsun? Yönlü açıklıkta ekibin eline bir kaygı değil, yapılacak bir iş geçiyor.

Karar noktası — liderin açıklığı ekibin açıklığı

Kendi kırılganlığını ayarlamaya başladın. Ama bir liderin açıklığı, ekipte ne kadar açık olunabileceğinin de sınırını çiziyor.

Lider hiçbir zaman bilmediğini söylemiyorsa, ekip de söylemekten çekiniyor. Lider hatalarını saklıyorsa, ekip de saklıyor. Liderin "her şey yolunda" demesi, ekibe sorunların istenmediğini söylüyor.

Önerilen yol, ekibin açıklığını istediğin yerde önce kendi açıklığını göstermek. Ama bunu yönlü yapmak: hatayı ya da belirsizliği, onunla ne yapılacağıyla birlikte paylaşmak.

Aynı zamanda, ekipten gelen açıklığa nasıl tepki verdiğine bak. Bir çalışan bilmediğini ya da hata yaptığını söylediğinde, verdiğin ilk tepki, bir sonraki açıklığın gelip gelmeyeceğini belirliyor.

Sınırlılıklar ve eleştiri

Kırılganlık üzerine popüler liderlik yazını, çoğu zaman araştırmaların desteklediğinden daha iyimser. Açıklığın her durumda güven yarattığını söyleyen iddialar, statü cezası gibi bulgularla birlikte okunmalı.

Kırılganlığın karşılanma biçimi kültürden kültüre değişiyor. Hiyerarşinin güçlü olduğu kültürlerde ya da kurumlarda, liderin açıklığı daha büyük bir statü kaybı olarak algılanabiliyor.

Kırılganlık gösterme bedeli herkes için eşit değil. Kadın liderler, azınlık gruplardan gelen liderler ya da yeni atanmış yöneticiler, aynı açıklık için daha ağır bir bedel ödeyebiliyor. Açıklığı öneren birinin, bu bedelin eşit dağılmadığını da hesaba katması gerekiyor.

Son olarak, kırılganlık göstermek ile duygusal yükü ekibe devretmek birbirine kolayca karışabiliyor. Bir liderin ağır kişisel zorlukları, ekip toplantısından çok güvenilir bir danışman, bir meslektaş ya da bir uzmanla konuşulmayı hak edebiliyor.

Yaygın hatalar

Aklında kalsın

Kırılganlık göstermek, işin gerektirdiği gerçeği gizlememek demek. Bilmediğini, emin olmadığını, yanıldığını ya da yardıma ihtiyacın olduğunu söyleyebilmek.

İnsanlar kendi açıklıklarını başkalarınınkinden daha olumsuz değerlendiriyor. "Söylersem zayıf görünürüm" tahmini, gerçek tepkiden daha karamsar olabilir.

Ama liderin açıklığının bir bedeli de olabiliyor. Yüksek statüdeki birinin zayıflık paylaşımı, bazı durumlarda etkisini azaltabiliyor.

Açıklığı bir yön, bir soru ya da bir istekle birlikte sunmak, onu ekibin sırtına binen bir ağırlıktan çıkarıp üzerinde çalışılacak bir konuya çeviriyor.

Neyi, kime, ne zaman ve nasıl açacağını ayırt et. Her açıklık aynı yere, aynı zamanda gitmiyor.

Liderin açıklığı, ekipte ne kadar açık olunabileceğinin sınırını çiziyor. Ekipten gelen açıklığa verdiğin ilk tepki, bir sonrakinin gelip gelmeyeceğini belirliyor.

Sonraki derse köprü

Matbaa müdürü, kağıt hatasından sonraki toplantıda ekibin anlayışlı tepkisine rahatladı. Ama birkaç hafta sonra, yeni bir büyük siparişi onaylarken elinin titrediğini fark etti.

Her ayrıntıyı üç kez kontrol ediyordu. Kararları erteliyordu. Ekipten gelen bir öneriyi, "ya yine yanlış çıkarsa" diye düşünerek reddediyordu. Hatasını açıkça söyleyebilmişti, ama bir sonraki hatanın korkusu ondan kolayca gitmiyordu.

Bir hatayı kabul edebilmek ile hata yapma korkusuyla yaşamak farklı şeylerdi.

Hata yapma korkusu dersi bu ikinci duruma yöneliyor. Hata korkusunun bir liderin kararlarını nasıl yavaşlattığı ve daralttığı, mükemmeliyetçiliğin özenden nerede ayrıldığı ve bir liderin kendi hata korkusunu ekibine nasıl aktardığı, o derste tartışılacak.