← DerslerTeknoloji karşılaştırması: verim, ısı, renkSeviye 120 dk
1 / 12

Anlatım

Dört teknoloji, üç eksen

Son dört derste dört kaynak ailesini tek tek tanıdın: tungsten sürekli spektrum verir ama enerjisinin çoğunu ısıya harcar; HMI gün ışığı dengeli ve güçlüdür ama balast, ateşleme akımı ve ısınma süresi ister; LED verimlidir ve dim edilince rengini korur ama spektrumu boşlukludur; floresan geniş yüzeyi sayesinde bedavaya yumuşaktır ama menzili yoktur.

Bu ders o dördünü tekrar anlatmıyor. Sorusu tek: elinde iki armatür varken hangisini seçeceğine nasıl karar verirsin? Bölüm 2'nin kazanımı bunu şöyle yazıyor — "aynı işi yapan iki armatür arasında ÖLÇÜLEBİLİR GEREKÇEYLE seçim yapmak".

Üç eksen var ve üçü de sayıya bağlanır. Verim: yüze kaç lux düşüyor, kaç watt karşılığında? Isı: odaya kaç watt giriyor? Renk: spektrum ne kadar dolu, hangi referansa göre?

Zor olan eksenleri ölçmek değil, hangisinin o iş için belirleyici olduğunu bilmek. Küçük bir odada ısı belirleyicidir; pencereden güneş basarken verim belirleyicidir; iki kaynağın yan yana durduğu bir sahnede renk belirleyicidir. Üçünü birden optimize eden armatür yoktur.

Üç eksen: yüze düşen lux ÷ bağlı watt · odaya giren watt · spektrumun referansa uzaklığı. Karar, hangisinin o sahnede belirleyici olduğuyla başlar.

Sözlük

Renk sıcaklığı (Colour temperature (CCT))
Bir kaynağın rengini siyah cisim ışıması ölçeğinde ifade eden değer, Kelvin cinsinden. Düşük = turuncu, yüksek = mavi.Sık yapılan hata: Kelvin tek başına rengi tanımlamaz. Yeşil/magenta ekseni (Duv) ve spektrumun kendisi ayrı değişkenlerdir.
Stop (Stop)
Işık miktarının iki katına çıkması veya yarıya inmesi. stop = log₂(oran).
Ten tonu (Skin tone)
Öznenin cildinin ışığı geri yansıtma oranı ve speküler karakteri. Aynı rig farklı tende farklı çalışır.Sık yapılan hata: Klasik pozlama tabloları açık tenler varsayılarak yazılmıştır; diğer tonlarda doğrudan uygulanırsa yanlış sonuç verir.
Dimmer (Dimmer)
Armatürün ışık çıkışını kısan kontrol.Sık yapılan hata: Kare (square law) eğrili bir dimmerde %50 fader ışığın yarısını değil, dörtte birini verir. Ayrıca gerçek bir tungsten armatürde dim etmek renk sıcaklığını da düşürür — bu simülatör bunu modellemez, cctKelvin kaydırıcı konumundan bağımsız sabit kalır.
Demet açısı (Beam angle)
Merkez şiddetin yarısına (1 stop düşüşe) karşılık gelen tam açı. Kaynağın ışığı hangi koniye gönderdiğini tanımlar.Sık yapılan hata: "Işığın bittiği açı" değildir. Demet açısının dışında da belirgin miktarda ışık vardır — orası field açısının alanıdır ve spill'in bir kısmı oradan gelir.
Tungsten (akkor) kaynak (Tungsten / incandescent)
Elektrikle ısıtılan tungsten telin ışıdığı kaynak. 3.200 K stüdyo standardı, sürekli spektrum, CRI 100 (tanım gereği); bedeli ısı, güç ve dim edilince renk kayması.Sık yapılan hata: Dimmer tungsten'de yalnız pozlama aracı değildir: teli soğutur ve rengi düşürür. Pozlama scrim, ND, mesafe ya da diyaframla kurulur.
HMI (metal halide ark lambası) (HMI (Hydrargyrum Medium-arc Iodide))
Cıva buharı ve metal iyodürleri içinde yanan elektrik arkından ışık üreten gün ışığı dengeli deşarj kaynağı. Nominal 5.600 K; balast ve ateşleyici gerektirir, watt başına tungsten'in birkaç katı ışık verir.Sık yapılan hata: 5.600 K bir nominaldir: yeni ampul daha mavi yanar, yaşlandıkça düşer. İki HMI aynı sahnede aynı renk olmak zorunda değildir — mired ile ölçülüp jel ile eşlenir.
LED (yarı iletken kaynak) (LED (light-emitting diode))
Yarı iletken eklemden geçen elektronların foton bırakmasıyla ışık üreten kaynak. Beyaz ışık ya mavi çip + fosfor ile ya da renkli çiplerin karışımıyla üretilir; watt başına tungsten'in birkaç katı ışık verir.Sık yapılan hata: Yüksek CRI değeri spektrumun tam olduğunu göstermez: 480–500 nm çukuru ve zayıf derin kırmızı, CRI ortalamasının içinde kaybolabilir.
Floresan kaynak (Fluorescent)
Cıva deşarjının ürettiği morötesini tüp iç yüzeyindeki fosforun görünür ışığa çevirdiği kaynak. Yayan yüzeyi geniş olduğu için çıplak hâlde bile yumuşaktır; rengi tüp değiştirilerek seçilir.Sık yapılan hata: Yumuşaklığı deşarjdan değil yüzey alanından gelir. Aynı deşarj ailesinden olan HMI, fresnel merceğinin arkasında setteki en sert kaynaklardan biridir.

Sette

Armatür listesini watt sütunuyla yapma. En az dört sütun tut: bağlı watt, tepe watt (HMI için nominalin 1,5 katı), hedef mesafede yüze düşen lux ve renk referansı. Kiralamacıya "1 kW'lık ne var" diye sormak yerine "3 metreden yüzde şu kadar lux isteyen bir işim var, sürekli spektrum şart" demek, aynı gün içinde iki farklı listeye çıkar. İkinci soru sette ısı ve devre sorunu üretmeyendir.

Kaynakça

  • docs/CURRICULUM.md §7b — Bölüm 2, Ders 18
  • docs/PHYSICS.md §7 — Güç ve elektrik (%80 kuralı, HMI ateşleme payı +%50)
  • engine/photometry/power.ts — HMI_STRIKE_MARGIN = 1.5, LED güç faktörü 0,95 (doğrulanmamış)
  • data/fixtures.json §_derivation — etkinlikler: tungsten-halojen 26 lm/W, HMI 90, sinema LED COB 55–75, panel LED 70, floresan 65
  • data/fixtures.json — fresnel-650-tungsten, openface-1k-tungsten, softlight-1k, cob-300-daylight, hmi-4k-fresnel (verified: false, ≈)
3D görünüm yükleniyor…