Anlatım
Üç sayıdan iki sayıya
Ders 393’te bir rengin üç sayıyla (X, Y, Z) tanımlandığını gördük. Bu üç sayının biri (Y) parlaklığı taşır. Parlaklığı ayırmak için her sayı toplamlarına bölünür: x = X / (X + Y + Z), y = Y / (X + Y + Z). Geriye kalan iki sayı (x, y), bir rengin parlaklıktan bağımsız niteliğidir: kromatikliği. Aynı kromatiklikteki bir ışık loş da olsa parlak da olsa aynı renktedir.
Bütün görünür renkler bu iki sayıyla çizilen bir diyagramın içine düşer: CIE 1931 xy diyagramı. Diyagramın kenarı tek dalga boylu (saf spektral) renklerdir; içi onların karışımlarıdır. Bir kaynağın rengi, bir jelin rengi, bir kameranın gösterebileceği renkler bu diyagramda birer nokta ya da bölge olarak gösterilir.
Kromatiklik: x = X / (X+Y+Z), y = Y / (X+Y+Z); parlaklıktan bağımsız renk niteliği. CIE 1931 xy diyagramı: kenar saf spektral renkler, iç karışımlar. Kaynak, jel ve kamera renkleri bu haritada noktalar ya da bölgeler.
Sette
Üç renk sayısından parlaklığı ayırınca kromatiklik kalır: x = X / (X+Y+Z), y = Y / (X+Y+Z); bütün görünür renkler CIE 1931 xy diyagramına düşer. Siyah cisimler bu diyagramda Planck eğrisini çizer; Kelvin bu eğride bir konumdur (3200 K (0,4234; 0,3990), 5600 K (0,3302; 0,3391)). Eğriden sapma Duv ile ölçülür: + yeşil, − magenta; 5600 K’de tint ±0,25 Duv’u ±0,005 kaydırır, Kelvin aynı kalır. Bu, 5400–5600 K farkının (uv ≈ 0,0024) iki katı ve dik yöndedir. Bir kaynağın rengi Kelvin ile Duv birlikte tanımlar; düzeltme sapmanın ekseninde yapılır. Rec.709 üçgeni (kırmızı 0,64/0,33, yeşil 0,30/0,60, mavi 0,15/0,06, D65 beyaz) dışındaki renkler gösterilemez. Kromatiklik iki sayıdır, ama sette rengi üç ayrı düğmeyle düşünürüz: sıradaki ders doygunluğu, parlaklığı ve renk açısını, üç boyutun ayrı ayrı kontrolünü ve sette hangisini değiştirdiğimizi bilmeyi işliyor.
Kaynakça
- CIE 1931 2° ve CIE 1960 uv; kelvinToXy, kelvinTintToXy, duvFromXy (engine/color/chromaticity.ts); tint ±1 ≈ ±0,02 Duv (motor ölçeği)
- Rec.709 / sRGB ana renkleri ve D65 beyaz noktası (ITU-R BT.709)
- Ders 42 — gel-tungsten-bare, gel-tungsten-ctb-full; Ders 222 — pn-plan; Ders 223 — ng-plan; Ders 352 — mired ve renk dengesi; Ders 393
- Duv için algı eşiği verilmez; marka yok