← DerslerLED: yarı iletken ışıkSeviye 120 dk
1 / 12

Anlatım

Beyaz LED diye bir çip yoktur

Tungsten'de ışık ısıtılan telden çıkıyordu, HMI'da arktan. LED'de ne tel ne ark var: yarı iletken eklemden geçen elektronlar enerji seviyesi değiştirir ve farkı foton olarak bırakır. Yayılan renk artık sıcaklığın değil, malzemenin bant aralığının sonucudur.

Sonuç: bir LED çipi dar bir bantta ışır ve "beyaz" diye bir bant aralığı yoktur. Beyaz ışık iki yoldan ÜRETİLİR.

Birincisi fosfor dönüşümü: mavi bir çip (yaklaşık 450 nanometre) camına sürülmüş bir fosfor katmanını uyarır; fosfor mavinin bir bölümünü yutup daha geniş bir sarı-yeşil banda çevirir. Gözün gördüğü şey, geçen mavi ile üretilen sarının toplamıdır. Sinema LED'lerinin çoğu — COB'lar, paneller — bu ailedendir.

İkincisi renk karışımı: kırmızı, yeşil ve mavi çipler ayrı sürülür ve oranları değiştirilerek renk üretilir. RGBW ve RGBWW sistemleri bu üçlüye beyaz (fosforlu) çip ekler, çünkü saf RGB karışımı ten tonlarında yeterince dolu bir spektrum vermez. Katalogdaki paneller ve tüp bu ailedendir.

Beyaz LED, mavi çip + fosfor demektir. Renk sıcaklığı bir sıcaklık değil, iki bileşenin karışım oranıdır — bu yüzden dim edilince kaymaz.

Sözlük

Renk sıcaklığı (Colour temperature (CCT))
Bir kaynağın rengini siyah cisim ışıması ölçeğinde ifade eden değer, Kelvin cinsinden. Düşük = turuncu, yüksek = mavi.Sık yapılan hata: Kelvin tek başına rengi tanımlamaz. Yeşil/magenta ekseni (Duv) ve spektrumun kendisi ayrı değişkenlerdir.
IRE (IRE)
Video sinyal seviyesi ölçeği. Rec.709 izlemede %18 gri yaklaşık 41 IRE, kırpma 100 IRE.Sık yapılan hata: Tek bir "doğru ten IRE'si" yoktur. Koyu ten aynı gelen ışıkta daha düşük okur; bu pozlama hatası değildir.
Ten tonu (Skin tone)
Öznenin cildinin ışığı geri yansıtma oranı ve speküler karakteri. Aynı rig farklı tende farklı çalışır.Sık yapılan hata: Klasik pozlama tabloları açık tenler varsayılarak yazılmıştır; diğer tonlarda doğrudan uygulanırsa yanlış sonuç verir.
Dimmer (Dimmer)
Armatürün ışık çıkışını kısan kontrol.Sık yapılan hata: Kare (square law) eğrili bir dimmerde %50 fader ışığın yarısını değil, dörtte birini verir. Ayrıca gerçek bir tungsten armatürde dim etmek renk sıcaklığını da düşürür — bu simülatör bunu modellemez, cctKelvin kaydırıcı konumundan bağımsız sabit kalır.
LED (yarı iletken kaynak) (LED (light-emitting diode))
Yarı iletken eklemden geçen elektronların foton bırakmasıyla ışık üreten kaynak. Beyaz ışık ya mavi çip + fosfor ile ya da renkli çiplerin karışımıyla üretilir; watt başına tungsten'in birkaç katı ışık verir.Sık yapılan hata: Yüksek CRI değeri spektrumun tam olduğunu göstermez: 480–500 nm çukuru ve zayıf derin kırmızı, CRI ortalamasının içinde kaybolabilir.
Fosfor dönüşümü (Phosphor conversion)
Mavi LED çipinin ışığının bir bölümünün fosfor katmanı tarafından yutulup daha geniş bir sarı-yeşil banda çevrilmesi. Geçen mavi ile üretilen sarının toplamı beyaz olarak okunur.Sık yapılan hata: Fosfor karışımı akımla değişmediği için dim edilen beyaz LED rengini korur — tungsten'in tersine. Renk kayması LED'de dimmerden değil, çip ailesinden gelir.
Darbe genişlik modülasyonu (PWM (pulse-width modulation))
LED'i çok hızlı açıp kapatarak ortalama çıkışı düşüren dim yöntemi. Renk kararlıdır, ama ışık sürekli değil darbelidir; risk pozlama süresine düşen tam darbe sayısından hesaplanır.Sık yapılan hata: 24 fps'te güvenli olan bir PWM frekansı yüksek hızda güvenli değildir. Test çekimi çekilecek en yüksek hızda yapılır.

Sette

LED kiralarken üç soru: dim yöntemi ne (PWM mi analog mu), PWM ise hangi frekansta, ve ölçülmüş SSI değeri var mı? Üçünün de cevabı katalogda yazmıyorsa test çekimi yaparsın — ve testi 24 fps'te değil, çekeceğin en yüksek hızda yaparsın. Aynı markanın iki farklı armatürü aynı spektrumu vermez; sette karıştırılan LED'ler ayrı ayrı değil, yan yana test edilir.

Kaynakça

  • docs/CURRICULUM.md §7b — Bölüm 2, Ders 16
  • docs/PHYSICS.md §7 — Güç ve elektrik (LED sürücü güç faktörü 0,90–0,98, doğrulanmamış)
  • docs/PHYSICS.md §8 — Flicker: darbe sayısı = darbe frekansı × pozlama süresi; >20 kHz PWM güvenli
  • engine/camera/flicker.ts — 1 kHz PWM: 24 fps/180° → 20,8 darbe %2,6; 120 fps/180° → 4,2 darbe %12,8
  • engine/measurement/measure.ts — karesel dimmer eğrisi: çıkış = (fader)²
  • CIE 13.3-1995 — CRI tanımı ve sekiz test rengi; R9 genel değere dahil değildir
  • data/fixtures.json — cob-600-bicolor, cob-300-daylight, panel-1x1-rgbww, tube-4ft-rgb (verified: false, ≈)
3D görünüm yükleniyor…