← DerslerFloresan ve kick-tubeSeviye 120 dk
1 / 12

Anlatım

Aynı deşarj, başka bir geometri

Floresan tüp, HMI ile aynı aileden gelir: içindeki cıva buharından geçen deşarj morötesi üretir, tüpün iç yüzeyine sürülmüş fosfor bu morötesini görünür ışığa çevirir. Ders 16'daki mavi çip + fosfor mantığının atası budur — yalnız uyaran ışık mavi değil, morötesidir.

Teknoloji akrabalığı ilginç ama dersin konusu değil. Floresanı sinemada bambaşka bir kaynak yapan şey GEOMETRİDİR: ışık, bir noktadan değil, metrelerce uzunlukta bir yüzeyden çıkar. Dört adet 120 cm tüpü yan yana koyduğunda yayan yüzeyin ölçüsü 1,2 × 0,3 metredir.

Bölüm 1'de öğrendiğin kuralı hatırla: gölge kenarının yumuşaklığını belirleyen şey kaynağın özneden GÖRÜNEN açısal boyutudur. Fresnel'in yayan yüzeyi 15 santimetredir; bir softbox onu büyütmek için vardır. Floresan bankta ise büyütecek bir şey yoktur — armatür zaten büyüktür.

Bu yüzden floresan, difüzyon kutusu, çerçeve ve bounce olmadan yumuşak ışık veren tek klasik armatür ailesidir. Bedelini de aynı geometri belirler; birazdan ölçeceğiz.

Yumuşaklık watt'ın değil alanın sonucudur. 4×55 W bankın yayan yüzeyi 1,2 × 0,3 m; 650 W fresnel'inki 0,15 × 0,15 m.

Sözlük

Ters kare yasası (Inverse square law)
Noktasal bir kaynaktan gelen aydınlık, mesafenin karesiyle ters orantılı azalır. Mesafe iki katına çıkarsa ışık dörtte bire iner (−2 stop).Sık yapılan hata: Yasa yalnız noktasal kaynaklar içindir. Geniş bir softbox'a kaynağın boyutunun ~5 katından yakında düşüm belirgin biçimde yavaşlar.
Görünen açısal boyut (Apparent angular size)
Kaynağın özneden bakıldığında gökyüzünde kapladığı açı: θ = 2·atan(S / 2d). Yumuşaklığın tek gerçek ölçüsüdür.Sık yapılan hata: Kaynağın fiziksel boyutuyla karıştırılır. Güneş devasadır ama 0.53° görünür — bu yüzden çok serttir.
Yarı gölge (Penumbra)
Aydınlıktan tam gölgeye geçen ara bant. Genişliği w ≈ S × (özne-yüzey mesafesi / kaynak-özne mesafesi).Sık yapılan hata: Gölgenin yumuşaklığı öznenin duvara yakınlığıyla değil, UZAKLIĞIYLA artar.
Yumuşak ışık (Soft light)
Gölge kenarı geniş bir bantla biten ışık. Kaynağın görünen açısal boyutu büyüdükçe artar.Sık yapılan hata: Yumuşaklık bir ayar değildir. Kaynağın boyutundan, mesafesinden ve difüzyonundan türer — bu yüzden bu uygulamada "yumuşaklık slider'ı" yoktur.
Floresan kaynak (Fluorescent)
Cıva deşarjının ürettiği morötesini tüp iç yüzeyindeki fosforun görünür ışığa çevirdiği kaynak. Yayan yüzeyi geniş olduğu için çıplak hâlde bile yumuşaktır; rengi tüp değiştirilerek seçilir.Sık yapılan hata: Yumuşaklığı deşarjdan değil yüzey alanından gelir. Aynı deşarj ailesinden olan HMI, fresnel merceğinin arkasında setteki en sert kaynaklardan biridir.
Kick tüp (Kick tube)
Özneye yakın konumlanan ince, uzun tek tüp. Kenar ışığı, yakın dolgu ya da kadrajda görünen praktikal olarak kullanılır.Sık yapılan hata: Anahtar ışığı değildir: 120 cm'lik bir tüp 2 metreden yüze yalnız birkaç on lux düşürür. Yeri yarım metre ile bir metre arasıdır.
Yakın alan (Near field)
Kaynağın özneden bakıldığında nokta sayılamayacak kadar büyük göründüğü mesafe bölgesi. Bu bölgede aydınlık ters kare yasasından çok daha yavaş düşer.Sık yapılan hata: Ters kare yasası her kaynağa uygulanmaz. 1,2 m genişliğinde bir bank 1,2 m'den 2,4 m'ye çekildiğinde iki stop değil, yaklaşık üçte bir stop kaybeder.

Sette

Floresan bank kiralarken tüplerin rengini ve YAŞINI sor: eskiyen tüp hem kararır hem yeşile kayar ve bir bankın içindeki dört tüp aynı yaşta olmayabilir. Sette bankı kurduktan sonra ilk iş, tüplerin hepsini aynı anda yakıp vectorscope'ta tek bir öbek görüp görmediğine bakmaktır. Bu kaynağın en büyük avantajı önüne hiçbir şey asmadan yumuşak olmasıdır; en büyük kısıtı ise özneye yaklaşmak zorunda kalmandır — blocking'i buna göre kurarsın.

Kaynakça

  • docs/CURRICULUM.md §7b — Bölüm 2, Ders 17
  • docs/PHYSICS.md §1 — Ters kare yasası ve yakın alan istisnası
  • docs/PHYSICS.md §6 — Yumuşaklık ve gölge: açısal boyut → geçiş bandı
  • docs/PHYSICS.md §8 — Flicker (manyetik balast, 100 Hz)
  • engine/measurement/measure.ts — yumuşaklık ve gölge geçiş bandı ölçümü
  • data/fixtures.json — fluorescent-4x55, cob-600-bicolor, softlight-1k, tube-4ft-rgb (verified: false, ≈)
  • data/gels.seed.json — minusgreen-full: tint kayması alanı boş, modelde etkisiz
3D görünüm yükleniyor…